Bước đi chiến lược: làm chủ đào tạo phi công bằng buồng lái mô phỏng
Việc Vietnam Airlines hợp tác với Tập đoàn CAE (Canada) để phát triển hệ thống buồng lái mô phỏng trong nước là một bước đi chiến lược nhằm chủ động đào tạo phi công, giảm phụ thuộc vào các trung tâm huấn luyện quốc tế, tiết kiệm chi phí và chuẩn bị nguồn nhân lực cho đội tàu bay thế hệ mới. Ngày 25/9, trong khuôn khổ chuyến thăm cấp Nhà nước tới Canada của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm, hãng đã ký thỏa thuận hợp tác công nghệ mô phỏng với CAE nhằm tăng cường năng lực đào tạo, bảo trì và hỗ trợ kỹ thuật cho hệ thống buồng lái mô phỏng (SIM). Đây không phải là một thỏa thuận mang tính hình thức, mà phản ánh lựa chọn rõ ràng: thay vì tiếp tục gửi phi công ra nước ngoài, hàng không Việt Nam cần tự xây dựng năng lực cốt lõi tại chỗ. Khi nhu cầu nhân lực bay trong khu vực bùng nổ, ai làm chủ được đào tạo sớm sẽ chiếm lợi thế dài hạn.
Áp lực nhân lực và câu trả lời của hàng không Việt Nam
Nếu nhìn vào bức tranh khu vực, có thể thấy vì sao Vietnam Airlines phải hành động ngay lúc này. Dự báo của Airbus cho biết châu Á - Thái Bình Dương sẽ cần hơn 1,06 triệu nhân lực hàng không mới đến năm 2044, trong khi Boeing ước tính riêng Đông Nam Á cần bổ sung khoảng 258.000 người đến năm 2045. Đây là con số đủ để biến đào tạo phi công thành cuộc cạnh tranh khốc liệt, nơi ai chậm chân sẽ bị thị trường bỏ lại. Trong bối cảnh đó, việc sở hữu buồng lái mô phỏng hiện đại tại Việt Nam giúp Vietnam Airlines không còn lệ thuộc vào lịch huấn luyện và năng lực tiếp nhận của các trung tâm nước ngoài. Hãng có thể chủ động lên kế hoạch chuyển loại, nâng cấp và duy trì tiêu chuẩn quốc tế cho phi công, giáo viên bay, kiểm tra viên và kỹ thuật viên, thay vì “xếp hàng” chờ chỗ ở các cơ sở huấn luyện quốc tế.
Công nghệ CAE và quá trình nội địa hóa đào tạo
Điểm đáng chú ý là Vietnam Airlines không bắt đầu từ con số 0. Quan hệ hợp tác với CAE đã được xây dựng từ năm 2012 với buồng lái mô phỏng A320 đầu tiên mang mã hiệu VN001. Năm 2016, ba thiết bị SIM thế hệ mới cho Airbus A320, Airbus A350 và Boeing 787 được đưa vào vận hành tại Trung tâm Huấn luyện bay của hãng, giúp nội địa hóa phần lớn công tác huấn luyện chuyển loại cho đội tàu bay thân hẹp và thân rộng. CAE – được thành lập năm 1947 tại Quebec, chuyên phát triển công nghệ mô phỏng và buồng lái ảo Full-Flight Simulator cho hàng không dân dụng và quốc phòng – mang đến cho Vietnam Airlines khả năng tiếp cận công nghệ đào tạo tiên tiến bậc nhất thế giới. Việc tiếp tục ký biên bản ghi nhớ, tăng cường phối hợp huấn luyện, bảo trì và nghiên cứu đầu tư thêm hạ tầng mô phỏng cho thấy Vietnam Airlines không chỉ mua thiết bị, mà đang từng bước làm chủ cả chuỗi công nghệ CAE để phục vụ chiến lược dài hạn.
Hiệu quả hiện tại: từ giảm chi phí đến nâng năng lực cạnh tranh
Hệ thống SIM hiện có của Vietnam Airlines đã chứng minh đây là một khoản đầu tư mang lại hiệu quả rõ rệt. Các buồng lái mô phỏng của hãng ghi nhận hàng chục nghìn giờ khai thác mỗi năm, phục vụ các chương trình đào tạo định kỳ, chuyển loại và nâng cấp cho khoảng 2.500 lượt phi công, đồng thời cung cấp dịch vụ cho khách hàng trong nước và quốc tế từ năm 2017. Việc mở rộng hợp tác với CAE giúp hãng “giảm phụ thuộc vào các trung tâm đào tạo nước ngoài và tiết giảm chi phí”, đồng thời rút ngắn thời gian phi công phải rời dây chuyền khai thác và linh hoạt hơn trong bố trí tổ bay. Năm 2024, hai bên gia hạn khai thác các thiết bị SIM A350 và B787 đến hết năm 2033, tạo nền tảng lâu dài cho việc duy trì năng lực khai thác an toàn và nâng cao sức cạnh tranh của hàng không Việt Nam ngay trên sân nhà.
Tương lai đào tạo phi công: không thể tiếp tục “đi thuê” mãi
Từ góc độ chiến lược, việc Vietnam Airlines đẩy mạnh hợp tác Canada với CAE cho thấy một nhận thức quan trọng: năng lực đào tạo phi công là tài sản quốc gia chứ không chỉ là dịch vụ hỗ trợ cho kinh doanh vận tải. Khi hãng nghiên cứu ứng dụng công nghệ mô phỏng tiên tiến và xem xét cơ hội đầu tư thêm hạ tầng huấn luyện tại Việt Nam, họ đang đặt viên gạch cho một hệ sinh thái huấn luyện hàng không trong nước, nơi các hãng khác cũng có thể hưởng lợi. Nếu tiếp tục phụ thuộc vào trung tâm nước ngoài, hàng không Việt Nam sẽ bị giới hạn bởi chi phí, năng lực tiếp nhận và rủi ro gián đoạn. Ngược lại, làm chủ buồng lái mô phỏng và công nghệ CAE trong nước cho phép xây dựng lực lượng phi công chuẩn quốc tế với nhịp độ phù hợp với kế hoạch mở rộng đội bay. Đây là con đường duy nhất để ngành hàng không Việt Nam bước vào chu kỳ phát triển mới mà không bị “thắt cổ chai” bởi nguồn nhân lực.
