Từ Cổng Pháp luật quốc gia đến câu chuyện chủ quyền công nghệ
Nền tảng AI pháp lý Việt Nam là hệ thống trợ lý số dựa trên mô hình ngôn ngữ lớn, được huấn luyện chuyên sâu trên kho dữ liệu văn bản quy phạm pháp luật trong nước để hỗ trợ tra cứu, soạn thảo, thẩm định và rà soát các quy định một cách có căn cứ, minh bạch và kiểm chứng được. Tại Diễn đàn Pháp luật ASEAN, Bộ trưởng Bộ Tư pháp Hoàng Thanh Tùng đã trực tiếp đánh giá chất lượng và chấp thuận nền tảng Clex phiên bản cho Chính phủ đưa lên Cổng Pháp luật quốc gia. Đây không chỉ là dấu mốc kỹ thuật, mà là tuyên bố chính thức: nhà nước sẵn sàng thừa nhận công nghệ pháp lý AI như một công cụ công vụ. Việc Bộ giới thiệu nền tảng tới các cơ quan bộ, ngành để tham gia chương trình tổng rà soát pháp luật cho thấy AI không còn là “thí nghiệm”, mà trở thành hạ tầng kỹ thuật số bắt buộc phải tính tới trong quản trị pháp lý hiện đại.
Clex trợ lý AI: Một AI “hiểu” luật Việt Nam chứ không chỉ nói tiếng Việt
Clex trợ lý AI không được thiết kế để trả lời cho nhanh, mà để “hiểu” logic của hệ thống pháp luật Việt Nam và cung cấp căn cứ có thể kiểm tra. Nền tảng này xây dựng trên mô hình CMC-AI-Legal-32B, được huấn luyện chuyên biệt cho thuật ngữ và cấu trúc văn bản pháp luật Việt Nam, hoàn toàn không phụ thuộc API mô hình quốc tế. Kho dữ liệu của Clex hiện vượt hơn 2 triệu văn bản lập pháp, hành pháp, tư pháp từ các nguồn chính thức trên toàn quốc. Nói cách khác, đây là một “công chức ảo” có thể đọc nhanh, đối chiếu rộng và truy vết tới văn bản còn hiệu lực, trong khi con người vẫn giữ vai trò đánh giá cuối cùng. Việc Phó Thủ tướng Lê Tiến Châu trực tiếp trải nghiệm và đánh giá cao nền tảng khi triển khai tại Văn phòng Quốc hội và Văn phòng Chính phủ cho thấy Clex đã bước vào môi trường công vụ chứ không ở mức thử nghiệm nội bộ.
V-LegalBench đánh giá: Chuẩn đo lường mới cho công nghệ pháp lý AI
Nếu Clex là “máy”, thì V-LegalBench đánh giá chính là “thước đo” để kiểm tra xem máy có hiểu luật Việt Nam đến đâu. CMC OpenAI giới thiệu V-LegalBench như bộ benchmark đánh giá năng lực hiểu và suy luận pháp luật Việt Nam của các mô hình AI, thay vì chỉ dựa vào các thước đo tổng quát quốc tế. Bộ dữ liệu này đã được dùng để đánh giá 23 mô hình AI quốc tế lớn, với kết quả cho thấy mô hình CMC-AI-Legal-32B nổi bật ở các bài toán cần suy luận pháp lý sâu. Đây là bước tiến quan trọng: doanh nghiệp Việt không còn dừng ở việc “lắp” mô hình sẵn có, mà xây cả hệ thống kiểm chứng theo bối cảnh pháp luật bản địa. Việc đồng thời làm chủ mô hình lõi, bộ đánh giá và nền tảng ứng dụng cho thấy một chiến lược rõ ràng: ai kiểm soát chuẩn đo lường, người đó đặt luật chơi trong cuộc đua công nghệ pháp lý AI.
Chủ quyền dữ liệu và hạ tầng quốc gia: AI pháp lý phải đặt máy chủ trong nước
Trong lĩnh vực pháp luật, sai không chỉ là lỗi kỹ thuật, mà có thể thành rủi ro chính sách. Vì vậy, câu chuyện quan trọng nhất không phải “AI thông minh đến đâu”, mà là “AI được kiểm soát thế nào”. CMC-AI-Legal-32B được làm chủ từ huấn luyện đến tinh chỉnh, triển khai trên hạ tầng riêng, giúp dữ liệu pháp lý nhạy cảm không phải gửi ra ngoài biên giới số. Đối với khu vực công, khả năng triển khai trên hạ tầng riêng là điều kiện tiên quyết, không phải tùy chọn. Theo một phát biểu đáng chú ý: “Clex hiện được xây dựng trên kho dữ liệu hơn 2 triệu văn bản, tập trung dữ liệu lập pháp, tư pháp và hành pháp từ các nguồn chính thức”. Điều này cho thấy tham vọng biến AI pháp lý thành một lớp hạ tầng chung, thay vì những sản phẩm rời rạc đặt trên các máy chủ ở nơi không thể kiểm soát.
Hệ sinh thái nhiều tầng: từ công chức, doanh nghiệp đến người dân
Điểm đáng chú ý nhất của nền tảng AI pháp lý Việt Nam là tầm nhìn hệ sinh thái nhiều tầng. Phiên bản Clex cho Chính phủ đã được Bộ Tư pháp chấp thuận, đưa lên Cổng Pháp luật quốc gia và giới thiệu tới các bộ, ngành để dùng trong chương trình tổng rà soát pháp luật đến cuối tháng 12/2026. Đồng thời, Clex là một trong hai nền tảng được Bộ Khoa học và Công nghệ lựa chọn tham gia thí điểm tổng rà soát văn bản quy phạm trên phạm vi toàn quốc, phục vụ nền tảng AI công vụ quốc gia hỗ trợ công chức, viên chức. Từ nền tảng khu vực công, CMC OpenAI đang chuẩn bị phiên bản cho doanh nghiệp và người dùng cá nhân. Nếu triển khai hiệu quả, AI pháp lý sẽ giúp cơ quan nhà nước xây dựng và rà soát luật tốt hơn, doanh nghiệp kiểm soát tuân thủ và rủi ro, còn người dân tiếp cận pháp luật dễ hơn. Đây là cách duy nhất để bảo đảm: AI hỗ trợ con người, chứ không thay thế trách nhiệm con người trong quyết định pháp lý.
