Hiện vật kể lịch sử bằng dấu vết đời thường
Triển lãm Phật giáo là không gian trưng bày tư liệu, hình ảnh và hiện vật giúp công chúng nhìn lại lịch sử hình thành, phát triển cùng những giá trị văn hóa của Phật giáo Việt Nam. Ở Thư viện Trí Quảng, câu chuyện ấy không nằm riêng trong niên biểu: đôi hài cũ, bộ pháp y và chiếc xe từng lăn bánh qua nhiều miền khiến lịch sử trở nên gần gũi, có thể hình dung qua những dấu vết cụ thể. Đây là cách kể thuyết phục hơn một bản tổng kết thành tựu, bởi mỗi vật dụng gợi ra đời sống và sự tiếp nối của những người đã gìn giữ truyền thống. Triển lãm mang chủ đề “Thành tựu Giáo hội Phật giáo Việt Nam”, hướng đến kỷ niệm 45 năm thành lập Giáo hội (1981–2026) và Đại hội đại biểu Phật giáo toàn quốc lần thứ X. Không gian mở cửa đón chư Tăng Ni, Phật tử và công chúng đến hết ngày 7/11/2026.
Pháp phục cổ lưu dấu sự kế thừa
Điểm khiến người xem nên dừng lại lâu hơn là hơn 100 hiện vật nguyên bản, gồm pháp phục và pháp khí gắn với lịch sử, đời sống tu hành của nhiều thế hệ chư tôn đức. Một số món đã hơn 150 năm tuổi; trong đó có đôi hài và vật dụng chế tác từ lông đuôi ngựa vẫn được lưu giữ nguyên bản. Giá trị của những pháp phục cổ không chỉ nằm ở tuổi đời. Chúng cho thấy dấu vết của nếp tu hành và sự truyền trao, những điều khó nắm bắt nếu chỉ nhìn vào mốc thời gian. Triển lãm còn giới thiệu bộ pháp y của Tổ Khánh Hòa – Như Trí, người có đóng góp trong phong trào chấn hưng Phật giáo. Theo Thượng tọa Thích Phước Tường, Tổ đã sử dụng bộ pháp y hơn 30 năm; vật dụng được an táng cùng ngài và được tìm thấy còn nguyên sau khi cải táng khoảng tám năm sau đó. Chi tiết ấy khiến di sản hiện lên vừa trang nghiêm vừa gần với con người.
Chiếc Beetle nối ký ức với hành trình hoằng pháp
Giữa những pháp khí và y phục cổ, chiếc Volkswagen Beetle gắn với Đại lão Hòa thượng Thích Trí Quảng đem đến một nhịp kể khác: lịch sử không chỉ được gìn giữ trong tủ trưng bày mà còn từng hiện diện trên đường đi. Hòa thượng sử dụng xe từ năm 1981; trong hơn 30 năm, chiếc xe đồng hành cùng ngài trên nhiều hành trình hoằng pháp khắp đất nước. Sức gợi của hiện vật nằm ở sự tương phản vừa đủ: một mẫu xe quen thuộc đứng cạnh những vật dụng tu hành lâu đời, cùng kể về sự bền bỉ của hoạt động Phật sự qua các thời kỳ. Bởi vậy, chiếc Beetle không phải món lạ mắt để làm nền cho triển lãm. Nó là chứng tích cá nhân gắn với một hành trình phụng sự, giúp mốc lịch sử có dáng vẻ và chuyển động. Khi đặt cạnh pháp phục cổ, chiếc xe mở rộng cách nhìn về di sản Phật giáo: ký ức được tạo nên cả từ nghi lễ lẫn những chặng đường thực tế.
Từ trưng bày đến định hình bản sắc
Triển lãm Văn hóa Phật giáo diễn ra tại TP.HCM trong khuôn khổ Đại hội đại biểu Phật giáo toàn quốc lần thứ X và dịp kỷ niệm 45 năm thành lập Giáo hội Phật giáo Việt Nam. Trưng bày tái hiện các dấu mốc phát triển, thành tựu Phật sự và giá trị văn hóa đặc trưng; các nội dung được sắp xếp theo những chặng đường của Giáo hội từ Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ I năm 1981. Hàng trăm hình ảnh tư liệu bổ sung bức tranh về hoạt động của Giáo hội, các ban, viện, địa phương và cơ sở tự viện. Cùng hiện vật, triển lãm nêu bốn đề án văn hóa trọng điểm: Ngôn ngữ, Pháp phục, Kiến trúc và Di sản văn hóa Phật giáo Việt Nam. Đây là điểm đáng chú ý: bảo tồn không chỉ là giữ lại đồ xưa, mà còn là xác định cách truyền thống có thể tiếp tục được nhận diện và trao truyền. Với thế hệ trẻ, những vật dụng nguyên bản và tư liệu trực quan biến lịch sử thành trải nghiệm dễ tiếp cận; triển lãm vì thế vừa là hồi cố, vừa là lời nhắc về trách nhiệm gìn giữ.
Một cuộc gặp gỡ đáng nhớ với di sản
Triển lãm có thêm thư pháp quốc ngữ, điêu khắc, trà đạo, thiền trà và trưng bày kinh điển, tạo nên cuộc gặp giữa di sản và sinh hoạt văn hóa hôm nay. Những hoạt động ấy không thay thế giá trị của hiện vật; chúng mở thêm lối để khách tham quan tiếp cận các đề án về ngôn ngữ, pháp phục, kiến trúc và di sản. Theo chương trình, Đại lễ kỷ niệm 45 năm thành lập Giáo hội Phật giáo Việt Nam diễn ra sáng 6/11 tại Học viện Phật giáo Việt Nam ở TP.HCM. Trong bối cảnh ấy, cuộc trưng bày có ý nghĩa hơn một dịp kỷ niệm: nó đặt câu hỏi về cách một truyền thống được bảo tồn mà vẫn hiện diện trong đời sống đương đại. Đôi hài hơn 150 năm tuổi và chiếc Beetle của Đại lão Hòa thượng Thích Trí Quảng cho câu trả lời bằng hình ảnh: lịch sử sống lâu khi được gìn giữ, kể lại và tiếp tục gắn với con người.
