Làn sóng startup mỹ phẩm Việt: lợi thế không nằm ở giá rẻ
Làn sóng startup mỹ phẩm Việt là xu hướng những thương hiệu nội địa mới chọn khai thác dược liệu bản địa và mỹ phẩm tự nhiên, kết hợp tri thức truyền thống với khoa học hiện đại để tạo ra sản phẩm chuyên biệt, có câu chuyện rõ ràng và tham vọng cạnh tranh ở phân khúc mỹ phẩm cao cấp trong khu vực chứ không dừng lại ở thị trường giá rẻ đại trà.
Nếu trước đây mỹ phẩm Việt thường bị xem là “giá mềm, an toàn, là được”, thì thế hệ startup mỹ phẩm Việt mới đang đi ngược dòng: không cạnh tranh bằng chiết khấu hay bao bì màu mè, mà bằng dược liệu bản địa, công thức chuẩn hóa và triết lý sản phẩm rõ ràng. Visante ra mắt trong bối cảnh thị trường làm đẹp đã chật kín thương hiệu ngoại cùng vô số nhãn mỹ phẩm tự nhiên nội địa, nhưng họ chủ động tìm “khoảng trống” thay vì lao vào cuộc đua giảm giá. P'Phăng lại chọn một nguyên liệu tưởng như quá quen thuộc – trái gấc – để xây cả một hệ sinh thái chăm sóc da và sức khỏe, buộc người tiêu dùng phải nhìn lại tiềm năng của nông sản quê nhà.
P'Phăng và câu chuyện trái gấc làm đẹp: từ bếp nhà ra hệ sinh thái sản phẩm
Hành trình của P'Phăng bắt đầu không phải trong phòng lab sáng bóng, mà từ nỗi tự ti rất đời thường: những đốm nâu, đốm đen trên da khiến một cô giáo Vật lý – Tin học ở Kiên Giang chạnh lòng nhìn mình trong gương. Khi được bạn bè giới thiệu dùng dầu gấc, chị Nguyễn Thị Pha Phăng dành hai tháng đọc tài liệu và sáu tháng kiên trì thử trên chính làn da mình; kết quả là da sáng hơn, vết thâm mờ rõ rệt, mở ra cánh cửa “trái gấc làm đẹp” thay vì chỉ gắn với nồi xôi gấc ngày Tết.
Bước ngoặt đến khi học trò than thở nhà có trái gấc chín đầy, “bán không ai mua, cho cũng không ai lấy vì người ta chỉ biết mỗi việc nấu xôi thôi”. Từ trăn trở nông sản bị bỏ phí, cô trò cùng nhau nghiên cứu làm son gấc và đoạt giải ở cuộc thi khoa học kỹ thuật cấp tỉnh. Từ đó, P'Phăng phát triển thành thương hiệu gắn với hệ sinh thái sản phẩm từ gấc – từ son dưỡng môi đến serum dưỡng da mặt, trong đó hai dòng này hiện chiếm phần lớn doanh thu. Đây không còn là câu chuyện làm mỹ phẩm tự nhiên thủ công, mà là nỗ lực nâng tầm một nguyên liệu truyền thống của Việt Nam thành nền tảng thương hiệu.
Visante: thoát bóng “bài thuốc dân gian” bằng khoa học chuẩn hóa
Trong khi P'Phăng đi lên từ trải nghiệm cá nhân và bài toán nông sản, Visante sinh ra từ một bài toán dược liệu: tại sao sâm Việt Nam có hàm lượng dược chất cao hơn sâm Hàn Quốc hay Canada mà lại “ngủ yên trên núi” với sản lượng thấp và cách canh tác thô sơ? Từ những chuyến khảo sát vùng trồng sâm ở Đà Nẵng và Lai Châu, đội ngũ sáng lập nhận ra Việt Nam có hơn 5.000 loại dược liệu quý nhưng thiếu vắng các dòng mỹ phẩm tự nhiên mang hồn cốt thuần Việt.
