Lừa đảo định danh trẻ em: mũi tấn công mới nhắm vào phụ huynh
Lừa đảo định danh trẻ em là hình thức kẻ gian giả danh công an hoặc cán bộ quản lý cư trú, viện cớ yêu cầu “xác thực gấp” thông tin định danh điện tử của con để buộc phụ huynh cài ứng dụng độc hại, truy cập đường link lạ hoặc cung cấp mã OTP, từ đó chiếm quyền điều khiển điện thoại và chiếm đoạt tài sản ngân hàng lẫn dữ liệu cá nhân. Điều đáng lo không phải chỉ là một chiêu trò mới, mà là việc nó đánh thẳng vào tâm lý yếu nhất của cha mẹ: nỗi sợ giấy tờ, học tập của con gặp rắc rối. Khi nghe đến “thông tin căn cước sai lệch, chưa hợp lệ, cần xác thực gấp”, rất nhiều phụ huynh mất bình tĩnh và nghe theo mọi hướng dẫn từ người đang tự xưng là công an. Thực tế, Phòng Cảnh sát hình sự liên tục ghi nhận các vụ việc kiểu này, chứng tỏ thủ đoạn đã và đang được tội phạm công nghệ cao khai thác có hệ thống nhắm vào phụ huynh học sinh.
Chiêu trò giả danh công an online: từ cuộc gọi bất ngờ đến chiếm quyền điều khiển điện thoại
Cốt lõi của chiêu lừa này là màn hóa trang hoàn hảo: kẻ lừa đảo giả danh công an online, gọi điện, tự xưng là cán bộ phụ trách cư trú hoặc dịch vụ công trực tuyến và yêu cầu phụ huynh cập nhật định danh điện tử cho trẻ em. Để tăng độ tin cậy, chúng mặc trang phục giống lực lượng công an, gọi video hoặc dùng công nghệ giả mạo số điện thoại cơ quan nhà nước, biến cuộc gọi thành “chính danh” trong mắt người nghe. Sau khi tạo niềm tin, chúng chuyển sang thao túng: ép phụ huynh truy cập link lạ, cài đặt ứng dụng giả mạo hoặc cung cấp mã OTP dưới danh nghĩa “xác thực định danh an toàn”, trong khi thực chất là cài mã độc chiếm quyền điều khiển điện thoại. Chỉ cần một vài cú chạm màn hình, toàn bộ điện thoại phụ huynh bị kiểm soát từ xa, dữ liệu cá nhân, sinh trắc học, mã OTP bị thu thập và tiền trong tài khoản ngân hàng bị rút sạch. Đây không còn là nguy cơ lý thuyết mà là thực tế đã khiến nhiều người mất trắng.
Dữ liệu cá nhân bị mua bán: nhiên liệu cho kịch bản lừa đảo nhắm đúng phụ huynh
Muốn lừa trúng phụ huynh, kẻ gian cần biết tên, số điện thoại, thậm chí thông tin con cái. Nguồn đâu ra? Từ các kho dữ liệu cá nhân bị lộ lọt và mua bán trôi nổi trên mạng. Khi hàng triệu thông tin nhạy cảm như họ tên, số điện thoại, dữ liệu tài chính bị thu thập, tội phạm mạng có đủ chất liệu để biên kịch các cuộc gọi phù hợp từng người: biết con đang đi học, biết phụ huynh đang dùng ngân hàng nào, biết địa chỉ cư trú để nói cho “đúng quy trình”. Theo thống kê của các đơn vị an ninh mạng, chỉ trong 6 tháng đầu năm 2026 đã phát hiện khoảng 2 triệu cảnh báo tấn công mạng, cùng hơn 40 vụ mua bán dữ liệu cá nhân với khoảng 160 triệu bản ghi trong năm trước đó. "Tổng thiệt hại do lừa đảo trực tuyến liên quan đến khai thác dữ liệu cá nhân đã vượt mức 6.000 tỉ đồng". Con số này cho thấy nếu phụ huynh tiếp tục chủ quan với việc bảo vệ điện thoại và dữ liệu cá nhân, gia đình sẽ là mắt xích yếu nhất trong bức tranh an ninh mạng.
