Lựa chọn số 1: Lên ngân sách nuôi con trọn giai đoạn từ bụng mẹ đến 3 tuổi
Chi phí nuôi con từ khi mang thai đến 3 tuổi là tổng tất cả khoản chi cho mẹ và bé, gồm khám thai, sinh nở, sữa bỉm, tiêm chủng, chăm sóc sức khỏe, giáo dục sớm, dịch vụ trông trẻ và hỗ trợ việc nhà, khiến chi tiêu tháng hàng triệu đồng tăng đáng kể so với thời chưa có con. Bước đầu tiên và cũng là lựa chọn quan trọng nhất cho hầu hết gia đình là lập một ngân sách gia đình chi tiết cho từng giai đoạn: mang thai, 0–6 tháng, 6–24 tháng và 2–3 tuổi. Các phụ huynh ở Hà Nội chia sẻ, chỉ riêng một em bé khỏe mạnh, mức chi tiêu 5–7 triệu đồng/tháng đã có thể xem là một chuẩn tương đối thoải mái nếu kiểm soát tốt chi phí sữa bỉm và hạn chế mua sắm không cần thiết. Khi có bản kế hoạch này, bạn sẽ biết nên ưu tiên sữa mẹ, chọn dịch vụ trông trẻ nào, và có cần thuê thêm người hỗ trợ việc nhà hay không.
Chi phí sữa bỉm và các khoản cố định mỗi tháng
Nếu chỉ nhìn vào chi phí sữa bỉm, bạn sẽ dễ đánh giá thấp chi phí nuôi con. Nhiều phụ huynh cho rằng với bé dưới 2 tuổi chưa đi học, mỗi tháng sẽ có các khoản tương đối cố định: tiền sữa khoảng 3 triệu đồng nếu dùng sữa công thức, tiền bỉm khoảng 500.000–1.500.000 đồng tùy thương hiệu và tần suất thay. Một mẹ chia sẻ, riêng bỉm 6 tháng đầu đã khoảng 1 triệu đồng/tháng, chưa kể bộ dụng cụ hút, trữ và vệ sinh sữa mẹ như máy hút sữa, bình, nước rửa, máy tiệt trùng… tính bình quân thêm khoảng 1 triệu đồng/tháng. Bên cạnh đó là các khoản bổ sung cho mẹ như vitamin, cho bé như DHA, D3, men vi sinh, cùng đồ lặt vặt như khăn khô, rơ lưỡi, nước muối sinh lý… mỗi tháng cũng đội thêm vài trăm nghìn. Khi cộng lại, nhiều gia đình nhận ra chi tiêu tháng hàng triệu đồng tăng nhanh hơn tưởng tượng.
Dịch vụ trông trẻ, hỗ trợ việc nhà và những khoản "ẩn"
Ở Hà Nội, khi ông bà không thể hỗ trợ thường xuyên, dịch vụ trông trẻ và giúp việc gia đình trở thành khoản chi bắt buộc nếu cha mẹ đi làm giờ hành chính hoặc tăng ca. Nhiều cặp vợ chồng tìm người thân ở quê nhưng không ai nhận vì phụ nữ trung niên bận trông cháu ruột hoặc làm việc gần nhà, lại ngại đi xa và áp lực trông trẻ nhỏ. Họ phải chuyển sang trung tâm cung ứng dịch vụ trông trẻ, trả phí giới thiệu riêng và chấp nhận mức lương khoảng 8,5–9 triệu đồng/tháng cho ca 8h–17h hoặc khoảng 10 triệu đồng/tháng cho ca kéo dài 7h–19h, bao gồm trông em bé và vài việc vặt trong nhà. Dù chi như vậy, nguồn cung người trông trẻ theo đánh giá của đơn vị cung ứng vẫn rất khan hiếm, đặc biệt với yêu cầu linh hoạt giờ giấc và ăn ở lại.
