Sống thọ không chỉ là gen: định nghĩa mới về người cao tuổi năng động
Bí quyết sống thọ của những người cao tuổi năng động không nằm ở phép màu hay gen ưu việt, mà ở các thói quen sức khỏe lâu dài được lặp lại mỗi ngày, giúp họ duy trì khả năng vận động, sự độc lập và niềm vui sống ngay cả khi đã bước qua ngưỡng 100 tuổi. Ở tuổi 100, bà Ruby McNally vẫn sống tự lập, lái xe đi mua sắm, tái khám và nấu ăn hằng ngày. Ở tuổi 108, cụ Susan Young Browne vẫn tự lái ô tô và duy trì cuộc sống năng động, minh mẫn. Ở tuổi 105, cụ Eunice Minard vẫn lên mô tô phân khối lớn và trở thành tâm điểm của những cuộc diễu hành đường phố. Những câu chuyện này đặt ra câu hỏi thẳng thắn: nếu họ làm được, chúng ta – ở độ tuổi 40, 50, 60 – có đang tự giới hạn mình quá sớm?
Ăn tự nhiên, chừng mực và ưu tiên rau quả: nền tảng của tuổi thọ
Điểm chung rõ ràng nhất trong các bí quyết sống thọ là cách ăn uống giản dị nhưng có chủ đích. Bà Ruby McNally lớn lên ở Vermont với khu vườn đầy rau tươi và quả mọng, bữa ăn chỉ là ra vườn hái ngô, xà lách, cà chua. Ở tuổi 100, bà vẫn ưu tiên thực phẩm tự nhiên, trứng, ngũ cốc nguyên hạt, trái cây tươi và gần như nói không với rượu. Cụ Eunice Minard, 105 tuổi, khi được hỏi về bí quyết sống khỏe và trường thọ, chỉ khuyên: "Hãy chăm chỉ ăn thật nhiều trái cây và rau xanh mỗi ngày". Quan trọng hơn cả là sự chừng mực: ăn đồ ngọt nhưng không lạm dụng, ăn đủ chứ không cố ép. Những lựa chọn này không hào nhoáng, nhưng tích lũy thành sức khỏe bền vững mà thuốc bổ khó thể thay thế.
Vận động đều đặn và chăm sóc cơ xương khớp: không chỉ để sống lâu mà còn để sống theo cách mình muốn
Nếu chỉ sống lâu mà không đi lại được, không tự chăm sóc bản thân, tuổi thọ sẽ trở thành gánh nặng. Cụ Susan Young Browne là minh chứng cho sức mạnh của thói quen vận động bền bỉ: mỗi sáng cụ dành khoảng 20 phút tập thể dục, kéo giãn cơ thể và đã duy trì suốt 20 năm. Cụ còn đi lớp thể dục ba lần mỗi tuần, coi vận động là một phần tất yếu trong ngày. Một khảo sát trên 100 người từ 100 tuổi trở lên cho thấy họ nhấn mạnh thái độ tích cực, ăn uống lành mạnh, tập thể dục thường xuyên và giữ cho bản thân luôn bận rộn như những yếu tố quan trọng với tuổi thọ. Nhưng vận động phải gắn với chăm sóc cơ xương khớp đúng cách: Susannah Francesca Maseland, 70 tuổi, từng bị chấn thương lưng từ năm 13, dần mất linh hoạt, đau, tê, hạn chế vận động, nên đã chủ động tìm đến liệu trình chỉnh hình cột sống, vật lý trị liệu và phục hồi chức năng cá nhân hóa để có thể tiếp tục sống trên thuyền và chinh phục những hành trình hải lý cùng chồng.
Giữ tinh thần dám sống, nhưng biết lắng nghe giới hạn cơ thể
Nhảy dù ở tuổi 100 hay ngồi sau mô tô phân khối lớn ở tuổi 105 không phải là hành động liều lĩnh, mà là tuyên bố: tuổi tác không tước quyền được vui chơi. Bà Ruby McNally bắt đầu nhảy dù ở tuổi 80 sau lời thách thức của cháu trai, rồi tiếp tục nhảy ở sinh nhật 90 và 100, mô tả cảm giác "lơ lửng trên không trung và ngắm nhìn toàn bộ Trái đất bên dưới" như một niềm phấn khích không muốn bỏ lỡ. Cụ Eunice Minard thì ngồi trên Harley-Davidson, diện vương miện bạc, dải băng vàng và cười đùa rằng sau chuyến diễu hành, "ít nhất thì họ cũng không đưa chúng tôi về đồn". Tuy vậy, những người sống thọ này không phủ nhận giới hạn: bà McNally dù không cần gậy chống hay khung tập đi nhưng thừa nhận mình bước chậm lại do đau khớp gối; Susannah thì lo lắng khi cơ thể kém linh hoạt, có triệu chứng đau, tê và giảm biên độ vận động. Điểm khác biệt là họ đối diện cơ thể trung thực, tìm giải pháp, chứ không đầu hàng.
Sáu thói quen đơn giản có thể bắt đầu ngay hôm nay
Nhìn lại hành trình của Ruby, Susan, Eunice và Susannah, có thể rút ra sáu bí quyết sống thọ mang tính hành động: 1. Ăn càng tự nhiên càng tốt: ưu tiên rau quả, ngũ cốc nguyên hạt, thực phẩm hữu cơ khi có thể, hạn chế rượu và đồ ngọt chế biến sẵn. 2. Giữ khẩu phần chừng mực: ăn đủ, tránh để cân nặng lên xuống cực đoan, nghe tín hiệu no – đói của cơ thể. 3. Vận động hằng ngày: tối thiểu 20 phút kéo giãn, vận động nhẹ buổi sáng, thêm các buổi tập phù hợp với khả năng mỗi tuần. 4. Chăm sóc cơ xương khớp sớm: không xem nhẹ đau lưng, đau khớp; tìm đến chuyên gia để xây dựng kế hoạch cá nhân hóa, kết hợp chỉnh hình, vật lý trị liệu và phục hồi chức năng. 5. Duy trì giao tiếp xã hội và hoạt động có ý nghĩa: tham gia câu lạc bộ người cao tuổi, lớp học, hoạt động cộng đồng để giữ trí óc linh hoạt. 6. Cho phép mình tiếp tục đam mê: dù là nhảy dù, lái xe, đi biển hay ngồi sau mô tô, hãy chọn hình thức phù hợp với sức khỏe hiện tại và điều chỉnh khi cần. Điều đáng chú ý, theo các chuyên gia, không phải độ khó của thói quen mà là sự bền bỉ duy trì suốt nhiều năm.