Xác thực định danh an toàn cho trẻ: chỉ thực hiện trực tiếp tại cơ quan công an
Điểm mấu chốt phụ huynh phải khắc vào đầu: định danh điện tử cho trẻ, đặc biệt tài khoản VNeID mức độ 2 cho trẻ từ đủ 6 đến dưới 14 tuổi, bắt buộc phải thực hiện trực tiếp tại cơ quan công an, không bao giờ qua điện thoại hay qua một đường link lạ nào. Nếu ai đó bảo bạn có thể “xác thực online cho tiện”, đó gần như chắc chắn là lừa đảo định danh trẻ em. Muốn xác thực định danh an toàn, phụ huynh phải tự mình đến trụ sở công an, mang đầy đủ giấy tờ theo quy định và làm việc với cán bộ có thẻ ngành, có biên nhận rõ ràng. Mọi yêu cầu chuyển tiền phí dịch vụ, nộp phạt, cập nhật hồ sơ qua cuộc gọi, tin nhắn, Zalo đều cần coi là tín hiệu đỏ, bởi cơ quan công an khẳng định không bao giờ yêu cầu người dân chuyển tiền qua điện thoại. Bất cứ quy trình nào bỏ qua bước gặp trực tiếp đều là quy trình giả mạo. Chấp nhận mất thời gian đến tận nơi chính là cái giá nhỏ để tránh mất toàn bộ tiền trong tài khoản và dữ liệu con cái.
5 bước phụ huynh cần làm ngay để bảo vệ điện thoại và con khỏi kẻ giả danh
- Nhận diện tín hiệu đỏ: cuộc gọi bất ngờ xưng là công an, giọng điệu thúc ép “xác thực gấp”, yêu cầu cài app hoặc bấm vào link lạ, hỏi mã OTP, yêu cầu cung cấp thông tin tài khoản ngân hàng.
- Bảo vệ điện thoại phụ huynh: tuyệt đối không bấm vào đường dẫn không rõ nguồn gốc, không cài ứng dụng do người lạ gửi qua SMS, Zalo, mạng xã hội; chỉ tải ứng dụng dịch vụ công từ App Store hoặc Google Play.
- Giữ nguyên tắc vàng: không chuyển bất kỳ khoản tiền nào theo yêu cầu qua điện thoại, không đọc mã OTP, không chia sẻ mật khẩu ngân hàng hay thông tin sinh trắc học cho bất cứ ai tự xưng là cán bộ.
- Bình tĩnh kiểm chứng: kết thúc cuộc gọi nghi vấn, không làm theo hướng dẫn, tự gọi lại hoặc đến trực tiếp cơ quan công an gần nhất để hỏi rõ; mọi thông tin “khẩn cấp” phải được xác minh đa kênh trước khi hành động.
- Giáo dục cả gia đình: giải thích cho con về nguy cơ lừa đảo định danh trẻ em, dặn người thân không tự ý làm thủ tục định danh qua điện thoại, xây dựng thói quen kiểm tra nguồn tin trước khi cài đặt bất kỳ ứng dụng nào.
Các chiêu trò giả danh công an online sẽ còn tiếp tục biến hóa, nhưng nếu phụ huynh kiên quyết giữ nguyên tắc “không định danh qua điện thoại, không link lạ, không chuyển tiền theo yêu cầu”, thì dù kịch bản lừa có tinh vi đến đâu cũng khó xuyên thủng được lớp phòng vệ của gia đình. Đừng chờ đến khi tài khoản sạch tiền mới coi trọng an toàn số; hãy xem việc bảo vệ điện thoại phụ huynh và dữ liệu con cái là một phần của trách nhiệm làm cha mẹ trong thời đại công nghệ.
