Kỳ thi học sinh giỏi Hà Nội: không chỉ là cuộc đua giải thưởng
Kỳ thi học sinh giỏi Hà Nội là kỳ thi chọn học sinh giỏi cấp thành phố và đồng thời tuyển chọn đội tuyển dự thi học sinh giỏi quốc gia dành cho học sinh bậc THPT, được tổ chức tập trung với đề thi chuyên sâu và quy mô lớn. Sáng 14/9, Hà Nội tổ chức kỳ thi chọn học sinh giỏi thành phố và chọn đội tuyển dự thi cấp quốc gia trong hai ngày 14 và 15/9/2026 với gần 5.600 học sinh tham gia. Gần 5.600 thí sinh này đến từ 205 trường THPT và trường phổ thông nhiều cấp học có cấp THPT trên địa bàn thành phố. Con số này đủ để khẳng định: thi học sinh giỏi Hà Nội không còn là sân chơi của riêng vài trường tốp trên, mà là một cuộc sàng lọc rộng, phản ánh mặt bằng chất lượng dạy học của toàn thành phố.
Điểm đáng chú ý là kỳ thi được chia thành hai bảng với mục tiêu rất rõ ràng. Bảng A là kỳ thi chọn học sinh giỏi cấp thành phố, dành cho học sinh thuộc các trường THPT không chuyên hoặc không học lớp chuyên, kết quả được dùng để xếp giải học sinh giỏi cấp thành phố. Bảng B dành cho học sinh toàn thành phố, vừa là căn cứ xếp giải thành phố, vừa là cơ sở lựa chọn đội tuyển dự thi học sinh giỏi quốc gia. Sự phân tách này giúp bài toán công bằng và định hướng được giải tốt: học sinh đại trà có sân chơi riêng, còn các em đủ năng lực có thể bước vào bảng B mang tính tuyển chọn khắt khe hơn.
Quy mô tổ chức và thông điệp về kỷ luật thi cử
Điều khiến kỳ thi này đáng bàn không chỉ là số lượng thí sinh, mà còn là cách Hà Nội tổ chức để giữ kỷ luật và tính minh bạch. Ngành giáo dục thủ đô đã chuẩn bị 271 phòng thi chính thức cùng 9 phòng thi dự phòng, với 988 cán bộ, giáo viên và nhân viên tham gia làm nhiệm vụ tại kỳ thi. Con số này cho thấy quan điểm rõ ràng: thi học sinh giỏi phải nghiêm như kỳ thi THPT 2026, nếu không, mọi kết quả và danh hiệu đều khó thuyết phục. "Tổng cộng có 271 phòng thi chính thức cùng 9 phòng thi dự phòng được thiết lập" là minh chứng cho mức độ đầu tư hạ tầng và nhân lực.
Cách điều phối nhân sự cũng cho thấy nỗ lực giảm tối đa mọi nghi ngờ. Sở Giáo dục và Đào tạo Hà Nội áp dụng phương án điều phối nhân sự chéo: trưởng và phó điểm thi là cán bộ quản lý từ các trường THPT khác nhau; mỗi phòng thi có hai giám thị thuộc hai trường phổ thông khác nhau. Đây là bước đi thể hiện một thông điệp mạnh: thi học sinh giỏi không phải cuộc thi nội bộ của bất kỳ trường nào, mà là kỳ thi chung của thành phố. Khi học sinh được hưởng một môi trường thi nghiêm túc ngay từ cấp thành phố, các em sẽ không bị “sốc văn hóa” khi bước vào các kỳ thi lớn hơn ở cấp quốc gia.
Đề thi Toán quốc gia bảng B: 4 bài, 20 điểm và áp lực chọn đội tuyển
Trọng tâm được quan tâm nhiều nhất chính là đề thi Toán quốc gia ở bảng B. Đề chọn đội tuyển Toán thi quốc gia (bảng B) của Hà Nội trong ngày thi thứ nhất gồm 4 bài, với tổng điểm 20, tổ chức vào buổi sáng 14/9. Đây là cấu trúc quen thuộc của đề thi chọn đội tuyển: ít câu, điểm cao, yêu cầu sâu. Cấu trúc như vậy buộc thí sinh phải làm việc ở mức độ hiểu bản chất, không thể chỉ dựa vào luyện “dạng bài” máy móc. Điều này phù hợp với mục tiêu lớn hơn: dùng đề thi Toán quốc gia để lọc ra nhóm học sinh có năng lực tư duy độc lập và bền bỉ.
Kỳ thi học sinh giỏi bậc THPT của Hà Nội diễn ra trong hai ngày 14–15/9 với gần 5.600 thí sinh chia làm hai bảng: gần 3.700 học sinh ở bảng A theo chương trình đại trà, gần 1.900 học sinh ở bảng B thi chương trình chuyên. Kết quả và tỷ lệ giải của hai bảng được xét độc lập, trong đó bảng B là căn cứ để chọn đội tuyển thi học sinh giỏi quốc gia. Dự kiến điểm thi sẽ được công bố chậm nhất vào ngày 25/9; việc xếp giải và ra mắt đội tuyển hoàn thành trước 9/10. Mốc thời gian rõ ràng như vậy tạo áp lực tích cực cho thí sinh: các em không chỉ thi cho một tấm giấy khen, mà còn thi cho cơ hội bước vào đội tuyển quốc gia – đích đến mà nhiều học sinh chuyên Toán hướng tới từ đầu cấp.
Lời giải chi tiết và giá trị đối với chiến lược ôn tập thi giỏi
Một điểm sáng đáng khen của kỳ thi là đề thi Toán quốc gia kèm lời giải chi tiết được công bố bởi các thầy cô dạy chuyên. Dưới đây là phần lời giải chi tiết của thầy Võ Quốc Bá Cẩn và Nguyễn Lê Phước, giáo viên trường Archimedes Academy, Hà Nội. Việc công khai lời giải không chỉ giúp thí sinh vừa thi đối chiếu, mà quan trọng hơn, nó cung cấp một chuẩn mực để học sinh các khóa sau xây dựng chiến lược ôn tập thi giỏi. Thay vì học theo cảm tính, các em có thể xem cụ thể: mỗi bài yêu cầu mức độ sáng tạo đến đâu, cách trình bày ra sao, và trọng tâm kiến thức là gì.
Trong bối cảnh nhiều phụ huynh và học sinh đang chuẩn bị dài hơi cho kỳ thi THPT 2026, đề thi Toán quốc gia và lời giải lại càng là kho dữ liệu quý. Ôn tập thi giỏi không nên chỉ dừng lại ở việc giải cho đúng đáp án; điều quan trọng là hiểu vì sao một hướng giải được đánh giá cao, vì sao một bước lập luận được coi là đủ chặt chẽ. Khi học sinh luyện tập với những đề thi học sinh giỏi Hà Nội dạng này, các em không chỉ hướng tới giải thưởng, mà còn rèn một tư duy toán học nghiêm cẩn – thứ sẽ đi cùng các em rất lâu sau khi mọi tấm bằng khen đã cất vào tủ.
