Nghĩa Hưng là gì và vì sao quan trọng với vùng trũng kinh tế?
Khu công nghiệp Nghĩa Hưng là một khu công nghiệp mới rộng 148,68 ha, vốn đầu tư 2.200 tỷ đồng, được định hướng trở thành không gian tập trung công nghệ cao và công nghiệp hỗ trợ, đóng vai trò bệ phóng cho phát triển kinh tế tỉnh và nâng cấp chuỗi giá trị sản xuất khu vực Bắc Bộ thông qua thu hút các nhà đầu tư thứ cấp có năng lực.
Điểm then chốt là dự án không nhắm vào bất kỳ nhà máy nào, mà lựa chọn ngành điện tử, bán dẫn, cơ khí chính xác, linh kiện ô tô, hàng không và logistics công nghệ cao. Đây là cách Bắc Giang và Bắc Ninh thoát khỏi mô hình gia công đơn giản – nơi đất khu công nghiệp Bắc Giang từng bị xem là “vùng trũng” về chất lượng dự án so với các địa phương dẫn đầu. Khi UBND tỉnh phối hợp cùng Công ty cổ phần Khu công nghiệp Gilimex Bắc Giang khởi công Nghĩa Hưng, họ gửi đi thông điệp: thời của những khu công nghiệp giá rẻ, công nghệ thấp đang dần khép lại.
Chiến lược 2.200 tỷ: Thiết kế hạ tầng để chọn lọc nhà đầu tư
Nếu nhiều khu công nghiệp trước đây xây trước, hút dự án sau, thì Nghĩa Hưng chọn hướng đi ngược: thiết kế hạ tầng như bộ lọc sớm cho công nghệ cao Việt Nam. Với nguồn điện 81 MVA, hệ thống cấp nước khoảng 8.200 m³/ngày đêm và nhà máy xử lý nước thải tập trung 4.900 m³/ngày đêm, chủ đầu tư đang cố chứng minh rằng họ hiểu yêu cầu khắt khe của các tập đoàn toàn cầu về an toàn, ổn định và môi trường.
Quan trọng hơn, khu công nghiệp này được quy hoạch đường nội bộ rộng tới 48 m, tạo biên độ cho logistics và chuỗi cung ứng quy mô lớn. Câu nói đáng chú ý là: “Chủ đầu tư đặt mục tiêu hoàn thiện quỹ đất có hạ tầng, sẵn sàng bàn giao cho các nhà đầu tư thứ cấp trong quý IV/2026”. Điều này cho thấy đây không phải cuộc chơi hạ tầng nửa vời, mà là nỗ lực biến Nghĩa Hưng thành sản phẩm hoàn chỉnh dành cho các dự án công nghệ cao và đầu tư công nghiệp hỗ trợ đang săn tìm mặt bằng đạt chuẩn.
Từ vùng trũng lao động rẻ đến cực tăng trưởng công nghệ cao
Khi nói đến khu công nghiệp Bắc Giang, người ta từng nghĩ nhiều đến lao động rẻ, gia công đơn giản hơn là trung tâm công nghệ cao. Nghĩa Hưng tìm cách phá khuôn này bằng cách ưu tiên các dự án điện tử, bán dẫn, sản xuất máy vi tính và sản phẩm quang học, cơ khí chế tạo, linh kiện ô tô, hàng không và nghiên cứu – phát triển. Đó là bộ ngành nghề đủ để kéo cả hệ sinh thái công nghệ cao Việt Nam đến gần hơn với vùng đất từng bị xem là ngoại vi.
Bắc Ninh khẳng định hệ thống khu công nghiệp của tỉnh đã hình thành nền tảng trong nhiều năm và đang được tiếp tục mở rộng, trong khi Nghĩa Hưng được coi là dự án góp phần mở rộng không gian công nghiệp, bổ sung mặt bằng sản xuất và tạo động lực phát triển kinh tế – xã hội. Nếu các nhà đầu tư thứ cấp đúng chuẩn công nghệ cao đổ về, Nghĩa Hưng sẽ thay đổi cấu trúc việc làm địa phương: từ công nhân dây chuyền sang kỹ thuật viên, kỹ sư và đội ngũ vận hành chuỗi cung ứng hiện đại.
Cuộc đua với các tỉnh phía Bắc: Bắc Giang có gì trong tay?
Trong cuộc cạnh tranh thu hút công nghệ cao ở phía Bắc, Bắc Giang không chỉ chạy đua với các khu công nghiệp tại Bắc Ninh, mà cả với những địa phương đã có tên trên bản đồ FDI. Cùng thời điểm khởi công Nghĩa Hưng tại xã Tiên Lục, một dự án mở rộng khu công nghiệp Việt Hàn hơn 147 ha cũng được khởi công, với nhà đầu tư từng triển khai hạ tầng khu công nghiệp Việt Hàn giai đoạn I tại huyện Việt Yên, tỉnh Bắc Giang. Sự trùng hợp này cho thấy cục diện: ai có hạ tầng nhanh hơn, sạch hơn, kết nối tốt hơn sẽ chiếm lợi thế.
Lợi thế của Nghĩa Hưng là thời hạn hoạt động 50 năm, tiến độ tối đa 30 tháng kể từ ngày bàn giao đất và mục tiêu bàn giao quỹ đất hạ tầng vào quý IV/2026. Tuy nhiên, lợi thế đó chỉ biến thành sức hút nếu Bắc Giang chứng minh được rằng thủ tục gọn, giải phóng mặt bằng ổn, hạ tầng kết nối liên vùng – từ đường bộ đến sân bay, cảng biển – thực sự trơn tru như cam kết. Nếu không, dự án 2.200 tỷ đồng sẽ bị nhấn chìm trong làn sóng khu công nghiệp mới đang mọc lên khắp miền Bắc.
Kết luận: Nghĩa Hưng có đủ sức tạo bước ngoặt?
Dù đặt tại Bắc Ninh, Nghĩa Hưng gắn chặt với chiến lược phát triển kinh tế tỉnh Bắc Giang thông qua vai trò của Gilimex Bắc Giang và sự kết nối liên vùng của chuỗi khu công nghiệp. Dự án đã được giao đất đợt đầu khoảng 63 ha, các hạng mục san nền, đường giao thông và nhà máy xử lý nước thải đang triển khai – nghĩa là đồng hồ đếm ngược đã bắt đầu.
Điểm đáng ghi nhận là cam kết ưu tiên lao động địa phương, phối hợp đào tạo nhân lực và thực hiện an sinh xã hội, thay vì chỉ dừng ở khẩu hiệu thu hút FDI. Câu nói đáng nhớ là: “Việc triển khai dự án sẽ bổ sung mặt bằng sản xuất, tạo điều kiện thu hút các nhà đầu tư thứ cấp và thêm động lực phát triển kinh tế – xã hội tại khu vực”. Nghĩa Hưng có đủ sức trở thành bước ngoặt hay không còn phụ thuộc vào chất lượng nhà đầu tư sẽ đến, nhưng rõ ràng đây là một trong những nỗ lực hiếm hoi biến vùng trũng kinh tế thành không gian công nghệ cao đúng nghĩa.
