Làm cha mẹ không phải một trend: Định nghĩa lại trách nhiệm nuôi con
Trách nhiệm nuôi con là cam kết trọn đời của người lớn đối với sự sống, cảm xúc và tương lai của một đứa trẻ, không thể bị đối xử như một xu hướng làm cha mẹ có thể tham gia cho vui rồi rút lui khi thấy bất tiện. Khi một dự án cổ vũ sinh con bằng khẩu hiệu nhẹ tênh như “Đẻ đi chờ chi”, nhiều người phản ứng vì cảm giác chuyện sinh nở và nuôi con bị giản lược thành một lời rủ rê vui miệng. Một số ý kiến cho rằng cách nói này khiến những lo toan rất thật của người sẽ sinh và nuôi trẻ bị xem nhẹ, như thể họ chỉ đang chần chừ vì thiếu dũng cảm chứ không phải vì đang cân nhắc một quyết định gắn với cả đời người.
Điều đáng nói là đằng sau mỗi câu “cứ sinh đi rồi tính” là cả một chuỗi lựa chọn dài hạn mà người mẹ, người cha phải gánh. Khi chưa hiểu hết, lời hỏi “còn chờ gì nữa” rất dễ biến thành áp lực, buộc người nghe phải tự vệ hoặc phải giải thích một quyết định cá nhân vốn đã đủ nặng nề. Người đang cân nhắc sinh con xứng đáng được nghe đầy đủ trước khi tự quyết định, thay vì bị kéo vào một làn sóng xu hướng làm cha mẹ chỉ vì khẩu hiệu nghe vui tai.
Cam kết cha mẹ: Không thể “thua thì chơi lại, mệt thì thoát ra”
Một cuộc chơi có thể dừng khi thấy không hợp, thua thì chơi lại, mệt thì thoát ra, đợi hôm khác tiếp tục. Nhưng khi một đứa trẻ chào đời, người lớn đã nhận trách nhiệm với một con người có nhu cầu, cảm xúc và tương lai riêng. So sánh sinh con với một “ván game” để rủ nhau đu trend là cách phủ mờ bản chất không thể đảo ngược của cam kết cha mẹ. Sau một câu “đẻ đi” là cuộc đời của một đứa trẻ; đứa trẻ ấy cần được chăm sóc cả khi sự hào hứng ban đầu đã qua, còn người làm cha mẹ cần nhiều hơn một lời rủ rê để có thể đồng hành cùng con.
Cam kết cha mẹ không dừng lại ở khoảnh khắc sinh nở mà kéo dài nhiều năm, thậm chí cả đời. Có người còn đang chờ mình đủ vững vàng để bước vào một trách nhiệm kéo dài nhiều năm, và sự chần chừ đó không phải thiếu quyết đoán mà là ý thức về hậu quả. Con cái ốm đau, học phí, chi phí sinh hoạt, phân bổ thời gian chăm sóc con nhỏ và quan tâm con lớn… chỉ là một phần rất nhỏ trong công cuộc mang thai – sinh nở – chăm sóc – nuôi lớn một đứa trẻ. Trách nhiệm nuôi con vì thế không thể bị rút gọn thành một quyết định bốc đồng theo trào lưu.
Nhu cầu của trẻ không nghỉ phép: Khi trend hết, con vẫn cần được nuôi
Nếu xu hướng làm cha mẹ có thể đến rồi đi, thì nhu cầu của trẻ lại không bao giờ tạm dừng. Con cần được ăn, được chăm sóc, được chữa bệnh, được học và được người lớn dành thời gian; những nhu cầu đó vẫn tồn tại cả vào ngày bố mẹ hết tiền, mệt mỏi hay đang gặp khủng hoảng. Không thể đến lúc thiếu ngủ mới nói rằng mình muốn nghỉ làm cha mẹ vài hôm, cũng không thể vì cuộc sống khó khăn hơn dự tính mà để con tự chịu phần thiệt thòi.
Người trẻ cân nhắc trước khi sinh con vì họ hiểu rằng mong muốn có một em bé cần đi cùng khả năng chăm sóc em bé ấy. Họ không chỉ nghĩ đến vài bức ảnh gia đình hạnh phúc trên mạng xã hội, mà còn nghĩ đến những đêm con sốt đúng hôm mẹ phải có mặt ở cơ quan, những ngày hai đứa cùng ốm mà chỉ có một người lớn xoay xở, hay lúc ông bà có việc, người trông trẻ nghỉ đột xuất. Trong bối cảnh đó, trách nhiệm nuôi con đòi hỏi sự chuẩn bị và chia sẻ thực chất, chứ không phải sự cổ vũ chung chung.
Từ khẩu hiệu “đẻ đi” đến câu hỏi “ai sẽ cùng nuôi con?”
Sau một câu “đẻ đi”, ai sẽ cùng mẹ nuôi con? Đây không phải câu hỏi bi quan mà là câu hỏi trung tâm của mọi trách nhiệm nuôi con. Một lời động viên có thể mang đến cảm giác ấm áp, nhưng để người mẹ thực sự yên tâm, sự hỗ trợ cần xuất hiện trong sinh hoạt hằng ngày: một người bố chủ động chăm con, người thân biết san sẻ, công việc có điều kiện để bố mẹ thu xếp trách nhiệm gia đình. Nếu những yếu tố đó vắng mặt, mọi lời cổ vũ sinh con dễ biến thành áp lực đè lên vai người phụ nữ.
Khi nói với người trẻ về việc sinh con, một thông điệp cần có sự thấu hiểu để người nghe không cảm thấy những lo lắng của mình bị xem nhẹ. Một câu hỏi khác có thể mở ra cuộc trò chuyện có ích hơn: “Điều gì đang khiến bạn chưa thể yên tâm sinh con?” Người đang cân nhắc sinh con xứng đáng được nghe đầy đủ trước khi tự quyết định. Việc chế giễu cá nhân hay lấy danh tiếng trường học để công kích không giúp những người làm dự án hiểu vấn đề rõ hơn; điều cần thiết là đối thoại tôn trọng, nơi trách nhiệm nuôi con được nhìn nhận như một cam kết cha mẹ nghiêm túc, không phải một trend để thử rồi bỏ.
