Remake: Cú revival nhạc cũ hấp dẫn nhưng đầy rủi ro
Remake hay làm mới bài hát là việc lấy một ca khúc đã ra mắt trước đó và thay đổi phối khí, cách hát, phong cách trình diễn để tạo nên một phiên bản mới nhắm đến lớp khán giả khác, thường là trẻ hơn, trong khi vẫn giữ được mức độ nhận diện nhất định so với bản gốc. Đó là lý do trên các sân khấu ca nhạc hiện nay, ca khúc remake tranh cãi xuất hiện ngày càng nhiều: nơi thì giúp revival nhạc cũ đầy ngoạn mục, nơi lại biến thành bản cover gây tranh luận. Các nhà sản xuất hiểu rất rõ, ở đâu có khán giả trẻ ở đó xuất hiện nhu cầu cao về sự đổi mới. Về mặt thị trường, remake là “nước đi an toàn” vì tác phẩm gốc đã có sức hút được kiểm chứng. Vấn đề nằm ở chỗ: an toàn cho doanh thu chưa chắc an toàn cho danh tiếng nghệ sĩ.
Từ "Trước khi em tồn tại" đến những bản cover gây tranh luận
Trên sân khấu Công diễn 2 của Anh trai vượt ngàn chông gai mùa 2, đội Nhà hiển nhiên gồm Huỳnh Lập, Cheng, Thái Lê Minh Hiếu và Neko Lê chọn Trước khi em tồn tại – bản hit tươi sáng, đầy năng lượng từng làm mưa làm gió trên nền tảng số – để làm mới. Họ biến ca khúc thành một thế giới âm u, mệt mỏi, thêm cả đoạn tụng kinh, màu sắc “tu tiên” lẫn tâm linh. Kết quả: Nhà hiển nhiên bị chỉ trích là “phá nát Trước khi em tồn tại” và màn trình diễn lập tức trở thành ca khúc remake tranh cãi điển hình. Có người thích sự ma mị lạ tai, nhưng số đông phản đối vì cảm giác bản gốc bị bóp méo, giọng rap bị chê “tối tăm như âm trì địa ngục”. Ở đây, khán giả không chống sáng tạo, họ chống cảm giác bị tước mất linh hồn ca khúc mình từng yêu.
Anh trai vượt ngàn chông gai: Khi "thay áo" tinh tế khác biệt với phá cách cực đoan
Điều trớ trêu là chính Anh trai vượt ngàn chông gai chứng minh làm mới bài hát có thể rất đẹp khi nghệ sĩ hiểu ranh giới. Mùa 1, hàng loạt ca khúc cũ như Mẹ yêu con, Chiếc khăn piêu hay dân ca Trống cơm được khoác áo mới duyên dáng, lạ mà không làm mất hồn. Những bản hit như Nước hoa cũng nhờ chương trình mà lan tỏa mạnh hơn đến khán giả trẻ. Sang mùa 2, Đinh Mạnh Ninh biến Giã từ dĩ vãng da diết của Phương Thanh thành bản rock mãnh liệt, phát huy tối đa chất giọng nội lực và nhận mưa lời khen. Hà An Huy sinh năm 2002 hát Giọt nắng bên thềm – ca khúc gắn chặt với NSND Thanh Lam – bằng cảm xúc nhẹ nhàng, ấm áp, như một nỗi nhớ hoài niệm chứ không bắt chước sự khắc khoải rất đàn bà của đàn chị. Những ví dụ này cho thấy: tôn trọng bản gốc không làm nghèo đi sáng tạo, mà buộc sáng tạo phải tinh tế hơn.
K-pop và chiến lược revival nhạc cũ: Thông minh, nhưng không vô hại
Trong khi Việt Nam đang tranh luận về bản cover gây tranh luận, thị trường Hàn Quốc lại xây cả chiến lược revival nhạc cũ. Họ đưa các bản hit từ thập niên 1980 đến những năm 2000 trở lại đường đua, giúp khán giả trẻ tiếp cận âm nhạc quá khứ và làm mới giai điệu quen thuộc cho công chúng hiện đại. Tân binh AtHeart – nhóm nữ đa quốc tịch – ra mắt tháng 8 và chuẩn bị phát hành bản remake 3! 4! của Roo'Ra vào ngày 19.8 trong dự án Time Travel Project, sau khi ca khúc mở màn Say It (làm lại từ Lovefool) đã lọt HOT100 Melon. RESCENE thắng liền 3 cúp trên các show âm nhạc với Pretty Girl – bản hit 2008 của KARA vốn chưa từng đoạt cúp trước đó. Các dự án J-POP REMAKE với Taeyeon và HANRORO cũng nối dài làn sóng này, bản Bansanka còn leo lên vị trí dẫn đầu YouTube Music Hàn Quốc. Chiến lược ấy là khôn ngoan về kinh tế, nhưng nếu sao chép quá an toàn, nghệ sĩ trẻ dễ bị kẹt mãi trong chiếc bóng hoài niệm.
Ranh giới cuối cùng: Tôn trọng linh hồn ca khúc hay chạy theo hiệu ứng?
Nhạc sĩ Đông Thiên Đức thẳng thắn phản ánh có trường hợp cố tình làm dở ca khúc của anh để gây hiệu ứng lan truyền – những phiên bản mà anh cho là không đáng tôn trọng. Anh ví làm mới bài hát như trùng tu nhà cổ: có thể thay ánh sáng, nội thất, mở thêm không gian, nhưng không thể đập bỏ những gì tạo nên linh hồn ngôi nhà. "Trong âm nhạc cũng vậy, làm mới không có nghĩa là phải làm cho người nghe không còn nhận ra ca khúc". Khi người nghe chỉ còn nhớ đến sự kỳ quặc thay vì cảm xúc ca khúc, đó không còn là sáng tạo mà là chiêu trò. Chúng ta đang sống trong thời đại mọi thứ có thể trở thành trend, nhưng danh tiếng nghệ sĩ và ký ức tập thể về một bài hát thì không nên đánh đổi lấy vài ngày ồn ào. Tôn trọng tác giả, tôn trọng linh hồn ca khúc cũng là tôn trọng chính mình – đó nên là nguyên tắc tối thiểu trước mỗi quyết định remake.
