Thông tư 75/2026: Trường trung học nghề bước vào “kỷ nguyên kép”
Thông tư 75/2026 về kiến thức THPT trong chương trình giáo dục trung học nghề là quy định mới bắt buộc các trường trung học nghề tích hợp hệ thống kiến thức trung học phổ thông cốt lõi, định hướng nghề nghiệp vào chương trình dạy nghề kéo dài 3 năm, tạo ra một mô hình đào tạo kép kết hợp học vấn phổ thông và giáo dục nghề ngay từ sau THCS.
Điểm mấu chốt không phải là “nhồi” thêm kiến thức, mà là thay đổi bản chất của trường trung học nghề: từ nơi chỉ đào tạo tay nghề thành nơi vừa hoàn thiện học vấn phổ thông, vừa chuẩn bị kỹ năng nghề cho học sinh. Bộ GD&ĐT đã ban hành Thông tư số 75/2026 quy định kiến thức chương trình trung học phổ thông trong chương trình giáo dục trung học nghề, áp dụng với người học tuyển sinh từ năm học 2026–2027. Nói cách khác, lứa tuyển sinh năm 2026 sẽ là thế hệ đầu tiên “học nghề nhưng không mất đường học tiếp”. Đây là thay đổi mang tính định hướng lại cả hệ sinh thái giáo dục nghề, buộc nhà trường và người học phải nghiêm túc coi trung học nghề như một lựa chọn song song, không phải “lối rẽ hẹp” sau THCS.
Hơn 1.600 giờ kiến thức THPT: Chương trình dày nhưng có chọn lọc
Theo Thông tư 75/2026, phần kiến thức THPT trong chương trình giáo dục nghề ở trường trung học nghề kéo dài 3 năm, tương ứng các năm học lớp 10, 11, 12, với tổng số 1.610 giờ lên lớp và kiểm tra, chưa bao gồm giờ tự học. Đây là con số lớn, nhưng điều quan trọng là chương trình “chỉ chọn kiến thức THPT cốt lõi, thiết thực và phù hợp định hướng nghề nghiệp, không phải toàn bộ chương trình THPT”.
Cấu trúc chương trình gồm ba nhóm: môn học chung (Giáo dục thể chất, Giáo dục quốc phòng và an ninh, Giáo dục kinh tế và pháp luật), môn bắt buộc (Toán, Ngữ văn, Tiếng Anh, Lịch sử, Tin học) và các môn định hướng nghề nghiệp theo nhóm ngành, nghề. Mỗi năm học có 35 tuần, mỗi ngày học một buổi, tối đa 5 tiết, mỗi tiết 45 phút. Điều này giúp tránh quá tải về thời lượng trên giấy, nhưng thực tế, nếu trường không tổ chức khéo, nguy cơ lịch học dày đặc, nặng nề với học sinh là rất rõ. Nói cho thẳng, 1.610 giờ là một cam kết nghiêm túc, đòi hỏi nhà trường phải đầu tư sức lực, không thể làm theo kiểu đối phó.
Ngữ văn để viết email, Tin học để dùng AI: Học để làm việc, không chỉ để thi
Điểm đáng khen nhất của Thông tư 75/2026 là cách thiết kế kiến thức THPT theo hướng “học để làm việc”. Các môn bắt buộc như Toán, Ngữ văn, Tiếng Anh, Lịch sử và Tin học đều gồm hai phần: kiến thức cốt lõi và ứng dụng nghề nghiệp, đưa kiến thức vào bối cảnh, tình huống thực tiễn của từng nhóm ngành, nghề đào tạo.
Ở Toán, học sinh không dừng ở công thức mà phải dùng toán cho tính toán kỹ thuật, đo đạc, thống kê, xử lý dữ liệu gắn với nghề. Với Ngữ văn, trọng tâm chuyển sang đọc hiểu và tạo lập các văn bản phục vụ công việc: quy trình, hướng dẫn kỹ thuật, quy định, báo cáo, biên bản, thư từ và email công vụ. Đây là thay đổi rất thực tế, vì người lao động trẻ ngày nay thất thế không phải ở bài nghị luận văn học, mà ở khả năng viết email, báo cáo rõ ràng, chuyên nghiệp. Tin học được định hướng phát triển năng lực số, biết dùng công nghệ thông tin, có khả năng sử dụng trí tuệ nhân tạo (AI), công cụ số và học liệu số một cách có trách nhiệm để hỗ trợ học tập và nghề nghiệp. Nói cách khác, “bộ kỹ năng số” đã được đưa thẳng vào nền tảng của chương trình giáo dục nghề.
Cơ hội liên thông, linh hoạt nghề nghiệp: Lợi nhiều nhưng không tự đến
Mục tiêu chính thức của phần kiến thức THPT trong trường trung học nghề là “hoàn thiện học vấn phổ thông cho người học theo định hướng nghề nghiệp, tạo nền tảng để học nghề, tham gia thị trường lao động và tiếp tục học tập ở trình độ cao hơn”. Nội dung môn học được thiết kế nhằm tăng khả năng áp dụng kiến thức vào học tập, thực hành nghề và cuộc sống, đồng thời tạo nền tảng cho học tập suốt đời, thích ứng với yêu cầu phát triển khoa học – công nghệ và thị trường lao động.
Điểm then chốt là kết quả học tập của từng môn, từng phần kiến thức THPT sẽ được ghi nhận làm cơ sở bảo lưu, công nhận và chuyển đổi khi người học chuyển trường, chuyển hình thức đào tạo hoặc học liên thông theo quy định pháp luật. Điều này mở ra con đường rộng hơn cho học sinh: từ trung học nghề có thể học tiếp ở trình độ cao hơn, không bị “chặn cửa” như trước. Tuy vậy, lợi ích này sẽ không tự động trở thành hiện thực nếu chương trình chỉ được dạy chiếu lệ, kiểm tra hình thức. Nhà trường phải coi đây là trách nhiệm tạo “hộ chiếu học vấn” cho học sinh, còn người học cần hiểu rằng trung học nghề giờ không phải con đường dễ dãi, mà là lựa chọn đòi hỏi nỗ lực nếu muốn có tương lai linh hoạt hơn.
