Khoảng cách nhân lực không thể giải quyết bằng tuyển thêm
Đào tạo logistics là quá trình trang bị kiến thức và kỹ năng để người học có thể tổ chức, vận hành và phối hợp các hoạt động lưu chuyển hàng hóa trong chuỗi cung ứng. Tại Hải Phòng, đào tạo này cần chuyển mạnh từ truyền đạt lý thuyết sang rèn năng lực làm việc thực tế. Ngày 6/11/2026, một phân tích về nhân lực ngành tại thành phố nhấn mạnh liên kết nhà trường – doanh nghiệp và đào tạo gắn với thực hành là hướng đi quan trọng để nâng chất lượng lao động.
Động lực tăng trưởng của cảng biển, khu công nghiệp và xuất nhập khẩu đang kéo nhu cầu nhân lực logistics đi lên. Đến năm 2030, Hải Phòng được dự báo cần khoảng 369.000 lao động cho ngành, nhưng nguồn cung hiện chỉ đáp ứng khoảng 40–45% nhu cầu. Đây không đơn thuần là thiếu người: doanh nghiệp cần nhân sự làm được việc, còn một bộ phận sinh viên mới tốt nghiệp vẫn cần thời gian làm quen quy trình và áp lực công việc. Nếu chỉ mở rộng quy mô tuyển sinh mà không sửa nội dung và cách dạy, khoảng cách ấy sẽ còn nguyên.
Kỹ năng phải được rèn trong quy trình thật
Doanh nghiệp logistics cần người nắm nghiệp vụ xuất nhập khẩu, giao nhận, khai báo hải quan, quản lý kho bãi và vận tải; đồng thời biết dùng công nghệ số và giao tiếp ngoại ngữ trong môi trường quốc tế. Những năng lực này khó hình thành chỉ qua bài giảng. Sinh viên cần được thực hành trên tình huống nghiệp vụ, tiếp xúc quy trình vận hành và hiểu cách phối hợp giữa các khâu trong chuỗi cung ứng. Đào tạo logistics vì vậy phải xem thực hành là phần cốt lõi, không phải hoạt động bổ sung sau khi hoàn tất lý thuyết.
Liên kết hiệu quả đòi hỏi doanh nghiệp tham gia từ khâu xác định chuẩn kỹ năng, hướng dẫn thực tập đến đánh giá mức độ đáp ứng công việc; nhà trường có trách nhiệm cập nhật công nghệ và yêu cầu tuyển dụng vào chương trình. Cách làm này giúp người học định hình nghề nghiệp sớm hơn, còn doanh nghiệp giảm thời gian hướng dẫn sau tuyển dụng. Khi được tiếp cận môi trường làm việc trong lúc còn đi học, sinh viên cũng có cơ hội củng cố kiến thức, hiểu văn hóa công ty và tự tin hơn khi bước vào thị trường lao động.
Đổi cơ cấu đào tạo, không chỉ thêm chỉ tiêu
Bài toán logistics nằm trong sức ép nhân lực rộng hơn của thành phố. Đến năm 2030, Hải Phòng dự kiến cần bổ sung khoảng 130.000 lao động ở các lĩnh vực như công nghệ thông tin, trí tuệ nhân tạo, bán dẫn, khoa học – kỹ thuật, logistics, y tế và dịch vụ chất lượng cao, trong khi cơ cấu và chất lượng đào tạo chưa theo kịp tốc độ phát triển. Năm 2026, trong 96.300 chỉ tiêu tuyển sinh, cao đẳng và trung cấp chỉ chiếm 15,5%; đào tạo sơ cấp và dưới ba tháng chiếm 84,5%. Cơ cấu ấy khó tạo đủ nguồn nhân lực có kỹ năng chuyên sâu cho các ngành mũi nhọn.
Thành phố có 8 trường đại học với gần 59.000 người học, 259 chương trình đào tạo và khoảng 15.500 sinh viên tốt nghiệp mỗi năm, cùng 33 cơ sở giáo dục nghề nghiệp. Quy mô này là nền tảng đáng kể, nhưng số lượng cơ sở không tự động bảo đảm chương trình sát thị trường. Định hướng giảm đào tạo ngắn hạn, tăng chỉ tiêu trung cấp và cao đẳng, mở ngành logistics cùng các lĩnh vực có nhu cầu sẽ chỉ phát huy tác dụng nếu đi kèm giáo viên thực hành, thiết bị phù hợp và sự tham gia thường xuyên của doanh nghiệp.
Biến hợp tác thành trách nhiệm dài hạn
Một chương trình hợp tác tốt không dừng ở việc tiếp nhận sinh viên thực tập. Doanh nghiệp cần chia sẻ những thay đổi trong nghiệp vụ, công nghệ và chuẩn tuyển dụng; nhà trường phải dùng thông tin đó để cập nhật môn học, bài tập và tiêu chí đánh giá. Các chương trình phối hợp giữa cơ sở đào tạo, trung tâm chuyên môn và doanh nghiệp trong Hiệp hội Logistics Hải Phòng cho thấy có thể tổ chức đào tạo theo hướng gắn với môi trường nghề nghiệp. Thành phố cũng định hướng phát triển các trung tâm thực hành của trường đại học trong khu kinh tế, khu công nghiệp để kết nối nhà nước, nhà trường và doanh nghiệp.
Thước đo thành công nên là khả năng làm việc của người học sau tốt nghiệp, chứ không chỉ là số khóa mở mới hay số chỉ tiêu tuyển sinh. Cần theo dõi sinh viên có thực hiện được nghiệp vụ cơ bản không, mất bao lâu để thích nghi và những kỹ năng nào doanh nghiệp vẫn phải đào tạo lại. Khi ba bên cùng chịu trách nhiệm về kết quả, người học có lộ trình nghề nghiệp rõ hơn, còn doanh nghiệp có nguồn tuyển gần với yêu cầu thực tế. Hải Phòng sẽ thu hẹp được khoảng cách cung – cầu khi đào tạo logistics được đặt ngay trong nhịp vận hành của ngành.
