Bộ Tư pháp “bật đèn xanh” cho trợ lý AI pháp lý Clex
Trợ lý AI pháp lý Clex là một nền tảng công nghệ pháp lý sử dụng mô hình ngôn ngữ lớn được huấn luyện chuyên biệt trên dữ liệu pháp luật Việt Nam, nhằm hỗ trợ cơ quan nhà nước, doanh nghiệp và người dân tra cứu, rà soát và phân tích hệ thống văn bản quy phạm pháp luật một cách có căn cứ, minh bạch và có thể kiểm chứng. Tại Diễn đàn Pháp luật ASEAN do Bộ Tư pháp Việt Nam đăng cai với chủ đề ứng dụng trí tuệ nhân tạo trong xây dựng và thi hành pháp luật, CMC OpenAI công bố phiên bản Clex cho Chính phủ đã được Bộ trưởng Bộ Tư pháp Hoàng Thanh Tùng trực tiếp tham gia đánh giá chất lượng và chấp thuận đạt tiêu chuẩn để đưa lên Cổng Pháp luật quốc gia. Đây không chỉ là một quyết định kỹ thuật, mà là một tuyên bố chính sách: AI pháp lý sẽ bước vào trung tâm hoạt động của hệ thống pháp luật, chứ không dừng ở mức thử nghiệm bên lề.
Từ Cổng Pháp luật quốc gia đến chương trình tổng rà soát pháp luật
Việc Clex được đưa lên Cổng Pháp luật quốc gia đồng nghĩa trợ lý AI pháp lý này trở thành một công cụ dùng chung, chứ không phải giải pháp riêng lẻ cho một đơn vị đi trước. Cổng Pháp luật quốc gia vốn đang được triển khai theo Đề án giai đoạn 2026–2030 với mục tiêu trở thành nền tảng truy cập thống nhất dữ liệu pháp luật; Phó Thủ tướng Lê Tiến Châu nhấn mạnh Thủ tướng đã giao Bộ Tư pháp nhiệm vụ hoàn thiện cơ sở dữ liệu và công cụ AI phù hợp với Khung kiến trúc quốc gia. Trong bối cảnh đó, Bộ Tư pháp không chỉ phê chuẩn Clex, mà còn chủ động giới thiệu nền tảng này tới các bộ, ngành để sử dụng trong chương trình tổng rà soát pháp luật đến cuối tháng 12/2026. Quyết định này biến AI từ khẩu hiệu chuyển đổi số thành yêu cầu nghiệp vụ cụ thể cho toàn bộ hệ thống hành chính.
Một AI “hiểu” pháp luật Việt Nam, không chỉ trả lời trôi chảy
Điểm đáng nói nhất của Clex không nằm ở giao diện hỏi – đáp, mà ở chỗ nó được xây dựng trên mô hình CMC-AI-Legal-32B, một mô hình ngôn ngữ lớn huấn luyện chuyên biệt cho pháp luật Việt Nam. Nền tảng này không dừng ở việc giải đáp câu hỏi, mà còn hỗ trợ rà soát hệ thống văn bản quy phạm pháp luật, phát hiện mâu thuẫn, chồng chéo và kiểm tra tính tương thích với điều lệ Đảng, công ước, điều ước quốc tế. Với hơn 2 triệu văn bản lập pháp, tư pháp và hành pháp lấy từ các nguồn chính thức trên toàn quốc, Clex có khả năng cung cấp căn cứ pháp lý và truy vết đến văn bản còn hiệu lực. Một câu trả lời sai điều khoản trong lĩnh vực pháp luật có thể gây hậu quả lớn; vì vậy, AI pháp lý ở đây được thiết kế như công cụ tham mưu có thể kiểm chứng, chứ không phải “máy nói hay” để thay thế con người.
Chủ quyền công nghệ trong công nghệ pháp lý: lựa chọn chiến lược
Trong công nghệ pháp lý, bài toán không chỉ là độ thông minh của mô hình, mà còn là chủ quyền công nghệ và bảo mật dữ liệu. CMC-AI-Legal-32B được làm chủ từ khâu huấn luyện đến tinh chỉnh, không phụ thuộc vào API của mô hình quốc tế. Điều này giúp tối ưu mô hình cho thuật ngữ và cấu trúc văn bản pháp luật Việt Nam, giảm phụ thuộc chi phí vào bên thứ ba và hạn chế việc dữ liệu pháp lý nhạy cảm phải gửi ra ngoài hạ tầng quốc gia. Clex còn được huấn luyện và đánh giá trên V-LegalBench, một bộ chuẩn năng lực hiểu và suy luận pháp luật Việt Nam; trong thử nghiệm với 23 mô hình quốc tế, mô hình này thể hiện kết quả nổi bật ở các bài toán cần suy luận sâu. Sự xuất hiện của các bộ benchmark chuyên biệt cho thấy Việt Nam đang chọn cách đo AI bằng khả năng hiểu luật Việt Nam chính xác đến đâu, thay vì bằng những điểm số chung chung.
Tác động tới cơ quan nhà nước, doanh nghiệp và người dân
Clex được thiết kế bám sát chu trình công việc thực tế của cán bộ công chức và bộ phận pháp chế doanh nghiệp: từ tra cứu, soạn thảo, thẩm định tới kiểm tra xung đột văn bản. Nền tảng đã được triển khai cho Văn phòng Quốc hội và Văn phòng Chính phủ, và Phó Thủ tướng Lê Tiến Châu trực tiếp trải nghiệm, đánh giá cao. Theo mô tả, nếu triển khai hiệu quả, mô hình này có thể tạo ra hệ sinh thái AI pháp lý nhiều tầng: cơ quan nhà nước dùng AI để xây dựng và rà soát pháp luật; doanh nghiệp dùng để kiểm soát tuân thủ, nhận diện rủi ro; người dân có thêm công cụ tiếp cận thông tin pháp luật thuận tiện hơn. Đối với doanh nghiệp, Clex giúp đảm bảo tuân thủ và tạo sự chủ động pháp lý cho quyết định kinh doanh; hiện nền tảng đang phát triển phiên bản riêng cho doanh nghiệp và người dùng cá nhân. Khi AI pháp lý đi vào từng bàn làm việc, chất lượng xây dựng và thi hành pháp luật sẽ là thước đo quan trọng nhất.
