Giỗ Thánh Tổ sân khấu: ngày hội của người làm nghề
Giỗ Thánh Tổ sân khấu là dịp người làm nghệ thuật Việt Nam tổ chức lễ tưởng nhớ nghệ sĩ tiền bối, dâng hương Thánh Tổ sân khấu, tái khẳng định truyền thống sân khấu Việt trong đời sống hiện đại, và kết nối cộng đồng sáng tạo vốn dễ bị phân tán bởi lịch diễn, trường quay, mạng xã hội lẫn các trào lưu giải trí mới. Hôm nay 22/9, tức 12/8 âm lịch, hàng loạt văn nghệ sĩ đã bắt đầu các hoạt động chuẩn bị cho sự kiện của ngành sân khấu, từ tu sửa không gian đến hoàn tất từng khâu nghi lễ trang trọng. Đối với nhiều người, đây được ví như ngày hội lớn của những người làm nghệ thuật, nơi mọi nghệ sĩ dù đứng ở vị trí nào cũng chung lòng hướng về cội nguồn và tri ân sâu sắc các thế hệ đi trước. Chính thái độ tôn kính ấy nói lên nhiều điều về cách giới giải trí nhìn lại mình giữa thời đại nội dung “tiêu thụ nhanh”.
Đền thờ Hoài Linh: không gian tín ngưỡng nghề giữa nhịp giải trí
Điểm nhấn của mùa Giỗ Tổ năm nay vẫn là đền thờ do nghệ sĩ Hoài Linh xây dựng tại phường Long Phước, TP Thủ Đức, một không gian hướng về Tổ nghiệp mà anh thường tổ chức hoạt động vào mỗi dịp đặc biệt. Theo chia sẻ của ca sĩ Dương Triệu Vũ, Hoài Linh là người trực tiếp chuẩn bị nhiều công việc và nghi thức tại đền thờ, tất bật từ sắp xếp không gian đến chuẩn bị các nghi lễ quan trọng để sự kiện diễn ra chỉn chu, trang nghiêm. Hình ảnh "Nghệ sĩ Hoài Linh chủ trì các hoạt động nghi lễ" cho thấy vai trò không chỉ là danh hài trên sân khấu mà còn là người giữ nhịp tinh thần cho đồng nghiệp. Từ chiều 21/9, các gương mặt quen thuộc như Cát Phượng, Cẩm Ly, Hoài An, vợ chồng Lâm Vỹ Dạ, Mạc Văn Khoa… lần lượt hội tụ, cùng xắn tay tham gia chuẩn bị, giữa tiếng trống khai hội, múa lân, rước kiệu – những nghi thức truyền thống vẫn được giữ trọn vẹn.
Tạ ơn Tam vị Thánh Tổ: lời ca kết nối hơn 100 nghệ sĩ nhiều thế hệ
Nếu đền thờ là không gian vật chất của tín ngưỡng nghề, thì ca khúc "Tạ ơn Tam vị Thánh Tổ" là phần âm thanh khắc sâu tinh thần biết ơn đó. Mỗi dịp Giỗ Tổ sân khấu 12/8 âm lịch, bài hát của nhạc sĩ Nguyễn Minh Anh lại vang lên ở nhiều chương trình, sân khấu và lễ tri ân Tổ nghiệp. Ca khúc ra đời năm 2017, sau hơn hai năm kiên trì kết nối hơn 100 nghệ sĩ thuộc nhiều lĩnh vực, trong đó có Thành Lộc, Chí Tài, Đàm Vĩnh Hưng, Việt Hương, Trấn Thành, Phương Mỹ Chi… Việc quy tụ hơn 100 giọng hát với màu sắc, âm vực và cách xử lý khác nhau để cùng cất lên một lời tri ân cho thấy giới nghệ sĩ vẫn có thể tìm được tiếng nói chung khi đứng trước Thánh Tổ sân khấu, dù ở ngoài đời họ thuộc các “vũ trụ” giải trí rất khác nhau. Sau 9 năm ra mắt, bài hát vẫn được cất lên trong nhiều dịp Giỗ Tổ, trở thành một phần không thể thiếu của nghi thức tưởng nhớ.
Nghi lễ truyền thống trong đời sống giải trí mới
Nhìn vào Giỗ Tổ ở TP HCM năm nay, có thể thấy truyền thống sân khấu Việt không bị đóng khung trong một không gian duy nhất. Bên cạnh đền thờ Tổ của Hoài Linh, nhiều sân khấu như Thế Giới Trẻ, sân khấu kịch của NSƯT Thành Lộc, sân khấu 5B… đều trang trọng lập bàn thờ Tổ để nghệ sĩ đến dâng hương, mỗi nơi mang một không khí riêng nhưng cùng hướng đến sự thành kính. Một số nghệ sĩ trẻ như Jun Phạm còn tự chuẩn bị mâm cúng tại nhà, trong khi gia đình Thu Trang – Tiến Luật, Huỳnh Phương, Khả Như… tổ chức dâng lễ tại không gian riêng. Việc các nghệ sĩ vừa xuất hiện trên phim, gameshow, mạng xã hội, vừa nghiêm cẩn tham gia lễ tưởng nhớ nghệ sĩ cho thấy đời sống giải trí hiện đại không làm mờ đi chiều sâu tâm linh của nghề. Ngược lại, nghi lễ truyền thống đang được “mở rộng biên giới” để phù hợp với lịch trình và thói quen sống mới mà vẫn giữ linh hồn tôn kính Thánh Tổ sân khấu.
Kết luận: Giữ cội nguồn để bước tiếp
Giỗ Thánh Tổ sân khấu không chỉ là nghi thức mang tính tín ngưỡng mà là lời nhắc nghề nghiệp: ánh đèn, tiếng cười và lượt xem luôn đứng sau cội nguồn nghề. Khi Hoài Linh nghi thức ở đền thờ, khi hàng trăm nghệ sĩ cùng hát "Tạ ơn Tam vị Thánh Tổ", khi nghệ sĩ trẻ bày mâm cúng tại nhà, họ đều đang nói một điều giống nhau bằng nhiều ngôn ngữ khác: sân khấu là di sản chung, không phải sản phẩm của một mùa thịnh hành. Trong bối cảnh truyền thống sân khấu Việt đứng trước nhiều thách thức cạnh tranh từ các loại hình giải trí mới, việc giới nghệ sĩ giữ được ngày hội hướng về Thánh Tổ sân khấu là tín hiệu tích cực. Nó cho thấy con đường hiện đại hóa không nhất thiết đối lập với truyền thống – miễn là mỗi thế hệ biết dừng lại một ngày, cúi đầu trước Tổ nghiệp, rồi từ đó bước tiếp vững vàng hơn.
