Thỏa thuận 25/9: Công nghệ mô phỏng trở thành chiến lược, không còn là “tiện ích”
Chủ đề của bài viết này là sự hợp tác về buồng lái mô phỏng giữa Vietnam Airlines và Tập đoàn CAE Canada, một bước đi mang tính chiến lược giúp hãng hàng không chủ động đào tạo phi công trong nước, làm chủ công nghệ hàng không mô phỏng và giảm phụ thuộc dài hạn vào các trung tâm huấn luyện nước ngoài. Ngày 25/9, trong khuôn khổ chuyến thăm cấp Nhà nước tới Canada của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm, Vietnam Airlines ký thỏa thuận với CAE về phát triển năng lực đào tạo, ứng dụng công nghệ mô phỏng và chuẩn bị nguồn lực cho đội tàu bay thế hệ mới. Điểm đáng chú ý là hãng không coi đây là một dự án thiết bị rời rạc, mà là nền tảng cho chu kỳ mở rộng đội bay – nghĩa là công nghệ mô phỏng được kéo lên vị trí trung tâm trong chiến lược đào tạo phi công. Thay vì tiếp tục gửi người sang các trung tâm nước ngoài với chi phí cao và lịch huấn luyện ít linh hoạt, Vietnam Airlines CAE đang đặt cược vào nội địa hóa buồng lái mô phỏng để tạo lợi thế dài hạn.
Lợi ích kép: Giảm phụ thuộc, giảm chi phí, tăng chủ động trong đào tạo phi công
Cốt lõi của thỏa thuận là mở rộng hợp tác về hệ thống buồng lái mô phỏng, bao gồm huấn luyện nhân viên hàng không, bảo trì và hỗ trợ kỹ thuật SIM. Điều này mang lại hai lợi ích rõ rệt: giảm phụ thuộc vào các trung tâm đào tạo nước ngoài và tiết giảm chi phí vận hành huấn luyện. Theo lãnh đạo hãng, việc sở hữu hệ thống mô phỏng ngay trong nước giúp rút ngắn thời gian phi công phải rời dây chuyền khai thác và tăng linh hoạt khi bố trí tổ bay. Đây không chỉ là câu chuyện tiết kiệm, mà là câu chuyện kiểm soát: kiểm soát lịch học, chuẩn đầu ra và khả năng mở rộng quy mô đào tạo phi công theo tốc độ phát triển đội bay, thay vì bị giới hạn bởi năng lực và lịch trống của trung tâm ngoại. Ở góc độ dài hạn, đầu tư vào buồng lái mô phỏng nội địa còn tạo nền tảng để Việt Nam xây dựng hệ sinh thái đào tạo phi công cho cả thị trường trong và ngoài nước.
Áp lực nhân lực và yêu cầu “đào tạo đi trước một bước”
Thỏa thuận hợp tác Canada Việt Nam này diễn ra đúng thời điểm ngành hàng không khu vực chịu sức ép lớn về nguồn nhân lực. Dự báo cho thấy châu Á – Thái Bình Dương cần hơn 1,06 triệu nhân sự hàng không mới đến năm 2044, trong khi riêng Đông Nam Á phải bổ sung khoảng 258.000 người đến năm 2045. Với tốc độ mở rộng đội bay, các hãng nếu không xây dựng năng lực đào tạo phi công và chuyển loại ngay trong nước sẽ bị tụt lại. Hệ thống SIM của Vietnam Airlines hiện đạt hàng chục nghìn giờ khai thác mỗi năm, phục vụ huấn luyện định kỳ, chuyển loại và nâng cấp cho khoảng 2.500 lượt phi công. Con số này cho thấy hãng đã ở một vị thế khác so với nhiều năm trước: từ chỗ đi học là chính, nay có thể tổ chức đào tạo phi công quy mô lớn. Quan điểm “đào tạo phải luôn đi trước một bước để đảm bảo vận hành an toàn đội tàu bay thế hệ mới” không còn là khẩu hiệu mà được cụ thể hóa bằng năng lực buồng lái mô phỏng đang hiện diện tại Việt Nam.
Hành trình hơn một thập kỷ Vietnam Airlines CAE: Từ thiết bị đơn lẻ đến hạ tầng huấn luyện
Đáng nói, thỏa thuận ngày 25/9 không xuất hiện trong khoảng trống mà là bước tiếp theo của một quan hệ hợp tác đã xây từ năm 2012. Vietnam Airlines khi đó đầu tư buồng lái mô phỏng A320 đầu tiên do CAE sản xuất, mã hiệu VN001, mở ra giai đoạn nội địa hóa công tác huấn luyện chuyển loại phi công cho dòng máy bay chủ lực. Năm 2016, ba thiết bị thế hệ mới – SIM Airbus A320, Airbus A350 và Boeing 787 – được đưa vào vận hành tại Trung tâm Huấn luyện bay của hãng, bao phủ cả đội tàu thân hẹp lẫn thân rộng. Từ năm 2017, hệ thống này không chỉ phục vụ nhu cầu nội bộ mà còn cung cấp dịch vụ cho khách hàng trong nước và quốc tế. Năm 2024, hai bên gia hạn thời gian khai thác SIM A350 và B787 đến hết năm 2033, củng cố nền tảng an toàn và sức cạnh tranh của hãng. Chuỗi quyết định này cho thấy Vietnam Airlines không mua thiết bị theo từng đợt rời rạc, mà xây dựng hạ tầng huấn luyện bài bản, với CAE là đối tác công nghệ hàng không chiến lược.
Từ hợp đồng mô phỏng đến tham vọng làm chủ công nghệ hàng không
Theo biên bản ghi nhớ mới, hai bên sẽ nghiên cứu ứng dụng công nghệ mô phỏng tiên tiến và xem xét cơ hội đầu tư thêm hạ tầng huấn luyện, mô phỏng tại Việt Nam để phục vụ kế hoạch mở rộng đội bay. Nếu được triển khai nhất quán, đây có thể là bước đệm để Việt Nam không chỉ là người dùng công nghệ hàng không mà tiến tới làm chủ, tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị đào tạo phi công và nhân sự kỹ thuật trong khu vực. Đối với Vietnam Airlines, ưu thế nằm ở chỗ hãng kết nối trực tiếp hoạt động đào tạo phi công với chiến lược đội tàu bay thế hệ mới, thay vì tách rời kế hoạch mua sắm máy bay khỏi năng lực con người. Đối với ngành hàng không Việt Nam, hợp tác với một tập đoàn có mạng lưới đào tạo tại hơn 35 quốc gia như CAE cho thấy tư duy mở cửa nhưng không chấp nhận phụ thuộc. Bước ngoặt buồng lái mô phỏng hôm nay sẽ là phép thử cho khả năng nâng cấp bền vững năng lực kỹ thuật và công nghệ hàng không của Việt Nam trong thập kỷ tới.
