Mục tiêu 10% GRDP/năm: Tham vọng tất yếu nếu muốn thành cực tăng trưởng miền Trung
Chiến lược tăng trưởng GRDP Quảng Ngãi giai đoạn 2026-2030 với mục tiêu bình quân 10% mỗi năm là kế hoạch phát triển kinh tế định vị tỉnh như một cực tăng trưởng miền Trung, dựa trên nền tảng công nghiệp ven biển, hạ tầng giao thông và kinh tế cảng biển – logistics, nhằm chuyển hóa lợi thế không gian phát triển đa dạng thành sức cạnh tranh vùng rõ rệt.
Tỉnh đã tuyên bố công khai tham vọng: đến năm 2030 trở thành tỉnh phát triển khá và là một cực tăng trưởng quan trọng của khu vực miền Trung – Tây Nguyên, với tốc độ tăng trưởng GRDP bình quân từ 10%/năm trở lên. Đây không phải con số mang tính khẩu hiệu; nếu không đạt gần ngưỡng này, Quảng Ngãi khó thoát khỏi vị thế “vệ tinh công nghiệp” quanh những địa phương dẫn dắt khác. Hội thảo về mục tiêu trở thành cực tăng trưởng miền Trung tổ chức ngày 24/9, với sự tham dự của lãnh đạo tỉnh và nhiều chuyên gia, diễn ra đúng lúc Quảng Ngãi bước vào giai đoạn phát triển mới với không gian rộng hơn nhưng cũng nhiều sức ép hơn về quản trị và huy động nguồn lực.
Dung Quất: Từ nhà máy lọc dầu đầu tiên đến trung tâm công nghiệp ven biển và logistics
Nếu phải chọn một “động cơ” cho mục tiêu tăng trưởng hai con số, đó chắc chắn là Khu Kinh tế Dung Quất. Sau gần 30 năm hình thành, Dung Quất và các khu công nghiệp của Quảng Ngãi đã trở thành một trong những trung tâm công nghiệp quan trọng của khu vực, với các ngành chủ lực như công nghiệp lọc hóa dầu, luyện kim, cơ khí, năng lượng… mở hướng đi mới cho cơ cấu kinh tế tỉnh. Theo định hướng, đây sẽ là trung tâm công nghiệp ven biển, logistics và cảng trung chuyển của vùng kinh tế trọng điểm miền Trung, đồng thời gắn với mục tiêu hình thành Trung tâm Lọc hóa dầu và Năng lượng quốc gia.
Con số hiện tại cho thấy sức nặng thực sự của Dung Quất trong chiến lược tăng trưởng: có 441 dự án còn hiệu lực tại các khu kinh tế, khu công nghiệp của tỉnh với tổng vốn đầu tư khoảng 19,67 tỷ USD; riêng Dung Quất và các KCN đã thu hút hơn 440 dự án, trong đó 63 dự án FDI, khoảng 350 dự án đã đi vào hoạt động, tạo việc làm cho hơn 81.000 lao động và đóng góp trên 70% tăng trưởng, xuất khẩu, thu ngân sách của tỉnh. "Qua 30 năm xây dựng và phát triển, KKT Dung Quất và các KCN Quảng Ngãi từng bước trở thành một trong những trung tâm công nghiệp của khu vực". Câu hỏi không còn là Dung Quất có đủ tầm hay không, mà là Quảng Ngãi có dám đẩy nhanh chuyển đổi từ gia công sang chuỗi giá trị cao hơn trong công nghiệp lọc hóa dầu, năng lượng xanh và logistics hay không.
Hạ tầng giao thông Quảng Ngãi: “Đi trước, mở đường” cho liên kết vùng và logistics
Hạ tầng giao thông Quảng Ngãi đang được tỉnh xem như điều kiện tiên quyết để biến tiềm năng Dung Quất và kinh tế biển thành tăng trưởng GRDP thực. Nghị quyết về phát triển kết cấu hạ tầng đồng bộ, hiện đại đã xác định rõ quan điểm giao thông phải "đi trước, mở đường", đẩy mạnh liên kết nội vùng, liên kết vùng và quốc gia. Trên thực tế, tỉnh đã ưu tiên nguồn lực cho hàng loạt dự án then chốt: cầu Phước Lộc qua sông Trà Khúc kết nối Quốc lộ 24B, ĐT623B, cao tốc Bắc – Nam và Quốc lộ 1; các tuyến ven biển Dung Quất – Sa Huỳnh, Hoàng Sa – Dốc Sỏi, cùng việc nâng cấp nhiều tuyến tỉnh lộ.
