Chậm lương không chỉ là vướng mắc thủ tục
Giáo viên hợp đồng là người được trường hoặc cơ quan quản lý giáo dục tuyển dụng theo hợp đồng lao động để giảng dạy, làm việc trong trường học, với chế độ lương và phụ cấp cần được xác định rõ. Tại Nghệ An, việc chậm xác định chế độ ấy đã biến thành gián đoạn thu nhập: hơn 30 giáo viên, nhân viên hợp đồng ở phường Cửa Lò chưa nhận lương từ tháng 6, dù vẫn đến trường làm việc. Đây không còn là chuyện hồ sơ nội bộ, mà là quyền lợi căn bản của người lao động bị treo.
Nhiều người đã gắn bó hàng chục năm với ngành giáo dục và nay phải xoay xở chi phí sinh hoạt khi nguồn thu chính bị ngắt quãng. Một giáo viên cho biết phải vay mượn để lo cho gia đình, trong khi vẫn hoàn thành công việc và chưa biết khi nào được nhận lương. Tình cảnh ấy cho thấy giáo viên chậm lương không thể bị xem là hệ quả hành chính có thể chờ vô thời hạn. Trách nhiệm của cơ quan quản lý là làm rõ cả mức hưởng lẫn nguồn chi, thay vì để từng trường tự ứng phó.
Hai vướng mắc: kinh phí và cách xác định mức lương
Ở Trường THCS Nghi Hương, nhà trường đã cân đối các nguồn thu để trả khoảng 350 triệu đồng tiền lương trong 5 tháng đầu năm; từ tháng 6, việc chi trả phải dừng vì chưa được cấp bù học phí học kỳ II của năm học trước, trong khi kinh phí thường xuyên hạn chế. Khó khăn không nằm riêng ở một trường: sau khi sắp xếp đơn vị hành chính, những lao động do cấp huyện ký hợp đồng trước đây không nằm trong chỉ tiêu biên chế được duyệt, còn hướng dẫn về mức lương và nguồn thanh toán chưa thống nhất.
Trong năm học này, hơn 2.200 giáo viên Nghệ An được ký hợp đồng theo Nghị định 235/2026/NĐ-CP, nhưng các địa phương và trường học vẫn áp dụng cách chi trả khác nhau, cần hướng dẫn chung. Một số trường tạm trả mức lương theo thỏa thuận hoặc theo chế độ cũ, trong khi còn chờ căn cứ về phụ cấp, bảo hiểm và kinh phí. Sự chênh lệch ấy khiến lương giáo viên hợp đồng vừa thiếu chắc chắn, vừa có nguy cơ đối xử không công bằng giữa người mới tuyển và người đã nhiều năm công tác. Một cơ chế áp dụng thống nhất là điều kiện tối thiểu để các trường trả đúng, đủ và đúng hạn.
Đề xuất 97 tỷ đồng cần đi kèm nguyên tắc rõ ràng
Ngành Giáo dục tỉnh đã trình đề nghị bố trí khoảng 97 tỷ đồng để chi trả lương cho giáo viên, nhân viên hợp đồng. Theo phương án được đề xuất, người mới ký hợp đồng theo Nghị định 235 được hưởng lương cơ bản, phụ cấp và bảo hiểm theo quy định; nhóm từng ký hợp đồng với cấp huyện được tính theo mức lương hiện hưởng. Nếu mức đó thấp hơn lương cơ bản, phương án đề nghị áp dụng bậc 1 của ngạch tương ứng để bảo vệ quyền lợi. Đây là hướng xử lý hợp lý hơn việc đồng loạt tính người có thâm niên như lao động mới, nhưng đề xuất chỉ có ý nghĩa khi được phê duyệt và chuyển thành hướng dẫn thực thi cụ thể.
Bước tiếp theo cần là thống nhất cách tính, xác định đơn vị chịu trách nhiệm cấp kinh phí và thông báo rõ lịch thanh toán cho từng trường, từng nhóm lao động. Hợp đồng theo Nghị định 235 có thời hạn tối đa 9 tháng và kết thúc khi năm học khép lại, nên việc chậm ra quyết định càng khiến người lao động khó dự liệu thu nhập và quyền lợi. Không nên buộc các trường tự ứng tiền trong khi chưa có căn cứ ngân sách; nhưng cũng không thể để sự thiếu căn cứ kéo dài mà không có thời hạn xử lý.
Khoản đề xuất 97 tỷ đồng là lối mở, chưa phải lời giải hoàn tất. Muốn chấm dứt tình trạng giáo viên chậm lương, tỉnh cần sớm chốt nguồn chi, bảo đảm mức hưởng công bằng cho người mới và người có thâm niên, đồng thời công khai thời điểm trả phần còn thiếu. Khi quyền lợi được giải quyết đúng hạn, giáo viên mới có thể yên tâm đứng lớp và trường học mới duy trì được đội ngũ ổn định.
