Bước ngoặt đấu thầu năng lượng tái tạo ở Khánh Hòa
Chiến lược đấu thầu năng lượng tái tạo tại Khánh Hòa là việc tỉnh công khai đưa 8 dự án điện gió và điện mặt trời với tổng công suất gần 822 MW vào danh mục sử dụng đất để lựa chọn nhà đầu tư, biến tiềm năng bức xạ mặt trời và gió thành tài sản năng lượng sạch, đồng thời tạo sân chơi cạnh tranh cho các doanh nghiệp trong và ngoài nước. Ngày 27.8, HĐND tỉnh Khánh Hòa khóa VIII đã thông qua danh mục các khu đất phục vụ đấu thầu chọn nhà đầu tư cho 8 dự án điện gió, điện mặt trời với tổng công suất dự kiến 821,9 MW trên khoảng 569,9 ha đất. Đây không phải một quyết định thủ tục, mà là thông điệp rõ ràng: Khánh Hòa muốn chuyển từ phát triển tự phát sang quy hoạch có chọn lọc, đặt cạnh tranh và minh bạch làm căn nền. Tỉnh khẳng định khu vực phía nam, thuộc địa bàn Ninh Thuận cũ, rất phù hợp để phát triển điện gió, điện mặt trời, cho thấy họ ý thức được lợi thế tự nhiên và đang tìm cách "biến gió, nắng thành dòng tiền" thông qua cơ chế đấu thầu thông minh.
Cấu trúc dự án: không chỉ là con số 822 MW
Đi sâu vào cấu trúc danh mục cho thấy Khánh Hòa không chọn cách tăng công suất bằng mọi giá, mà cố ý đa dạng hóa loại hình và vị trí dự án. 4 dự án Khánh Hòa điện gió kết hợp với 4 dự án điện mặt trời 822 MW trải rộng trên nhiều địa bàn, điều này giảm rủi ro phụ thuộc vào một nguồn hoặc một khu vực duy nhất. Ở nhóm điện gió, các nhà máy EEC Khánh Hòa, TDX Khánh Hòa 1, Nexif Energy Khánh Hòa 1 và Điện gió BIM mở rộng giai đoạn 3 đều được thiết kế với công suất từ khoảng 100 đến 120 MW, cho thấy tư duy phân tán công suất thành nhiều cụm thay vì một siêu dự án duy nhất. Đáng chú ý, dự án TDX Khánh Hòa 1 bố trí phần lớn tuabin trên biển, coi không gian biển như một biên năng lượng mới thay vì chỉ dồn lên đất liền. Ở nhóm điện mặt trời, các dự án Hacom Solar giai đoạn 2, Ninh Phước 1 giai đoạn 2, Phước Ninh mở rộng và Đông Quán Thẻ có công suất từ 49,9 MW đến 250 MW, trải đều ở Thuận Nam và Phước Hậu. Cách thiết kế này tạo ra một "ma trận" dự án vừa đủ lớn để hấp dẫn nhà đầu tư, vừa đủ nhỏ để linh hoạt trong triển khai và kết nối lưới điện.
Đấu thầu năng lượng tái tạo: cơ hội và thách thức cho nhà đầu tư
Điểm đáng bàn nhất không phải số lượng dự án, mà là lựa chọn cơ chế đấu thầu năng lượng tái tạo. Khi tỉnh đưa 8 dự án vào danh mục đấu thầu lựa chọn nhà đầu tư, họ đang gửi một tín hiệu: ai có giải pháp tốt, vốn mạnh, công nghệ phù hợp thì hãy bước vào cuộc chơi thay vì trông chờ ưu ái. Dành khoảng 570 ha đất cho các dự án này là một cam kết tài nguyên đủ rõ để giới đầu tư yên tâm rằng câu chuyện không dừng ở nghị quyết trên giấy. Đồng thời, việc rà soát sự phù hợp với Quy hoạch phát triển điện lực quốc gia thời kỳ 2021 – 2030, tầm nhìn 2050 và quy hoạch tỉnh cho thấy chính quyền muốn giảm rủi ro pháp lý ngay từ đầu, thay vì để dự án vướng mắc sau khi đã bỏ vốn. Khó nhất với nhà đầu tư sẽ là bài toán thủ tục chuyên ngành, nhất là các dự án liên quan đến đất rừng, mặt nước, thủy sản. Tỉnh thẳng thắn yêu cầu tiếp tục thực hiện đầy đủ các quy trình này, nghĩa là cơ hội lớn đi kèm sàng lọc khắt khe – đó chính là chi phí vào sân của một thị trường năng lượng sạch đang dần chuyên nghiệp.
Từ quy hoạch đến an ninh năng lượng vùng
Điều đáng giá trong quyết định này là cách Khánh Hòa nhìn năng lượng tái tạo như một trụ cột an ninh năng lượng vùng, không chỉ là phong trào điện mặt trời cho đẹp báo cáo. Khi các dự án đã được rà soát phù hợp với quy hoạch điện lực quốc gia và quy hoạch tỉnh, Khánh Hòa đang cài các "viên gạch" 822 MW vào đúng chỗ trong bức tranh lưới điện dài hạn. Khu vực phía nam của tỉnh vốn có điều kiện rất thuận lợi để phát triển điện gió và điện mặt trời, nên việc đưa mạnh danh mục Khánh Hòa năng lượng sạch vào đấu thầu là cách biến lợi thế tự nhiên thành năng lực cung ứng. Nếu các dự án này vận hành trơn tru, nguồn điện gió – điện mặt trời có thể giảm áp lực lên thủy điện và nhiệt điện của vùng, nhất là trong các giai đoạn khô hạn hoặc thiếu nguồn cung. Câu hỏi không còn là "Khánh Hòa có nên làm điện gió, điện mặt trời hay không?" mà là "tỉnh sẽ quản lý như thế nào để nguồn điện mới thực sự góp phần ổn định lưới và không đánh đổi môi trường". Quy hoạch đã rõ, đấu thầu đã mở, phần còn lại là chất lượng thực thi.
Kết luận: Khánh Hòa đặt cược đúng vào đấu thầu và quy hoạch
Nhìn toàn cảnh, việc Khánh Hòa đấu thầu 8 dự án điện gió, điện mặt trời với tổng công suất gần 822 MW là một canh bạc được tính toán kỹ, chứ không phải chạy theo trào lưu. Tỉnh chọn thế tiến bằng cạnh tranh công khai, gắn chặt vào quy hoạch điện quốc gia và phân bổ dự án dựa trên điều kiện tự nhiên của từng khu vực. Nhà đầu tư nhìn vào thấy rõ ba điểm: dung lượng thị trường đủ lớn, khung pháp lý đã được rà soát, và cơ chế đấu thầu năng lượng tái tạo tạo sân chơi tương đối bình đẳng. Đổi lại, họ phải sẵn sàng đi qua một lớp thủ tục chuyên ngành chặt chẽ, nhất là với dự án liên quan đến đất rừng, mặt nước, thủy sản. Nếu địa phương giữ được kỷ luật quy hoạch và minh bạch trong lựa chọn nhà đầu tư, Khánh Hòa có cơ hội biến câu chuyện Khánh Hòa điện gió và điện mặt trời 822 MW thành một ví dụ đáng tham khảo cho các tỉnh khác: phát triển năng lượng sạch không chỉ là dựng trạm pin và tuabin, mà là xây dựng một cơ chế thị trường nghiêm túc quanh nguồn lực gió và nắng.