Y tế, tiêm chủng, đi học và vai trò của ngân sách gia đình
Ngoài sữa và bỉm, cha mẹ phải tính đến chi phí y tế, tiêm chủng và giáo dục sớm. Nhiều phụ huynh chia nhỏ tiền tiêm chủng trong năm đầu, trung bình khoảng 1 triệu đồng/tháng, chủ yếu tập trung vào tháng 2, 3, 4 khi trẻ phải tiêm nhiều loại vắc xin. Các khoản như D3K2, vitamin cho mẹ, thuốc bổ, khám sức khỏe định kỳ hay điều trị khi con ốm có thể phát sinh 1–2 triệu đồng mỗi tháng tùy tình trạng sức khỏe của bé. Một gia đình chia sẻ: “Thu nhập hai vợ chồng khoảng 50 triệu đồng nhưng tháng nào hết tháng đấy” vì từ lúc con đi học, tiền thuốc và các chi phí liên quan tăng đáng kể. Trong khi đó, với những gia đình thu nhập 30 triệu đồng/tháng, trước khi có con chỉ chi 8,5 triệu đồng tiền nhà và 5–7 triệu đồng cho ăn uống, sau khi sinh, họ phải gần như tính lại toàn bộ ngân sách gia đình để bù cho loạt chi phí mới.
| Nhóm chi phí | Khoảng chi tiêu tham khảo mỗi tháng |
|---|---|
| Sữa bột công thức | Khoảng 3 triệu đồng nếu bé uống hoàn toàn sữa công thức |
| Bỉm | Khoảng 500.000–1.500.000 đồng tùy mức sử dụng |
| Tiêm chủng năm đầu | Trung bình khoảng 1 triệu đồng/tháng |
| Bổ sung cho mẹ & bé | Khoảng 1–1,5 triệu đồng/tháng cho vitamin, DHA, D3… |
| Dịch vụ trông trẻ toàn thời gian | Khoảng 8,5–10 triệu đồng/tháng tùy ca làm |
Chiến lược mua sắm, cân đối chi tiêu và quyết định trông trẻ
Một khi cộng dồn chi phí từ thai kỳ tới khi trẻ 3 tuổi, hầu hết cha mẹ nhận ra việc lập ngân sách chi tiết theo tháng là bắt buộc, không phải lựa chọn. Rất nhiều gia đình có thu nhập trung bình 30–50 triệu đồng/tháng nhưng “tháng nào hết tháng đấy” khi thêm chi phí nuôi con. Để chi tiêu hiệu quả, cha mẹ nên ưu tiên tận dụng sữa mẹ nếu điều kiện sức khỏe cho phép để giảm chi phí sữa công thức, đồng thời lên kế hoạch mua bỉm và đồ dùng theo lốc hoặc theo thùng khi có giá tốt cho những món dùng lâu dài. Với dịch vụ trông trẻ, hãy xác định rõ bạn cần người trông giờ hành chính hay ca dài 7h–19h, vì mức phí chênh lệch rõ ràng. Quan trọng nhất, hãy đặt chi phí y tế, tiêm chủng và dịch vụ trông trẻ vào nhóm cố định trong ngân sách gia đình, sau đó mới phân bổ cho quần áo, đồ chơi, lớp học sớm để tránh thiếu hụt.
- Buy the kế hoạch ngân sách nuôi con 0–3 tuổi nếu vợ chồng bạn lần đầu làm cha mẹ và thu nhập ổn định nhưng chưa rõ chi tiêu sẽ tăng ở đâu.
- Skip the kế hoạch ngân sách nuôi con 0–3 tuổi nếu gia đình bạn có ông bà hỗ trợ toàn thời gian, chi phí nuôi con gần như không phải tự chi trả.
- Buy the dịch vụ trông trẻ toàn thời gian 7h–19h nếu cả hai vợ chồng đều làm giờ hành chính, thường xuyên tăng ca và không có người thân hỗ trợ hằng ngày.
- Skip the dịch vụ trông trẻ toàn thời gian 7h–19h nếu bạn có thể sắp xếp làm ca linh hoạt, ưu tiên trông con tại nhà và chỉ cần gửi bé bán thời gian.
- Buy the dịch vụ trông trẻ theo ca 8h–17h nếu bạn làm việc giờ hành chính chuẩn và muốn tiết kiệm so với ca dài hơn.
- Skip the dịch vụ trông trẻ theo ca 8h–17h nếu công việc của bạn thường xuyên kéo dài buổi tối, nguy cơ phải nhờ thêm người trông ngoài giờ, phát sinh chi phí khác.
- Buy the kế hoạch ưu tiên sữa mẹ nếu sức khỏe cho phép, vì có thể giảm đáng kể chi phí sữa công thức hằng tháng và các dụng cụ đi kèm.
- Skip the kế hoạch ưu tiên sữa mẹ nếu bạn đã biết chắc phải quay lại công việc nặng, khó duy trì nguồn sữa và không muốn áp lực thêm cho mẹ.
