Diễn tập thực chiến là phép thử năng lực ứng phó
Diễn tập an ninh mạng là hoạt động thực hành các tình huống tấn công giả định để kiểm tra khả năng phát hiện, phối hợp và xử lý sự cố của lực lượng bảo vệ hệ thống thông tin. Năm 2026, Ban Chỉ đạo về phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số TP Bắc Ninh tổ chức chương trình diễn tập thực chiến nhằm củng cố năng lực phòng ngừa, ứng phó trong tiến trình xây dựng chính quyền số và đô thị thông minh.
Điểm đáng chú ý không nằm ở việc tổ chức một sự kiện chuyên môn, mà ở việc đưa phản ứng trước nguy cơ mạng vào điều kiện thực hành. Tham gia có chuyên gia của Trung tâm VNCERT và doanh nghiệp an ninh thông tin thuộc Tập đoàn Công nghệ CMC, cùng 10 đội trong Đội ứng cứu sự cố an ninh mạng thành phố và cán bộ phụ trách chuyển đổi số, công nghệ thông tin, an toàn thông tin tại các cơ quan, địa phương.
Quy mô này cho thấy bảo vệ hệ thống công không thể là việc riêng của một nhóm kỹ thuật. Khi dịch vụ hành chính và dữ liệu ngày càng dựa vào nền tảng số, khả năng phối hợp giữa các đơn vị cũng quan trọng không kém kỹ năng xử lý kỹ thuật.
Vì sao an ninh mạng phải thành nhiệm vụ thường xuyên
Bắc Ninh đang đẩy mạnh quản trị hiện đại, kinh tế số và ứng dụng công nghệ; càng nhiều hoạt động chuyển lên môi trường số, hậu quả của một điểm yếu trong hệ thống càng có thể lan rộng. Vì vậy, an ninh mạng Bắc Ninh cần được xem là nhiệm vụ liên tục trong chuyển đổi số, không phải việc chỉ triển khai sau khi xảy ra sự cố. Lãnh đạo Công an thành phố nhấn mạnh yêu cầu chuyển từ phòng thủ bị động sang chủ động phòng ngừa từ sớm, từ xa, đồng thời gắn trách nhiệm bảo vệ hệ thống và dữ liệu với người đứng đầu cơ quan.
Những con số giám sát càng làm rõ lý do phải kiểm tra năng lực ứng phó: trong 9 tháng đầu năm 2026, Công an thành phố ghi nhận 95.536 cảnh báo an ninh mạng trên các hệ thống thông tin cấp thành phố, trong đó 21.948 cảnh báo được xếp mức nghiêm trọng. Cảnh báo không đồng nghĩa với thiệt hại đã xảy ra, nhưng số lượng này cho thấy rủi ro cần được theo dõi và xử lý thường xuyên.
Thông điệp thực tế là cần rà soát hệ thống, khắc phục thiếu sót trong quản lý vận hành, loại bỏ nền tảng cũ không còn sử dụng và nâng cao trách nhiệm của từng đơn vị. Nếu những việc nền tảng ấy bị xem nhẹ, một cuộc diễn tập dù sát thực tế cũng khó tạo ra lớp bảo vệ bền vững.
Chính quyền số và đô thị thông minh cần được bảo vệ từ bên trong
Chính quyền số chỉ có ý nghĩa khi người dân có thể sử dụng dịch vụ công và dữ liệu được xử lý an toàn, ổn định. Tương tự, đô thị thông minh dựa vào các hệ thống kết nối và thông tin phục vụ quản lý; nếu những nền tảng này bị gián đoạn, tác động không dừng ở bộ phận công nghệ mà có thể ảnh hưởng đến hoạt động của cơ quan và trải nghiệm của người dân. Bởi vậy, an ninh mạng là hạ tầng tin cậy của chuyển đổi số, chứ không phải phần việc phụ trợ.
Trong diễn tập, các đội xử lý tình huống hệ thống bị rà quét, phát hiện lỗ hổng và tấn công từ Internet; sau đó truy vết, phân tích mức độ ảnh hưởng và triển khai biện pháp trên hệ thống mô phỏng. Đây là cách kiểm tra năng lực thực chất hơn việc chỉ xác nhận đã ban hành quy trình: đội ngũ phải nhận diện vấn đề, trao đổi thông tin và hành động trong cùng một tình huống.
Giá trị đối với người dùng cuối nằm ở khả năng duy trì dịch vụ, bảo vệ cơ sở dữ liệu và hạn chế gián đoạn khi có nguy cơ. Muốn đạt được điều đó, kỹ năng của cán bộ và sự phối hợp liên ngành phải được rèn luyện thường xuyên, thay vì chỉ dựa vào một lực lượng chuyên trách.
Đánh giá sau diễn tập mới quyết định giá trị lâu dài
Một cuộc diễn tập chỉ hữu ích nếu kết quả được chuyển thành thay đổi cụ thể. Sau chương trình, Phòng An ninh mạng và phòng, chống tội phạm sử dụng công nghệ cao thuộc Công an thành phố sẽ tổng hợp, đánh giá những mặt làm được, hạn chế và nguyên nhân, rồi đề xuất giải pháp nâng cao năng lực giám sát, phát hiện và ứng cứu sự cố. Kết quả cũng là căn cứ đánh giá năng lực từng thành viên, xác định nội dung cần bồi dưỡng và xây dựng lộ trình đào tạo phù hợp.
Đó là bước quan trọng để diễn tập không dừng ở thao tác xử lý tình huống mô phỏng. Những điểm yếu được phát hiện cần dẫn tới việc sửa quy trình, cập nhật năng lực và làm rõ trách nhiệm ở từng cơ quan. Cùng với đó, nâng cao hiểu biết số cho cán bộ và cộng đồng sẽ góp phần hình thành thế trận bảo vệ rộng hơn.
Bắc Ninh đặt đúng trọng tâm khi gắn diễn tập với mục tiêu xây dựng chính quyền số và đô thị thông minh. Nhưng thước đo cuối cùng không phải là buổi thực hành diễn ra suôn sẻ; đó là khả năng bảo vệ hệ thống, dữ liệu và dịch vụ công trong công việc hằng ngày. An ninh mạng phải được duy trì như một nhiệm vụ thường xuyên thì chuyển đổi số mới có nền tảng đáng tin cậy.
