Tham vọng GRDP 10%: cơ hội vàng hay mục tiêu quá sức?
Mục tiêu đưa Quảng Ngãi trở thành cực tăng trưởng miền Trung là chiến lược phát triển kinh tế - xã hội đặt tham vọng tăng trưởng GRDP bình quân 10%/năm, cải thiện căn bản hạ tầng, nguồn nhân lực, năng lực quản trị, liên kết vùng và môi trường kinh doanh để vừa mở rộng quy mô kinh tế, vừa nâng chất lượng đời sống người dân giai đoạn 2026-2030. Mấu chốt nằm ở chỗ: đây không phải một khẩu hiệu chính trị mà là bài kiểm tra năng lực thực thi của cả hệ thống. Hội thảo khoa học ngày 24/9, quy tụ 150–200 đại biểu là lãnh đạo bộ, ngành Trung ương, địa phương lân cận, chuyên gia và doanh nghiệp, cho thấy Quảng Ngãi đã chọn thời điểm bước vào “cuộc đua lớn” khi không gian phát triển mở rộng nhưng sức ép quản trị và huy động nguồn lực cũng tăng lên rõ rệt. Theo Phó Chủ tịch UBND tỉnh Trần Phước Hiền, tỉnh đặt mục tiêu GRDP tăng 10%/năm giai đoạn 2026–2030 và trở thành tỉnh phát triển khá, một cực tăng trưởng quan trọng ở khu vực miền Trung – Tây Nguyên. Đây là ngưỡng đòi hỏi sự chuyển đổi mạnh, nếu không muốn tham vọng trở thành con số đẹp trên giấy.
Dung Quất, cảng nước sâu và không gian từ biển đến cao nguyên: lợi thế có đủ để bứt phá?
Nếu chỉ xét tài nguyên, Quảng Ngãi xứng đáng là ứng viên sáng giá cho vai trò cực tăng trưởng miền Trung: không gian phát triển trải từ miền núi, cao nguyên đến đồng bằng, biển và hải đảo; nền tảng công nghiệp đã hình thành với khu kinh tế Dung Quất, hệ thống cảng biển nước sâu, cùng tiềm năng kinh tế biển, hạ tầng logistics Quảng Ngãi, dịch vụ và du lịch. Khu kinh tế Dung Quất được định vị tiếp tục giữ vai trò quan trọng trong cấu trúc kinh tế, gắn với định hướng hình thành Trung tâm lọc hóa dầu và năng lượng quốc gia – nếu làm đúng, đây là động cơ tăng trưởng có sức lan tỏa vùng. Hệ thống cảng nước sâu tại Dung Quất là lợi thế hiếm có, mở ra khả năng kết nối sau cảng, vận tải đa phương thức và phát triển logistics, giảm chi phí và giữ lại giá trị gia tăng tại địa phương. Tuy nhiên, lợi thế hạ tầng vật chất không tự sinh tăng trưởng: thiếu quy hoạch không gian phát triển từ biển lên cao nguyên, thiếu kết nối với Tây Nguyên và các tỉnh duyên hải, Quảng Ngãi sẽ mắc kẹt ở mô hình "cảng tốt, đường tắc, hàng ít" – một nghịch lý từng lặp lại ở nhiều địa phương khác.
