Siêu đô thị lấn biển: Bước ngoặt không gian hay cuộc chơi rủi ro?
Siêu đô thị lấn biển là mô hình phát triển đô thị ven biển quy mô rất lớn, sử dụng công nghệ lấn biển và đảo nhân tạo để mở rộng không gian xây dựng, tích hợp nhà ở, thương mại, tài chính, du lịch sinh thái và hạ tầng dịch vụ trong một cấu trúc đa chức năng, hướng tới tăng trưởng kinh tế gắn với khai thác không gian biển bền vững. Việt Nam đang bước vào làn sóng mới của các dự án ven biển khi không gian đất liền dần chật chội, còn nhu cầu phát triển đô thị, du lịch và dịch vụ cao cấp tăng nhanh. Vấn đề không còn là “có nên làm hay không”, mà là “làm như thế nào” để các siêu đô thị lấn biển trở thành động lực phát triển đô thị ven biển thay vì gánh nặng môi trường và tài chính cho địa phương.
Đà Nẵng và tham vọng 5 đảo nhân tạo: Thử nghiệm lớn cho cơ chế đặc thù
Tại Đà Nẵng, một siêu đô thị lấn biển khoảng 1.500ha với 5 cụm đảo nhân tạo đang được đề xuất cơ chế, chính sách đặc thù, đặt tại vịnh Đà Nẵng, đối diện trục Nguyễn Tất Thành. Vào tháng 7, Ủy ban Thường vụ Quốc hội đã cho ý kiến về dự thảo nghị định cho dự án này. Không gian mới trên mặt nước được định hướng là đô thị dịch vụ biển đa chức năng, từ nhà ở, du lịch quốc tế, thương mại tự do, trung tâm tài chính quốc tế đến không gian đổi mới sáng tạo và vui chơi giải trí. Dự án dự kiến dùng công nghệ lấn biển tiên tiến để hình thành 5 đảo nhân tạo, tạo thêm khoảng 48km đường bờ biển mới, lấy cảm hứng từ mô hình đảo cọ của Dubai. Đây là phép thử quan trọng: nếu cơ chế đặc thù không đủ rõ, siêu đô thị lấn biển dễ biến thành cuộc đua bất động sản, xa rời mục tiêu phát triển đô thị ven biển bền vững.
Thiên Cầm: Du lịch sinh thái có giữ được bản sắc trước làn sóng đô thị hóa?
Ở Hà Tĩnh, Sở Tài chính đang tìm nhà đầu tư cho Khu đô thị du lịch sinh thái Thiên Cầm quy mô khoảng 180,12ha. Dự án cung cấp hơn 2.300 căn nhà ở thương mại, 975 căn nhà ở xã hội, cùng khách sạn 5 sao, quần thể nghỉ dưỡng, trung tâm hội nghị quốc tế và sân golf. Tổng vốn đầu tư dự kiến 17.211 tỷ đồng, với thời hạn hoạt động 50 năm. Mục tiêu được nêu rất rõ: hình thành một khu đô thị hiện đại, kết hợp hài hòa giữa du lịch sinh thái, nghỉ dưỡng và thương mại, dịch vụ, qua đó khai thác lợi thế du lịch Thiên Cầm và thúc đẩy kinh tế địa phương. Câu hỏi là: khi mật độ xây dựng tăng mạnh, liệu “du lịch sinh thái” có còn là giá trị cốt lõi, hay trở thành nhãn dán marketing cho một khu đô thị biển dày đặc bê tông?
Vịnh Tiên và siêu dự án 256.110 tỷ: Khi giải trí trở thành hạ tầng lõi
Tại Nam Bộ, đại dự án ven biển 256.110 tỷ đồng Vinhomes Green Paradise Cần Giờ đang định nghĩa lại cách tổ chức một siêu đô thị lấn biển. Ở phân khu Vịnh Tiên – The Haven Bay rộng khoảng 771,1ha, chủ đầu tư phát triển quần thể vui chơi giải trí 122ha, sân golf, Nhà hát Sóng Xanh và tổ hợp khách sạn quốc tế. Điểm nhấn là Vinpearl Dream Palace Hotel – mô hình khách sạn chủ đề chuẩn mực quốc tế, lần đầu tiên được đưa tới Việt Nam, nơi kỳ nghỉ được thiết kế như một “cuộc phiêu lưu xuyên thời gian” với nhân vật Giáo sư Morgan dẫn dắt. Chủ đầu tư khẳng định đây là mô hình khách sạn lần đầu tiên có ở Việt Nam. Theo công bố, VinWonders, hai sân golf 36 hố, khách sạn, chuỗi boutique và hệ thống biệt thự biển tại Cần Giờ dự kiến đồng loạt vận hành từ ngày 1/7/2027. Đây là cách tiếp cận coi giải trí và trải nghiệm là hạ tầng lõi, chứ không chỉ là tiện ích phụ.
Cơ chế đặc thù: Điều kiện tiên quyết để siêu đô thị lấn biển không trượt khỏi quỹ đạo
Điểm chung của các siêu dự án ven biển là đều đòi hỏi cơ chế đặc thù: từ Đà Nẵng nghiên cứu nghị định riêng để khai thác hiệu quả không gian biển, mở rộng không gian phát triển đô thị và kinh tế, đến Thiên Cầm yêu cầu nhà đầu tư tuân thủ chặt chẽ quy hoạch, hạ tầng đồng bộ và nghĩa vụ môi trường. Khi được triển khai, khu đô thị lấn biển vịnh Đà Nẵng được kỳ vọng tạo thêm động lực cho tài chính, thương mại, du lịch, dịch vụ và đổi mới sáng tạo, đồng thời tăng kết nối với các trung tâm kinh tế, tài chính, du lịch trong khu vực và quốc tế. Dự án Thiên Cầm được kỳ vọng mở ra cơ hội phát triển du lịch Hà Tĩnh. Nhưng kỳ vọng chỉ thành hiện thực nếu cơ chế đặc thù đủ chặt để kiểm soát rủi ro môi trường, tài chính và xã hội, đồng thời đủ linh hoạt để thu hút nhà đầu tư dài hạn. Nếu không, siêu đô thị lấn biển rất dễ trở thành những “giấc mơ bê tông” dang dở trên mặt biển.