Điểm đáng chú ý là cách Quảng Ngãi nối hạ tầng giao thông với chiến lược logistics. Dự án nâng cấp, mở rộng hạ tầng giao thông trong Khu Kinh tế Dung Quất, tổng vốn đầu tư 350 tỷ đồng, đang xây dựng và nâng cấp 4 tuyến đường dài gần 9,6 km qua các xã Bình Sơn, Vạn Tường, Thọ Phong. Khi hoàn thành, các tuyến này không chỉ giúp vận chuyển hàng hóa thuận lợi hơn mà còn kết nối khu công nghiệp, khu đô thị, khu du lịch sinh thái và nông nghiệp công nghệ cao, tạo hành lang kinh tế ven biển đa mục tiêu, tăng sức hút đầu tư. Nghị quyết của tỉnh cũng đặt mục tiêu đến năm 2030 nhựa hóa, cứng hóa 100% đường xã, hướng tới mạng lưới kết nối thông suốt nội tỉnh, liên vùng và quốc gia – một bước đi cần thiết nếu Quảng Ngãi muốn trở thành cực tăng trưởng miền Trung chứ không chỉ là điểm trung chuyển hàng hóa.
Nâng PCI vào Top 20: “Phép thử” môi trường kinh doanh cho tham vọng hai con số
Không có cực tăng trưởng miền Trung nào được xây bằng hạ tầng và nhà máy mà thiếu thể chế thân thiện với doanh nghiệp. Lãnh đạo Quảng Ngãi đã thừa nhận rằng lợi thế không tự chuyển thành một nền kinh tế mạnh hơn nếu không khắc phục điểm nghẽn về quản trị, chính sách và chất lượng điều hành. Vì vậy, song song với mục tiêu 10% GRDP, tỉnh đặt thêm một thước đo rất cụ thể: đến năm 2030, Chỉ số năng lực cạnh tranh cấp tỉnh (PCI) phải nằm trong Top 20 cả nước.
Điều tỉnh hướng đến không chỉ là thứ hạng. Mục tiêu sâu xa là nâng chất lượng phục vụ người dân và doanh nghiệp, rút ngắn thời gian và giảm chi phí thủ tục, tăng công khai, minh bạch, xử lý kịp thời vướng mắc để củng cố niềm tin của cộng đồng doanh nghiệp với chính quyền. Đây chính là yếu tố sẽ quyết định liệu dòng vốn vào Khu Kinh tế Dung Quất và các KCN có tiếp tục tăng về chất, thay vì chỉ tăng về lượng. Nếu PCI không cải thiện tương xứng với đầu tư hạ tầng và các dự án công nghiệp lọc hóa dầu, luyện kim, năng lượng, Quảng Ngãi sẽ khó giữ chân các nhà đầu tư chiến lược trong cuộc cạnh tranh ngày càng gay gắt giữa các địa phương.
Từ chiến lược đến đời sống: Khi cực tăng trưởng phải mang lại chất lượng sống tốt hơn
Một cực tăng trưởng miền Trung chỉ có ý nghĩa khi người dân cảm nhận được lợi ích trong đời sống hàng ngày. Đến nay, khoảng 350 dự án đang hoạt động tại KKT Dung Quất và các KCN đã tạo việc làm cho hơn 81.000 lao động – con số chứng minh chiến lược công nghiệp hóa đã chạm tới đời sống của hàng chục nghìn gia đình địa phương. Các tuyến đường mới, từ cầu Phước Lộc tới đường ven biển Dung Quất – Sa Huỳnh, không chỉ phục vụ vận tải hàng hóa mà còn giúp đi lại thuận tiện, mở cơ hội phát triển khu dân cư, du lịch, nông nghiệp công nghệ cao.
Tuy nhiên, tăng trưởng GRDP hai con số sẽ trở thành gánh nặng nếu Quảng Ngãi bỏ qua yếu tố bền vững, chất lượng việc làm và môi trường. Việc tỉnh xác định đa dạng không gian phát triển – từ miền núi, cao nguyên, đồng bằng đến biển và hải đảo – cho thấy mục tiêu không chỉ là dồn mọi nguồn lực vào Dung Quất, mà còn là mở rộng liên kết vùng, đặc biệt với các chuỗi du lịch Lý Sơn – Sa Huỳnh, dịch vụ và kinh tế biển. Nếu Quảng Ngãi kiên định biến lợi thế công nghiệp lọc hóa dầu, cảng biển và logistics thành giá trị gia tăng cao, đồng thời cải thiện môi trường kinh doanh, thì GRDP tăng 10%/năm sẽ không chỉ là con số trên báo cáo mà là thay đổi thấy được trong thu nhập, cơ hội và chất lượng sống của người dân.