Sáu điểm nghẽn Quảng Ngãi phải giải quyết nếu muốn đạt GRDP 10%
Điều đáng ghi nhận là lãnh đạo tỉnh đã thẳng thắn thừa nhận: có tiềm năng và lợi thế chưa đồng nghĩa với trở thành cực tăng trưởng. Để mục tiêu Quảng Ngãi GRDP 10% không bị vỡ, sáu nhóm vấn đề phải được xử lý như chiến dịch tổng lực, không phải vài dự án lẻ tẻ. Thứ nhất, nâng cao chất lượng hạ tầng, nhất là hạ tầng giao thông kết nối sau cảng và mạng lưới logistics; nếu lưu thông hàng hóa vẫn ách tắc, cảng nước sâu sẽ chỉ là lợi thế trên bản đồ. Thứ hai, phát triển nguồn nhân lực đáp ứng nhu cầu công nghiệp lọc hóa dầu, năng lượng, dịch vụ hiện đại. Thứ ba, cải thiện năng lực quản trị và tổ chức thực hiện – điểm yếu thường thấy ở các địa phương muốn tăng tốc nhưng còn tư duy nhiệm kỳ. Thứ tư, tăng khả năng liên kết vùng thay vì phát triển đơn lẻ. Thứ năm, cải thiện chất lượng điều hành và môi trường đầu tư, kinh doanh để khơi thông nguồn lực xã hội. Cuối cùng, tháo gỡ các điểm nghẽn hỗ trợ doanh nghiệp – từ thủ tục hành chính đến hạ tầng dịch vụ – nếu không muốn cộng đồng doanh nghiệp đứng ngoài cuộc chơi tăng trưởng.
PCI top 20: phép thử niềm tin doanh nghiệp và lợi ích người dân
Mục tiêu đưa chỉ số PCI vào top 20 cả nước đến năm 2030 là tuyên bố cho thấy Quảng Ngãi hiểu rằng cực tăng trưởng không chỉ đo bằng quy mô GRDP, mà còn bằng cảm nhận của doanh nghiệp và người dân về môi trường kinh doanh. Nếu PCI nhích lên nhờ vài thủ thuật thống kê mà thủ tục vẫn rườm rà, chi phí thời gian và không chính thức vẫn cao, niềm tin sẽ sụp rất nhanh. Ngược lại, khi tỉnh thực sự rút ngắn thời gian xử lý hồ sơ, giảm chi phí thực hiện thủ tục hành chính, tăng công khai, minh bạch và giải quyết kịp thời khó khăn, vướng mắc, thì tăng hạng PCI chỉ là hệ quả. Một câu trích dẫn đáng chú ý là: "Mục tiêu không chỉ dừng ở việc cải thiện thứ hạng PCI mà quan trọng hơn là nâng cao chất lượng phục vụ người dân và doanh nghiệp" – nếu được biến thành tiêu chí đánh giá cán bộ hàng năm, PCI top 20 sẽ trở thành mục tiêu khả thi, không phải khẩu hiệu. Về phía người dân, cực tăng trưởng chỉ có ý nghĩa khi được thể hiện bằng năng suất cao hơn, hạ tầng tốt hơn, môi trường được bảo vệ, đời sống nâng lên chứ không phải thêm vài con số tăng trưởng trên báo cáo.
Từ hội thảo đến hành động: Quảng Ngãi cần một lộ trình kỷ luật
Hội thảo ngày 24/9 không phải điểm kết thúc mà là điểm khởi động cho một giai đoạn phải được dẫn dắt bằng kỷ luật thực thi. Ban tổ chức kỳ vọng thu nhận các đề xuất cơ chế, chính sách, giải pháp để khơi thông nguồn lực, tháo gỡ điểm nghẽn, thúc đẩy liên kết vùng và hiện thực hóa mục tiêu cực tăng trưởng miền Trung – Tây Nguyên. Vấn đề là những khuyến nghị này sẽ được tỉnh đưa vào các chương trình hành động cụ thể ra sao: từ quy hoạch không gian phát triển ven biển – cao nguyên, chiến lược phát triển khu kinh tế Dung Quất, đến kế hoạch nâng cấp hạ tầng logistics Quảng Ngãi và bộ chỉ số giám sát cải cách thủ tục. Tỉnh đã cam kết nghiêm túc nghiên cứu, tiếp thu ý kiến hội thảo và coi đây là nguồn tham khảo quan trọng trong chỉ đạo, điều hành và hoạch định chính sách. Kết luận hợp lý cho chiến lược hiện nay là: muốn trở thành cực tăng trưởng miền Trung, Quảng Ngãi phải đi từ hội thảo xuống công trường, từ nghị quyết đến năng lực thi công, từ chỉ số PCI top 20 đến niềm tin doanh nghiệp; nếu làm được, mục tiêu GRDP 10% giai đoạn 2026–2030 sẽ không còn là tham vọng xa vời.
