Tham vọng cực tăng trưởng miền Trung: cao nhưng không thể chung chung
Quảng Ngãi đặt mục tiêu trở thành cực tăng trưởng miền Trung – Tây Nguyên, với tốc độ tăng trưởng GRDP bình quân giai đoạn 2026-2030 từ 10%/năm trở lên và đưa chỉ số PCI vào nhóm 20 tỉnh dẫn đầu, đòi hỏi địa phương phải biến lợi thế về không gian phát triển, công nghiệp và kinh tế biển thành năng lực sản xuất và giá trị gia tăng thực chất, chứ không chỉ dừng ở tiềm năng hay khẩu hiệu chính trị. Tại hội thảo “Quảng Ngãi hiện thực hóa mục tiêu trở thành cực tăng trưởng miền Trung” diễn ra ngày 24/09, Phó Chủ tịch UBND tỉnh Trần Phước Hiền thẳng thắn thừa nhận địa phương đang bước vào giai đoạn phát triển mới với yêu cầu cao hơn, buộc phải nhìn rõ nút thắt, thay vì tự hài lòng với những gì đã có. Điều đáng lưu ý là mục tiêu tăng trưởng GRDP 10 phần trăm mỗi năm không chỉ mang ý nghĩa kinh tế; nó là bài kiểm tra về năng lực quản trị, chất lượng hạ tầng và độ tin cậy của môi trường đầu tư. Nếu không có bước chuyển mạnh, tham vọng cực tăng trưởng miền Trung sẽ vẫn nằm trên nghị quyết.
Dung Quất: điểm tựa công nghiệp không tự động tạo tăng trưởng
Khu kinh tế Dung Quất đang được xem là điểm tựa chính cho chiến lược Quảng Ngãi 2026-2030, với lợi thế cảng biển nước sâu và nền tảng các ngành lọc hóa dầu, luyện kim, cơ khí, năng lượng. Định hướng hình thành Trung tâm lọc, hóa dầu và năng lượng quốc gia tại đây là bước đi tham vọng, mở đường cho logistics, chuỗi cung ứng và các ngành công nghệ cao. Theo phát biểu của lãnh đạo tỉnh, mục tiêu đến năm 2030 là biến Dung Quất thành hạt nhân của một hệ sinh thái công nghiệp – năng lượng – dịch vụ, không chỉ tăng công suất nguồn điện mà còn tạo thị trường và hạ tầng đồng bộ. Tuy nhiên, Dung Quất chỉ là điều kiện cần. Nếu tỉnh không kiểm soát tốt rủi ro môi trường, không đẩy mạnh kinh tế tuần hoàn và đổi mới sáng tạo trong doanh nghiệp, điểm tựa này rất dễ trở thành gánh nặng về hạ tầng và chất lượng sống. Ngành công nghiệp nặng đi kèm yêu cầu nghiêm ngặt về chuẩn xanh, nếu Quảng Ngãi chậm, tỉnh sẽ bị tụt lại ngay trên chính lợi thế của mình.
Không gian từ cao nguyên đến hải đảo: lợi thế bị phân mảnh
Quảng Ngãi có không gian phát triển trải dài từ miền núi, cao nguyên, đồng bằng đến biển và hải đảo, cùng kinh tế biển, logistics, dịch vụ và du lịch tạo thêm dư địa tăng trưởng. Các không gian du lịch Lý Sơn – Măng Đen – Sa Huỳnh được kỳ vọng kết nối với Tây Nguyên và khu vực miền Trung thông qua hệ thống giao thông và cảng biển. Về lý thuyết, đó là nền tảng tốt để tỉnh trở thành cực tăng trưởng miền Trung, nhưng thực tế cho thấy một vấn đề: lợi thế bị phân mảnh, thiếu một chiến lược liên kết vùng rõ nét giữa công nghiệp Dung Quất, kinh tế biển và không gian miền núi. Nếu tỉnh tiếp tục nhìn từng không gian như một “dự án riêng lẻ”, tăng trưởng sẽ dàn trải, khó tạo ra cụm động lực đủ mạnh. Cần tư duy coi Quảng Ngãi là một hệ sinh thái liên vùng, nơi du lịch không đứng ngoài công nghiệp, logistics không tách khỏi chuỗi giá trị nông – lâm – thủy sản, và cảng biển nước sâu phải gắn với chiến lược dịch vụ, chứ không chỉ phục vụ xuất nhập khẩu công nghiệp.
PCI và môi trường kinh doanh: thước đo thật của cực tăng trưởng
Lãnh đạo tỉnh xác định rất rõ rằng cực tăng trưởng miền Trung không thể hình thành nếu chỉ số PCI Quảng Ngãi không cải thiện thực chất. Mục tiêu đưa PCI vào top 20 cả nước đến năm 2030 là cam kết chính trị, nhưng hơn hết là lời hứa với cộng đồng doanh nghiệp về một môi trường kinh doanh minh bạch, thủ tục nhanh và chi phí tuân thủ giảm. Theo định hướng, tỉnh không muốn chỉ nâng thứ hạng mà còn muốn nâng chất lượng phục vụ người dân, doanh nghiệp; rút ngắn thời gian thực hiện thủ tục; giải quyết khó khăn, vướng mắc kịp thời; qua đó củng cố niềm tin với chính quyền. Nếu Quảng Ngãi xử lý được các điểm nghẽn trong điều hành, cải cách hành chính và năng lực quản trị, mục tiêu tăng trưởng GRDP 10 phần trăm mỗi năm sẽ bớt tính "mạo hiểm". Ngược lại, một bộ máy trì trệ sẽ khiến nhà đầu tư xem cực tăng trưởng chỉ là khẩu hiệu, dịch chuyển vốn sang các địa phương có PCI tốt hơn và cơ chế linh hoạt hơn.
Từ nghị quyết đến hành động: thách thức không cho phép trì hoãn
Điểm tích cực là Quảng Ngãi đã chọn thời điểm bước vào giai đoạn phát triển mới bằng một hội thảo bóc tách thẳng thắn cơ hội và nút thắt, đồng thời cam kết nghiên cứu, tiếp thu ý kiến chuyên gia như nguồn tham khảo quan trọng cho hoạch định chính sách và tổ chức thực hiện nhiệm vụ kinh tế – xã hội. Tuy vậy, khoảng cách từ nghị quyết đến hành động vẫn là bài toán lớn. Cực tăng trưởng miền Trung – Tây Nguyên chỉ có ý nghĩa khi năng suất lao động tăng, doanh nghiệp mạnh lên, hạ tầng tốt hơn, công nghệ hiện đại hơn, môi trường được bảo vệ và đời sống người dân cải thiện rõ rệt. Trong giai đoạn Quảng Ngãi 2026-2030, tiếng nói quan trọng nhất sẽ thuộc về kết quả cụ thể, không phải khẩu hiệu. Nếu tỉnh dám ưu tiên chất lượng tăng trưởng, chấp nhận thay đổi cách điều hành, chấp nhận "mất lòng" để giải quyết lợi ích cục bộ, mục tiêu trở thành cực tăng trưởng miền Trung là khả thi. Nếu không, Dung Quất, cảng biển nước sâu và không gian từ cao nguyên đến hải đảo sẽ vẫn là lợi thế trên giấy.
