Khởi nghiệp từ đam mê: khi “có gu” là điểm xuất phát chứ không phải đích đến
Khởi nghiệp thời trang từ đam mê là hành trình những founder nữ thời trang dùng gu cá nhân, trải nghiệm mặc đẹp và quan điểm riêng về hình ảnh phụ nữ để xây dựng thương hiệu thời trang Việt Nam có bản sắc, rồi dần học cách biến cảm xúc thẩm mỹ thành chiến lược kinh doanh bài bản và bền vững.
Câu chuyện của Phạm Thị Ái Nhi (Shelly Phạm) là ví dụ tiêu biểu cho làn sóng startup thời trang Việt đang trỗi dậy từ… tủ đồ của chính các cô gái. Sinh năm 1992, Shelly xuất phát chỉ bằng niềm yêu thích thời trang, mê mặc đẹp và luôn tự hỏi vì sao cùng một bộ đồ lại tạo nên cảm giác khác nhau trên từng người. Đây không phải bản kế hoạch kinh doanh dày trang, mà là một trực giác thẩm mỹ đủ mạnh để buộc cô phải biến nó thành công việc.
Vấn đề là: đam mê có thể châm ngòi, nhưng không tự động biến thành doanh nghiệp. Chính Shelly thừa nhận, có gu chỉ giúp bắt đầu một thương hiệu thời trang, còn vận hành nó là câu chuyện hoàn toàn khác. Cách các nữ founder này đối mặt khoảng trống giữa cảm hứng cá nhân và thực tế thị trường mới là điều đang âm thầm định nghĩa lại đường đi của startup thời trang Việt.
PHAM: từ tủ đồ của một cô gái mê mặc đẹp đến 5 bộ sưu tập và runway riêng
Shelly Phạm không giấu việc mình khởi nghiệp từ một điều rất “cá nhân”: thích mặc đẹp và tò mò về tỷ lệ cơ thể, về cách một chiếc váy có thể thay đổi khí chất người mặc. Từ trực giác đó, cô thành lập PHAM vào năm 2024 – một thương hiệu thời trang Việt Nam được đặt theo chính họ của mình, viết không dấu để tối giản nhận diện và thuận tiện hơn nếu tiếp cận khách quốc tế.
Thay vì đổ nguồn lực vào chiến dịch quảng bá ồn ào như nhiều startup thời trang Việt khác, PHAM dành gần hai năm đầu để âm thầm phát triển sản phẩm. Kết quả, trong giai đoạn ngắn ngủi đó thương hiệu đã ra mắt 5 bộ sưu tập, đồng thời tổ chức fashion show riêng mang tên SOLÉA vào tháng 4/2025 – cột mốc một năm tuổi đáng kể với bất kỳ brand non trẻ nào.
Điều thú vị là dù ít xuất hiện trên truyền thông, các thiết kế của PHAM vẫn được nhiều gương mặt nổi bật lựa chọn, từ hoa hậu đến ca sĩ. Một câu nói đáng trích dẫn từ hành trình này là: “Thành lập năm 2024, thương hiệu thời trang nữ của founder kiêm NTK Shelly Phạm dành gần hai năm đầu tiên để tập trung vào sản phẩm thay vì xuất hiện dày đặc trên truyền thông”. Đó là lựa chọn ngược dòng trong bối cảnh thuật toán và sự ồn ào thường được xem là “vũ khí tối thượng”.
Từ nhiều phiên bản phụ nữ đến chiến lược “thiết kế cho thần thái”
Điểm khác biệt lớn nhất của PHAM không nằm ở số bộ sưu tập, mà ở triết lý từ chối bị đóng khung trong một phong cách. Shelly thừa nhận có những ngày cô như một “girlboss” trong blazer sắc nét, một ngày khác lại là váy ôm và giày cao gót đầy nữ tính. Với cô, mặc đẹp không đồng nghĩa trung thành với một khuôn mẫu duy nhất, mà là trung thành với phiên bản bản thân muốn thể hiện ở thời điểm đó.
Triết lý này được cô dịch sang ngôn ngữ thương hiệu bằng một câu cực kỳ “startup”: “Tôi không lựa chọn sản phẩm cho một độ tuổi. Tôi lựa chọn cho một thần thái”. PHAM vì thế không cố gắng định nghĩa một hình mẫu khách hàng, mà tạo ra tủ đồ cho nhiều phiên bản khác nhau của phụ nữ hiện đại: cô gái suit sắc nét, cô gái váy ôm nữ tính hay người phụ nữ trưởng thành muốn vừa sang trọng vừa đủ hiện đại để không an toàn quá.
