Khi sân khấu trở thành cách kể chuyện lịch sử
Kể chuyện lịch sử bằng sân khấu hiện đại là cách người trẻ kết hợp âm nhạc, vũ đạo, ánh sáng và dàn dựng để đưa ký ức quá khứ đến gần khán giả hôm nay. Tại Liên hoan Âm nhạc Sinh viên Đại học Quốc gia TP.HCM năm 2026, diễn ra trong hai ngày 20 và 21 tháng 10, các đội không chỉ trình diễn ca hát, vũ đạo mà còn kể về lịch sử, cội nguồn, tình yêu quê hương và khát vọng của thế hệ trẻ bằng hình thức sáng tạo. Đây là hướng tiếp cận đáng chú ý: thay vì xem lịch sử như những mốc cần ghi nhớ, người xem được mời bước vào một câu chuyện có âm thanh, hình ảnh và cảm xúc. Khi người trẻ biểu diễn bằng ngôn ngữ quen thuộc với mình, quá khứ không bị giản lược; trái lại, nó có cơ hội được cảm nhận như một phần sống động của hiện tại.
Dàn dựng công phu để ký ức chạm đến khán giả
Một màn trình diễn lịch sử thuyết phục cần nhiều hơn phục trang hay lời dẫn: nó phải dựng được không khí để khán giả cảm nhận hoàn cảnh và con người trong câu chuyện. Chương trình “Nếu tôi là người” của sinh viên Trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn chọn đi theo hướng đó. Tiết mục múa “Địa đạo” tái hiện không gian đường hầm bằng âm nhạc, vũ đạo cùng hiệu ứng âm thanh, ánh sáng được chuẩn bị kỹ lưỡng. Cách kể ấy làm nổi bật sự tri ân thế hệ đi trước và các Mẹ Việt Nam anh hùng, đồng thời cho thấy sân khấu hiện đại có thể phục vụ nội dung nghiêm túc mà không biến lịch sử thành màn minh họa đơn điệu. Sự xúc động của khán giả vì thế không đến từ lời kêu gọi, mà từ trải nghiệm được dàn dựng có chủ đích.
Đổi mới mà không rời xa cội nguồn
Điểm đáng quý trong các tiết mục là tinh thần đổi mới không đối lập với lòng trân trọng cội nguồn văn hóa. Sinh viên Trường Đại học An Giang đưa múa sạp vùng Tây Bắc cùng tiếng khèn, tiếng sáo lên sân khấu; chương trình “Vẻ đẹp Việt Nam” lại khắc họa sự gắn kết của 54 dân tộc và những làn điệu dân gian. Những lựa chọn ấy cho thấy chất liệu truyền thống không phải vật trang trí, mà là nền tảng để người trẻ tạo ra cách biểu đạt của riêng mình. Tinh thần tương tự xuất hiện trong concert quốc gia “Tự hào là người Việt Nam 2026”, dự kiến diễn ra ngày 1 tháng 11 tại Sân vận động tỉnh Thái Nguyên và phát trực tiếp trên VTV1. Chương trình được xây dựng thành ba chương, dẫn dắt cảm xúc từ cội nguồn đến niềm tin và khát vọng phát triển.
Khát vọng đóng góp được kể bằng hành động
Những tiết mục này không chỉ nói về lòng tự hào; chúng còn cho thấy người trẻ sẵn sàng bỏ công sức để biến ý tưởng thành một trải nghiệm chung. Đội Trường Đại học Kinh tế - Luật phát triển câu chuyện về một người trẻ theo đuổi ước mơ, kết nối với ký ức của người ông là cựu chiến binh. Hơn 60 thành viên đã tập luyện với lịch trình căng trong chưa đầy một tháng để chuẩn bị cho phần trình diễn. Quy mô chuẩn bị ấy làm rõ một điều: khát vọng đóng góp không nhất thiết phải được thể hiện bằng lời tuyên bố lớn; nó cũng nằm trong quá trình cùng nhau sáng tạo, gìn giữ ký ức và đưa câu chuyện đến công chúng. Khi lịch sử, bản sắc và ước mơ hiện diện trên cùng sân khấu, người trẻ không chỉ kể lại di sản mà còn tự xác định mình có trách nhiệm tiếp nối nó.
Sau cùng, giá trị của những hoạt động này nằm ở khả năng nối các thế hệ bằng một ngôn ngữ chung. Sân khấu hiện đại mở ra lối tiếp cận mới, còn cội nguồn văn hóa trao cho lối tiếp cận ấy chiều sâu và điểm tựa. Nếu người trẻ tiếp tục kể chuyện lịch sử bằng sự chuẩn bị nghiêm túc và tôn trọng chất liệu, những màn trình diễn sẽ vượt khỏi khuôn khổ thi tài: chúng trở thành lời khẳng định rằng quá khứ vẫn có chỗ đứng trong đời sống hôm nay, và tương lai cần được xây dựng bằng sự hiểu biết về nơi mình bắt đầu.