Ra mắt vào năm 2024, Visante nhanh chóng lọt top 50 cuộc thi Startup Wheel 2025 giữa 2.144 dự án đến từ 28 quốc gia và vùng lãnh thổ, một con số cho thấy dược liệu bản địa không hề là “sân chơi nhỏ” nếu đi cùng khoa học chuẩn hóa. Thay vì chỉ kể chuyện “bài thuốc dân gian”, Visante chọn sản xuất tại nhà máy đạt chuẩn GMP và CGMP để giữ chất lượng ổn định giữa các lô hàng. Họ dùng công nghệ chiết xuất hỗ trợ bằng sóng siêu âm để rút ngắn thời gian chiết, tiết kiệm dung môi và hạn chế xử lý ở nhiệt độ cao, giúp bảo toàn hoạt chất của sâm Việt và các thảo dược bản địa khác. Sự kết hợp giữa dược liệu bản địa, chiết xuất chuẩn hóa và công thức chuyên biệt đã đưa Visante vượt khỏi chiếc áo “mỹ phẩm thiên nhiên” đơn thuần.
Khác biệt chiến lược: chuyên biệt hóa, minh bạch và chuỗi giá trị dài hơi
Điểm chung của hai startup mỹ phẩm Việt này là từ chối lối đi “làm mọi thứ cho mọi người”. Visante chủ động chia nhỏ các vấn đề: tóc gàu khác tóc rụng, da dầu khác da khô hay da nhạy cảm, từ đó xây công thức riêng cho từng nhóm thay vì tung ra một chai dầu gội “đa năng” cho cả thị trường. Họ xây nền tảng chăm sóc cá nhân từ dược liệu Việt với ba trụ cột rõ ràng: chăm sóc tóc, chăm sóc da và chăm sóc cơ thể, trong đó sâm Việt Nam là một nguyên liệu trung tâm kết nối hệ sản phẩm.
P'Phăng lại chọn tập trung sâu vào một nguyên liệu – trái gấc – để xây lợi thế cạnh tranh, thay vì “ôm” quá nhiều loại dược liệu. Ở cả hai, dược liệu bản địa không chỉ là nguyên liệu đầu vào, mà nằm trong chiến lược chuỗi giá trị: Visante cùng công ty mẹ phát triển vùng nghiên cứu, vùng trồng thử nghiệm, chuyển giao kỹ thuật cho nông dân, xây mô hình “kiềng ba chân” để chủ động nguồn nguyên liệu sạch; P'Phăng hướng tới vùng nguyên liệu bền vững gắn với sinh kế phụ nữ và nông dân địa phương, đi theo mô hình giá trị tuần hoàn. Một câu nói đáng trích lại ở đây là: “Việc xây dựng chuỗi từ nguyên liệu, nghiên cứu đến sản xuất theo các tiêu chuẩn rõ ràng chính là nền tảng để sản phẩm Việt có thể tiếp cận những thị trường cao hơn”.
Từ câu chuyện bản địa đến tham vọng mỹ phẩm cao cấp
Điều đáng nói ở Visante và P'Phăng không chỉ là sự sáng tạo, mà là thái độ tôn trọng tri thức bản địa: kinh nghiệm dân gian được xem là điểm khởi đầu trân quý, nhưng phải được kiểm chứng và nâng tầm bằng khoa học. Họ chọn cách truyền thông minh bạch, giải thích cơ chế, thành phần, công nghệ thay vì treo những lời hứa “thần thánh” mơ hồ. Đây là hướng đi phù hợp với thế hệ người dùng trẻ, am hiểu thành phần và luôn tìm bằng chứng khoa học cho mỗi chai mỹ phẩm tự nhiên họ bỏ tiền mua.
Từ góc nhìn thị trường, cả hai startup này đang chứng minh: dược liệu bản địa không đồng nghĩa với sản phẩm bình dân, mà có thể trở thành nền tảng cho những dòng mỹ phẩm cao cấp nếu đi cùng chuẩn hóa, công nghệ và câu chuyện thương hiệu nhất quán. Tương lai, khi P'Phăng đẩy mạnh hiện đại hóa công nghệ, xây vùng nguyên liệu bền vững và chuỗi giá trị trao quyền cho phụ nữ, còn Visante tiếp tục hoàn thiện nền tảng chăm sóc cá nhân từ dược liệu Việt và đẩy chuẩn sản xuất lên tầm quốc tế, cuộc chơi sẽ không chỉ là “người Việt dùng hàng Việt”. Đó sẽ là câu hỏi tham vọng hơn: dược liệu Việt có thể đứng ở đâu trong bản đồ mỹ phẩm cao cấp châu Á – và câu trả lời đang được viết dần bởi chính những startup mỹ phẩm Việt như họ.
