Sân bay Gia Bình là gì và vì sao 94% giải phóng mặt bằng là cột mốc quyết định?
Sân bay Gia Bình là dự án Cảng hàng không quốc tế cấp 4F, quy mô khoảng 1.900 ha, được quy hoạch như trung tâm kinh tế hàng không thế hệ mới của Bắc Ninh, với hệ sinh thái hàng không – logistics – đô thị tích hợp, đóng vai trò động lực tăng trưởng cho toàn vùng thủ đô trong các thập kỷ tới. Đến thời điểm này, Bắc Ninh đã hoàn thành hơn 94% công tác giải phóng mặt bằng, tương đương khoảng 1.800 ha trên tổng diện tích 1.900 ha, trong đó có 1.256 ha đất nông nghiệp và 53,4 ha đất ở. Đây không chỉ là con số kỹ thuật, mà là thước đo cho thấy địa phương sẵn sàng "mở đường" cho một siêu dự án hạ tầng Bắc Ninh mang tính cấu trúc lại không gian phát triển, từ giao thông hàng không, đường kết nối sân bay, đến các khu đô thị liền kề.
Vì sao Bắc Ninh chạy đua giải phóng mặt bằng và đâu là những điểm nghẽn cuối cùng?
Việc giải phóng mặt bằng của sân bay Gia Bình không diễn ra tự nhiên; nó là kết quả của một chiến dịch hành chính – xã hội được tổ chức khá quyết liệt. Tỉnh huy động nhiều lực lượng, lập tổ tuyên truyền và đội tiền phương làm việc liên tục, kể cả ngày nghỉ, để xử lý tranh chấp, xác minh nguồn gốc đất, lập phương án bồi thường và khép hồ sơ. "Tỉnh Bắc Ninh đã giải phóng 94,2% mặt bằng tại dự án Cảng hàng không quốc tế Gia Bình" là câu trả lời cho câu hỏi vì sao dự án tiến nhanh đến vậy. Tuy vậy, những mét đất cuối cùng luôn là phần khó nhất: các xã Nhân Thắng, Lương Tài, Lâm Thao đã bàn giao toàn bộ đất nông nghiệp nhưng vẫn còn vướng một phần đất ở, tức là vướng trực tiếp quyền lợi sinh kế và ký ức gắn với nhà cửa cư dân. Đây là điểm nghẽn pháp lý và xã hội mà nếu không xử lý khéo, tiến độ cuối năm chỉ là mục tiêu trên giấy.
Đường kết nối sân bay với Hà Nội: khi phát triển hạ tầng chạm tới di sản
Nếu sân bay Gia Bình là trái tim mới của hạ tầng Bắc Ninh, thì tuyến đường kết nối sân bay với Hà Nội chính là "động mạch" sống còn. Nhưng để mở tuyến đường này, dự án đã chạm tới vùng nhạy cảm nhất: không gian di sản. Chủ tịch Quốc hội đã ký Nghị quyết 35/2026 cho phép di chuyển hai di tích lịch sử – văn hóa là đình Đông Côi (phường Thuận Thành) và đình Tam Sơn (xã Lương Tài), vì cả hai nằm trong phạm vi tuyến đường kết nối Cảng hàng không quốc tế Gia Bình với Thủ đô Hà Nội đoạn qua Bắc Ninh. Điều này đặt ra bài toán rất khó: vừa bảo đảm tiến độ đường kết nối sân bay, vừa không biến phát triển hạ tầng thành cái cớ làm nghèo đi ký ức cộng đồng. Đây là phép thử cho cách Bắc Ninh cân bằng giữa tăng trưởng và bảo tồn.
Sân bay Gia Bình và tham vọng tái cấu trúc hạ tầng vùng thủ đô
Đằng sau con số 30–50 triệu hành khách và hàng triệu tấn hàng hóa mỗi năm là một tầm nhìn hạ tầng Bắc Ninh không chỉ dừng ở một sân bay. Hệ thống này được quy hoạch với 4 đường cất hạ cánh, nhà ga hành khách, hàng hóa, khu bảo dưỡng tàu bay cùng hàng trăm vị trí đỗ, hướng tới nhóm 10 cảng hàng không 5 sao hàng đầu thế giới theo tiêu chí Skytrax và trở thành cơ sở MRO hàng đầu khu vực. Quan trọng hơn, dự án được định hướng như trung tâm kinh tế hàng không thế hệ mới, bao gồm hạ tầng sân bay, đô thị và khu đô thị liền kề. Nghĩa là mỗi quyết định về giải phóng mặt bằng hay đường kết nối sân bay hôm nay sẽ định hình không chỉ một công trình, mà cả cấu trúc phát triển công nghiệp – logistics – dịch vụ của vùng trong nhiều thập niên.
Kết luận: Cuộc chạy nước rút cho mặt bằng và bài thi về niềm tin
Mục tiêu bàn giao toàn bộ mặt bằng vào cuối năm nay được tỉnh Bắc Ninh nhắc đi nhắc lại như một cam kết chính trị với nhà đầu tư và với chính mình. Nếu đạt được, đây sẽ là minh chứng hiếm về một siêu dự án hạ tầng được chuẩn bị nghiêm túc từ khâu giải phóng mặt bằng – điểm nghẽn kinh niên ở nhiều nơi. Nhưng cuộc chạy nước rút này không chỉ là đua tiến độ; nó là bài thi về niềm tin: cư dân có tin rằng họ được đền bù công bằng, di tích có được di dời và phục dựng xứng đáng, và hạ tầng mới thực sự mang lại cơ hội mới cho đời sống thường ngày. Sân bay Gia Bình vì thế không nên được nhìn thuần túy như một “siêu sân bay”, mà là phép thử điển hình cho cách Việt Nam triển khai những dự án hạ tầng thế hệ mới: nhanh nhưng phải thuyết phục, lớn nhưng không bỏ quên ký ức và quyền lợi người dân.
