Khủng hoảng phòng gym: từ giấc mơ thẻ tập đến bài toán dòng tiền
Khủng hoảng tài chính gym tại Việt Nam là giai đoạn mà hàng loạt phòng tập, từ chuỗi cao cấp đến mô hình độc lập, đồng loạt đóng cửa hoặc thu hẹp hoạt động vì doanh thu từ bán thẻ và dịch vụ PT không đủ bù chi phí mặt bằng, nhân sự, điện nước và vận hành, khiến dòng tiền âm và nợ tài chính chồng chất, buộc chủ đầu tư phải rút lui hoặc tái cấu trúc khẩn cấp. Điểm nổi bật của làn sóng phòng gym đóng cửa là sự sụt giảm niềm tin vào tư duy “mở ra là có khách, bán thẻ là có tiền” từng thống trị thị trường gym Việt Nam khoảng một thập kỷ trước. Khi ngay cả các thương hiệu dẫn đầu phải co cụm, câu chuyện không còn là vài dự án thất bại, mà là một cuộc điều chỉnh mô hình kinh doanh trên toàn thị trường. Quan điểm cần nhìn nhận thẳng: ngành gym đã hết thời dễ ăn, và ai bước vào cuộc chơi hôm nay mà thiếu tư duy tài chính doanh nghiệp sẽ khó tránh khỏi kết cục tương tự.
California Fitness: biểu tượng nghìn tỷ và nút thắt nợ BHXH
California Fitness & Yoga từng là biểu tượng thành công của thị trường gym Việt Nam, với doanh thu thuần khoảng 1.012 tỷ đồng năm 2019. Nhưng chỉ vài năm sau, hệ thống này liên tiếp thu hẹp mạng lưới, đóng nhiều cơ sở tại Hà Nội và TP.HCM, cho thấy mô hình chuỗi lớn không miễn nhiễm với khủng hoảng tài chính gym. Theo dữ liệu công khai, pháp nhân vận hành California tại TP.HCM đang chậm đóng hơn 6,5 tỷ đồng bảo hiểm xã hội của 550 lao động, trong khi chi nhánh tại Hà Nội chậm hơn 2,8 tỷ đồng liên quan 330 lao động. Đây không chỉ là vấn đề tuân thủ, mà là dấu hiệu rõ ràng của áp lực dòng tiền. Việc liên tục thông báo tạm ngừng hoặc dừng hoạt động một số câu lạc bộ, như Pico Xuân Thủy hay các cơ sở PCH, CPT, AMU, GVC, cho thấy chiến lược co hẹp để cứu hệ thống đã được kích hoạt ở cấp độ cấu trúc chứ không còn là điều chỉnh nhỏ lẻ.
Chi phí vận hành phòng gym: mặt bằng, nhân sự và cái bẫy dòng tiền âm
Ở tầng vi mô, câu chuyện khủng hoảng tài chính bắt đầu từ chi phí vận hành phòng gym ngày càng phình to. Với một phòng tập khoảng 500m2, tiền thuê có thể dao động từ 50 đến 200 triệu đồng mỗi tháng, tùy vị trí; nếu ở mức 100 triệu đồng, riêng mặt bằng đã lên tới khoảng 1,2 tỷ đồng mỗi năm. Đó mới chỉ là phần nổi của tảng băng. Chủ phòng gym còn phải chi cho điện, nước, nhân sự, bảo trì máy móc, marketing và phí dịch vụ, trong khi nguồn thu vẫn chủ yếu phụ thuộc vào bán thẻ và dịch vụ PT. Khi lượng khách giảm hoặc doanh thu không ổn định, các khoản chi cố định này nhanh chóng siết chặt dòng tiền, khiến phòng tập rơi vào tình trạng thiếu hụt và buộc phải đóng cửa. Một câu nói nên được trích lại: “Chi phí mặt bằng, nhân sự, điện nước và vận hành khiến nhiều phòng tập không thể trụ vững”, nhận xét của một cựu chủ phòng gym cho thấy gốc rễ vấn đề không nằm ở chuyên môn huấn luyện, mà ở cấu trúc tài chính.
Từ lỗ hơn 500 triệu đến làn sóng rút lui của thương hiệu lớn
Ở phía các phòng gym vừa và nhỏ, con số thua lỗ hơn 500 triệu đồng sau một năm hoạt động không còn hiếm, khi phải thanh lý máy móc, thiết bị trong bối cảnh dòng tiền âm kéo dài. Việc một số phòng tập vẫn cố bán thẻ, chạy khuyến mãi để kéo khách rồi nhanh chóng thông báo đóng cửa, thậm chí bị niêm phong vì chưa thanh toán tiền thuê mặt bằng và phí dịch vụ, cho thấy mức độ căng thẳng đã vượt ngưỡng chịu đựng. Trên bình diện toàn thị trường gym Việt Nam, giai đoạn hiện tại là một cuộc điều chỉnh mạnh mẽ. California giảm số cơ sở từ 36 xuống 34, rồi còn khoảng 26, trong khi một đối thủ khác đã nâng mạng lưới lên 35 điểm và vượt lên dẫn đầu. Song song đó, tập đoàn nước ngoài từng sở hữu California đã bán mảng kinh doanh tại Việt Nam và không còn liệt kê thị trường này trong mạng lưới hoạt động. Khi cả chủ nhỏ lẫn thương hiệu lớn đều rút lui, thông điệp rất rõ: mô hình cũ đã đến giới hạn và thị trường buộc phải chọn lọc lại những người chơi có năng lực tài chính và quản trị thật sự.
Hậu đại dịch: hành vi người tập đổi khác, mô hình cũ trở nên lỗi thời
Đại dịch Covid-19 tác động trực tiếp tới hoạt động của ngành phòng tập, kéo theo giai đoạn lỗ hàng trăm tỷ đồng với những chuỗi lớn. Nhưng ngay cả khi thị trường mở cửa trở lại, nhu cầu không trở về đúng trạng thái cũ. Người dùng quen với luyện tập tại nhà, công viên, hoặc mô hình nhỏ linh hoạt hơn, khiến tư duy “mở phòng rộng, thiết bị đầy là có khách” không còn hiệu quả như cách đây 10 năm. Theo đánh giá từ một cựu chủ phòng tập, một số mô hình từng phù hợp với thị trường trước đây nay đã bộc lộ hạn chế khi chi phí tăng và cạnh tranh gay gắt hơn. Chủ gym đi lên từ nghề PT, mạnh về chuyên môn nhưng thiếu kiến thức lập kế hoạch, quản trị tài chính và tổ chức nhân sự, càng dễ mắc kẹt khi thị trường đảo chiều. Kết luận cần rút ra khá rõ: thị trường gym Việt Nam đang bước sang một chu kỳ mới, nơi sức khỏe tài chính và khả năng tái cấu trúc quan trọng không kém chất lượng máy móc hay đội ngũ huấn luyện viên.
