Từ bản đồ quy hoạch đến tham vọng hình thành cực tăng trưởng mới
Chiến lược mở rộng không gian khu, cụm công nghiệp Thái Nguyên là quá trình quy hoạch đồng bộ, tập trung giải phóng mặt bằng, hoàn thiện hạ tầng và cải cách hành chính để hình thành chuỗi không gian sản xuất mới, đủ sức đón làn sóng vốn đầu tư trong và ngoài nước, tạo thêm việc làm và động lực tăng trưởng cho toàn tỉnh.
Điểm đáng nói là Thái Nguyên không chọn phát triển công nghiệp theo kiểu “chấm mực” rời rạc, mà theo đuổi chiến lược xâu chuỗi các cụm công nghiệp (CCN) và khu công nghiệp (KCN) thành những mảnh ghép liền mạch. Theo quy hoạch, toàn tỉnh có 74 CCN với diện tích hơn 4.000 ha; đến cuối tháng 8, 41 CCN đã được thành lập, trong đó 6 cụm đạt tỷ lệ lấp đầy 90–100% và khoảng 900 ha đã được giải phóng mặt bằng. Mục tiêu không giấu giếm là tạo dư địa đón dòng vốn mới và nâng sức hút môi trường đầu tư Thái Nguyên, thay vì bị động đứng ngoài các chuỗi cung ứng đang dịch chuyển.
Điềm Thụy, Vô Tranh: “Nút thắt mặt bằng” là bài test về năng lực thực thi
Nếu quy hoạch là tầm nhìn trên giấy, thì giải phóng mặt bằng công nghiệp và cải cách hành chính địa phương là bài kiểm tra năng lực tổ chức thực hiện. Ở cực Nam, xã Điềm Thụy – trọng điểm công nghiệp và đô thị – đang dồn lực tháo gỡ điểm nghẽn mặt bằng, đẩy mạnh cải cách hành chính và cam kết đồng hành với nhà đầu tư, coi đó là ba đột phá nhiệm kỳ: GPMB, CCHC và nâng chất lượng cán bộ. Trong 9 tháng đầu năm, xã đã bồi thường, giải phóng mặt bằng cho 21 dự án và giao đất tái định cư phục vụ 7 dự án, cho thấy quyết tâm biến quỹ đất quy hoạch thành mặt bằng sẵn sàng.
Ở hướng khác, Vô Tranh chọn cách “khơi thông mọi nguồn lực hạ tầng” để không bị bỏ lại phía sau làn sóng đầu tư mới. Địa phương này tập trung tháo gỡ vướng mắc giải phóng mặt bằng các dự án công nghiệp và giao thông, hoàn thiện hồ sơ thành lập 3 CCN Tân Bình, Cổ Lũng, Bá Sơn, đồng thời đẩy nhanh GPMB CCN Cầu Bình để kịp khởi công. Song song, xã hoàn thiện Quy hoạch chung đến năm 2045, coi đây là khung để gắn công nghiệp với nông nghiệp và làng nghề chè, thay vì hy sinh một trụ cột để đổi lấy trụ cột khác.
Hạ tầng công nghiệp mở rộng chỉ có ý nghĩa khi thủ tục được “gỡ từ gốc”
Bức tranh hạ tầng công nghiệp mở rộng ở Thái Nguyên không chỉ là những con số về diện tích hay số lượng CCN mới, mà nằm ở cách “gỡ nút thắt” thủ tục để dự án không lỡ nhịp. Trọng tâm hiện nay của tỉnh là đưa các dự án hạ tầng vào thực chất, tháo các nút thắt về mặt bằng, đất đai và kết nối để sớm tạo quỹ đất sản xuất, thay vì để quy hoạch treo mất niềm tin nhà đầu tư. Điều này giải thích vì sao Sở Công Thương trực tiếp khảo sát, đôn đốc những dự án chậm triển khai và đang thẩm định 12 hồ sơ thành lập mới, mở rộng CCN cho giai đoạn tiếp theo.
Ở tuyến đầu thủ tục, Ban Quản lý các KCN tỉnh đóng vai trò “nhạc trưởng” điều phối, thay vì để doanh nghiệp phải tự gõ cửa từng cơ quan. Ban theo sát quá trình triển khai, phân loại vướng mắc liên quan tới quy hoạch, đất đai, xây dựng, môi trường… và phối hợp tháo gỡ trong thẩm quyền, hoặc tổng hợp báo cáo UBND tỉnh khi vượt thẩm quyền. Chính cách làm này giúp rút ngắn thời gian xử lý hồ sơ, giảm chi phí tuân thủ, và là lý do quan trọng giúp Thái Nguyên thu hút 251 dự án FDI với tổng vốn đăng ký 19,406 tỷ USD tính đến 30/9.
Cải cách hành chính địa phương: Thước đo thật của môi trường đầu tư Thái Nguyên
Không phải khẩu hiệu, cải cách hành chính địa phương đang hiện rõ bằng những chỉ số cụ thể. Tại Điềm Thụy, chính quyền xác định CCHC là một trong ba đột phá nhiệm kỳ, đồng thời tổ chức Đại hội Hội Doanh nghiệp để kết nối và lắng nghe tiếng nói nhà đầu tư. Chỉ trong 9 tháng, xã đã cấp mới 321 đăng ký kinh doanh và được khen thưởng trong chiến dịch 100 ngày số hóa, làm sạch dữ liệu – một bước đi cho thấy chuyển đổi số được đặt ngang tầm với hạ tầng cứng.
Vô Tranh cũng coi cải cách hành chính và chuyển đổi số là “đường băng mềm” để đón dự án, xây dựng môi trường hành chính hiện đại, minh bạch, thân thiện với doanh nghiệp. Trên bình diện tỉnh, kinh nghiệm xử lý từng thủ tục trong các dự án khu công nghiệp Thái Nguyên cho thấy: cải cách không chỉ là cắt giảm giấy tờ, mà là thiết kế lại quy trình để doanh nghiệp chỉ cần làm việc với một đầu mối, trong một khoảng thời gian tiên liệu được. Đó mới là nền tảng lâu dài để nâng tầm môi trường đầu tư Thái Nguyên, chứ không phải ưu đãi ngắn hạn.
Kết luận: Muốn thành cực tăng trưởng, Thái Nguyên phải coi mặt bằng và thủ tục là “hạ tầng số 0”
Thái Nguyên đã đi nhanh trong việc mở rộng không gian sản xuất với 41 CCN đã thành lập, 7 cụm cơ bản hoàn thiện hạ tầng và nhiều CCN, KCN mới đang trong quá trình chuẩn bị. Những con số về việc làm, dự án và vốn FDI cho thấy sức hấp dẫn của môi trường đầu tư Thái Nguyên không còn là tiềm năng trên giấy.
Nhưng để thực sự trở thành cực tăng trưởng mới đủ sức đón hàng trăm dự án tiếp theo, tỉnh cần kiên trì ba nguyên tắc: coi giải phóng mặt bằng công nghiệp là ưu tiên hàng đầu; xem cải cách thủ tục như một dự án hạ tầng vô hình; và duy trì cơ chế đồng hành chủ động từ cấp tỉnh tới xã như Điềm Thụy, Vô Tranh đang làm. Nếu làm được, mỗi “mảnh ghép” cụm công nghiệp trên bản đồ sẽ biến thành không gian sản xuất sống động, thay vì những khoảng đất quy hoạch treo chờ cơ hội không bao giờ đến.
