Khoảng cách giá: câu chuyện không chỉ là chi phí lao động
Khoảng cách giá giữa hàng may mặc Việt Nam và Bangladesh trên thị trường EU phản ánh sự khác biệt về cấu trúc sản phẩm, chiến lược cạnh tranh và giá trị gia tăng mà mỗi quốc gia mang lại cho chuỗi cung ứng, chứ không đơn thuần là chi phí lao động hay mức lương rẻ. Một bên chọn hướng đi hàng bình dân với khối lượng lớn, bên còn lại chủ động xây dựng hình ảnh nhà cung cấp sản phẩm giá trị cao, chấp nhận sản lượng thấp hơn nhưng biên lợi nhuận trên từng đơn vị hàng lớn hơn. Sự khác biệt chiến lược này đang quyết định khả năng giữ giá, duy trì thị phần và sức chống chịu trước đà thu hẹp chung của thị trường nhập khẩu EU.
Việt Nam: chọn phân khúc giá trị cao để thoát bẫy giá rẻ
Điểm mấu chốt trong thành công của Việt Nam tại EU là lựa chọn rõ ràng với phân khúc hàng may mặc có giá trị cao, thay vì chạy theo cuộc đua giá rẻ. Theo dữ liệu thống kê, trong sáu tháng đầu năm, giá trung bình hàng may mặc của Việt Nam xuất sang EU đã tăng lên mức cao hơn so với cùng kỳ năm trước. Trong khi đó, Bangladesh lại giảm giá đơn vị xuống đáng kể so với một năm trước. Điều này cho thấy doanh nghiệp Việt tập trung vào những dòng sản phẩm phức tạp, yêu cầu tay nghề, thiết kế và chất lượng cao hơn, qua đó thuyết phục được các thương hiệu chấp nhận mức giá cao trên mỗi kilogram hàng. Nói cách khác, thay vì bán khối lượng, Việt Nam đang bán giá trị trên từng sản phẩm, và đó là cách để thoát khỏi áp lực ép giá trong chuỗi cung ứng toàn cầu.
Bangladesh: bẫy hàng bình dân và cạnh tranh giá không lành mạnh
Ngược với cách tiếp cận của Việt Nam, Bangladesh vẫn chủ yếu dựa vào các mặt hàng bình dân, giá thấp, sản lượng lớn khi xuất khẩu sang EU. Mô hình này tưởng như giúp duy trì đơn hàng ổn định, nhưng lại khiến nước này rơi vào bẫy giá rẻ: càng cạnh tranh bằng giá, càng bị nhà bán lẻ và thương hiệu quốc tế ép giá xuống thấp hơn. Chính Chủ tịch Hiệp hội các nhà sản xuất và xuất khẩu hàng dệt kim Bangladesh thừa nhận sự cạnh tranh giá không lành mạnh trong nội bộ đã làm suy yếu vị thế quốc gia trong đàm phán với khách hàng quốc tế. Hệ quả là đơn giá bình quân giảm, trong khi thị trường EU lại đang thu hẹp cả về kim ngạch và khối lượng nhập khẩu. Khi bạn chỉ được nhìn như nguồn cung giá rẻ, việc tăng giá trở nên cực kỳ khó khăn, ngay cả khi chi phí sản xuất tăng.
Thị trường EU thu hẹp: ai giữ được giá, người đó thắng
Bối cảnh chung là thị trường nhập khẩu hàng may mặc của EU đang giảm cả về giá trung bình lẫn tổng kim ngạch và khối lượng. Trong môi trường co hẹp như vậy, các nhà cung cấp càng khó duy trì giá cao, bởi sức ép cắt giảm chi phí trải dài toàn chuỗi. Tuy nhiên, số liệu cho thấy những quốc gia xây dựng được hình ảnh cung cấp hàng giá trị cao có thể vẫn tăng được giá bán, hoặc ít nhất là giữ giá ổn định. Campuchia, chẳng hạn, vừa tăng được thị phần vừa nâng giá xuất khẩu. Điều này củng cố lập luận rằng chiến lược phân khúc sản phẩm quyết định sức chống chịu trước biến động. Quốc gia nào chỉ dựa vào lợi thế giá rẻ sẽ dễ mất thị phần khi thị trường điều chỉnh; quốc gia nào tạo được giá trị khác biệt có thể thương lượng tốt hơn, thậm chí đảo ngược xu hướng chung.
Bài học cho doanh nghiệp: đừng bán giá, hãy bán giá trị
Từ câu chuyện giữa Việt Nam và Bangladesh, bài học rõ ràng cho doanh nghiệp xuất khẩu là không nên xây chiến lược trên nền tảng giá rẻ. Khi cạnh tranh bằng giá, biên lợi nhuận bị bào mòn, thương hiệu khó phát triển và quốc gia dễ trở thành "công xưởng" không có tiếng nói. Ngược lại, đầu tư vào thiết kế, tay nghề, đa dạng sản phẩm và dịch vụ đi kèm giúp nâng tầm giá trị mỗi đơn hàng, từ đó tạo không gian để giữ giá cao và bảo vệ lợi nhuận. Trong giai đoạn thị trường EU thu hẹp, Bangladesh chứng kiến kim ngạch xuất khẩu giảm mạnh hơn mức chung và mất thị phần, trong khi Việt Nam vẫn cải thiện được đơn giá bình quân. Đây không phải may mắn, mà là kết quả của chiến lược phân khúc và định vị rõ ràng: ai bán giá trị, người đó được trả giá cao.
