Một mô hình chăm sóc mới cho xã hội đang già hóa
Kết hợp y học hiện đại với y học cổ truyền trong chăm sóc người cao tuổi là cách tiếp cận tích hợp giữa khoa học chẩn đoán, điều trị và hệ thống tri thức truyền thống, nhằm chủ động phòng ngừa bệnh tật, quản lý các yếu tố nguy cơ và duy trì chất lượng sống, thông qua mạng lưới chăm sóc sức khỏe chủ động cộng đồng có sự tham gia của bệnh viện, chính quyền và các tổ chức xã hội. Trong bối cảnh tuổi thọ tăng nhanh, Việt Nam đang bước vào giai đoạn già hóa, kéo theo gánh nặng bệnh mạn tính và bệnh truyền nhiễm cho hệ thống y tế. Nếu chỉ dựa vào điều trị trong bệnh viện, chúng ta sẽ vừa tốn kém vừa bị động. Câu trả lời hợp lý là một mô hình y học cổ truyền hiện đại: dùng công nghệ để kiểm soát, đánh giá, nhưng không bỏ qua vốn kinh nghiệm chăm sóc của cha ông. Đây không phải xu hướng “thời thượng”, mà là bước chuyển bắt buộc nếu muốn người cao tuổi sống khỏe, sống lâu và sống có ích.
Từ phòng khám đến khu dân cư: y học hiện đại chủ động bước ra cộng đồng
Sáng 5/8/2026, một chương trình truyền thông giáo dục sức khỏe với chủ đề “Hiểu đúng – Sống khỏe” được tổ chức tại hội trường Trường THCS Phan Sào Nam với sự phối hợp giữa Bệnh viện Nhân dân Gia Định, Ủy ban Mặt trận Tổ quốc và Hội Liên hiệp Phụ nữ phường Bàn Cờ. Chương trình thu hút đông đảo người dân, đặc biệt là các cô bác cao tuổi, trong bầu không khí gần gũi và cởi mở. Đây là ví dụ điển hình cho cách y học hiện đại bước ra khỏi bệnh viện, xây dựng sức khỏe chủ động cộng đồng thông qua giáo dục về phòng ngừa bệnh tim mạch, kiểm soát tăng huyết áp, dự phòng đột quỵ và tiêm chủng phòng bệnh truyền nhiễm. Theo các bác sĩ, trong bối cảnh bệnh mạn tính và bệnh truyền nhiễm vẫn là gánh nặng, đầu tư cho truyền thông sức khỏe chính là hướng đi bền vững giúp giảm nhập viện và áp lực điều trị. Không ít người tham dự cho biết sẽ thay đổi thói quen, kiểm tra sức khỏe định kỳ và tiêm chủng đầy đủ sau chương trình.
Y học cổ truyền hiện đại: không hoài cổ, mà phải có bằng chứng
Ở chiều ngược lại, một hội thảo chuyên ngành về chăm sóc sức khỏe chủ động đã đặt vấn đề rõ ràng: y học hiện đại và y học cổ truyền có thế mạnh riêng, chỉ thật sự hữu ích khi biết kết hợp dựa trên cơ sở khoa học và thực tiễn. Y học hiện đại cung cấp công nghệ chẩn đoán, điều trị, nghiên cứu; y học cổ truyền gìn giữ tri thức, kinh nghiệm chăm sóc hình thành qua nhiều thế hệ. Quan điểm “y học cổ truyền hiện đại” vì thế không phải là tôn vinh tuyệt đối bài thuốc cổ, mà là dùng công nghệ, chuẩn mực nghiên cứu để đánh giá, sàng lọc, phát huy những giá trị phù hợp trong chăm sóc sức khỏe. Các tham luận về kết hợp hai nền y học trong chăm sóc sức khỏe nhân dân nhấn mạnh rằng đây là cách tiếp cận toàn diện, đi từ phòng ngừa bệnh tật, kiểm soát yếu tố nguy cơ đến hỗ trợ điều trị, thay vì chỉ xem y học cổ truyền như “phương án phụ” sau khi y học hiện đại thất bại.
Đưa tri thức vào làng xóm: chăm sóc người cao tuổi ngay tại cộng đồng
Điểm thuyết phục nhất của mô hình tích hợp là khả năng triển khai tại cộng đồng. Các hội thảo chuyên môn đã dành nhiều thời lượng cho vấn đề ứng dụng y học cổ truyền trong chăm sóc sức khỏe tại cộng đồng, coi đây là hướng tiếp cận giúp người dân tiếp cận các phương thức phù hợp ngay nơi sinh sống. Khi kết hợp với mạng lưới bệnh viện và chính quyền, như cách Bệnh viện Nhân dân Gia Định đưa kiến thức y khoa đến tận khu dân cư, cầu nối này góp phần thay đổi hành vi chăm sóc sức khỏe trong cộng đồng. Đặc biệt với chăm sóc người cao tuổi, kinh nghiệm sử dụng dược liệu, massage, luyện tập từ y học cổ truyền có thể bổ sung cho các phác đồ hiện đại trong kiểm soát huyết áp, phòng ngừa bệnh tim mạch và phòng ngừa bệnh tật nói chung. Hội thảo cũng nêu kinh nghiệm quốc tế về tư vấn và chăm sóc sức khỏe cộng đồng cho người cao tuổi bằng y học cổ truyền ở Trung Quốc, cho thấy đây không phải thử nghiệm mang tính lý thuyết mà là xu hướng đã được thực hành ở nhiều nơi.
Khoa học và hợp tác quốc tế: động lực cho giai đoạn tiếp theo
Để mô hình tích hợp không dừng ở khẩu hiệu, khoa học công nghệ và nghiên cứu là điều kiện bắt buộc. Một tham luận tại hội thảo nhấn mạnh vai trò của khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số trong phát triển dược liệu, thuốc từ dược liệu Việt Nam, từ khâu lưu trữ, khai thác đến chia sẻ dữ liệu. Đây chính là nền tảng để các bài thuốc, vị thuốc được chuẩn hóa, kiểm chứng và đưa vào hệ thống chăm sóc sức khỏe một cách an toàn. Bên cạnh đó, hội thảo ghi nhận nhiều ý kiến khoa học, sáng kiến thực tiễn và cơ hội hợp tác giữa các nhà quản lý, nhà khoa học, tổ chức và đơn vị liên quan. Từ những nội dung được trao đổi có thể thấy, kết hợp y học hiện đại với y học cổ truyền đã bước sang giai đoạn mới: không chỉ bàn về phương pháp điều trị mà chuyển hẳn sang mô hình chăm sóc sức khỏe chủ động cộng đồng. Với các kết quả tích cực, chương trình “Hiểu đúng – Sống khỏe” được lên kế hoạch tiếp tục duy trì, nhân rộng ở nhiều địa phương trong thời gian tới, tạo bệ phóng cho một thế hệ người cao tuổi sống khỏe ngay từ khu dân cư.