Quan trọng hơn, Shelly kiên quyết không để thương hiệu biến thành “bản sao phóng đại” của cá nhân mình: cô nói thẳng, không muốn khách hàng mặc PHAM rồi tất cả đều trở thành Shelly. Trong một thị trường ngập hình mẫu hoàn hảo, lựa chọn đặt người phụ nữ làm nhân vật chính, còn quần áo lùi về vai trò công cụ tôn sáng thay vì áp đặt hình ảnh, là cách các founder nữ thời trang đang âm thầm thay đổi chuẩn mực thẩm mỹ lẫn quyền lực của người mặc.
Khi gu gặp dữ liệu: bài học “hiểu khách hàng” của một nữ founder 9x
Sau hai năm làm founder, Shelly Phạm nói thẳng một câu không dễ nghe với những ai thích lãng mạn hóa khởi nghiệp từ đam mê: có gu giúp bạn bắt đầu, nhưng chỉ có gu thì chắc chắn không đủ để vận hành một thương hiệu thời trang. Cô nhận ra khoảng cách giữa việc “có gu” và “xây được một thương hiệu” khi sở thích buộc phải đối thoại với bảng số liệu, tồn kho, phản hồi khách hàng.
Nếu ngày đầu mở thương hiệu, câu hỏi duy nhất là “Mình có thích thiết kế này không?”, thì hiện tại, checklist của Shelly đã dài hơn nhiều: khách hàng có cần không, họ sẽ mặc ở đâu, có muốn mặc lại thường xuyên không, giá trị nhận được có tương xứng để họ quay lại hay không. Đó là bước ngoặt tư duy từ gu cá nhân sang tư duy thương hiệu: giữ chất riêng đủ rõ để nhận diện, nhưng vẫn để lại khoảng trống cho người mặc tự kể câu chuyện của mình.
Nhìn rộng ra, rất nhiều founder trẻ của các thương hiệu thời trang Việt Nam mới nổi đều có điểm chung: khởi nghiệp từ đam mê cá nhân thay vì một business plan hoàn hảo. Điểm phân tách giữa brand “sống lâu” và brand “đi ngang” chính là khoảnh khắc họ dám đặt cái tôi sang một bên để lắng nghe hành vi, lối sống, kỳ vọng của khách hàng – thay vì chỉ gắn nhãn họ bằng độ tuổi.
Tương lai của startup thời trang Việt: ít ồn ào, nhiều chiều sâu thương hiệu
PHAM là một bức tranh thu nhỏ cho thế hệ thương hiệu thời trang Việt Nam mới: không ồn ào, nhưng kiên trì xây nền tảng. Trong hai năm đầu, họ chọn tập trung vào chất lượng sản phẩm và trải nghiệm, rồi mới bước sang giai đoạn tăng độ nhận diện, kể câu chuyện thương hiệu rõ ràng hơn và mở rộng cộng đồng khách hàng. Hiện phần lớn khách hàng vẫn đến từ Việt Nam, khoảng 20% còn lại đến từ các thị trường châu Á và Đông Nam Á – một con số cho thấy tiềm năng chứ chưa phải trần tăng trưởng.
Kế hoạch sắp tới của PHAM thể hiện tham vọng lẫn sự thận trọng: mở rộng tệp khách hàng quốc tế, hướng đến flagship store đầu tiên và nghiên cứu mô hình bán lẻ phù hợp trong giai đoạn 2026–2027. Nói cách khác, Shelly chọn leo núi từng đoạn, chứ không lao đi tìm “cú nổ” ngắn hạn. Sau 5 bộ sưu tập và show SOLÉA, thử thách tiếp theo của cô không còn là tạo ra một collection đẹp mà là xây được cộng đồng khách hàng trung thành quanh triết lý “người phụ nữ là nhân vật chính”.
Từ câu chuyện của Shelly và PHAM, có thể thấy một công thức khởi nghiệp từ đam mê đang định hình: bắt đầu bằng gu, phát triển bằng hiểu khách hàng, và bền vững nhờ một hệ giá trị rõ ràng. Với các founder nữ thời trang khác, đây không phải “case study hoàn hảo”, nhưng là lời nhắc nhở rằng thương hiệu chỉ thực sự lớn khi dám đi xa hơn tủ đồ của chính mình.
