Quản lý tiền là kỹ năng sống, không phải môn học của người lớn
Giáo dục tài chính là quá trình giúp học sinh hiểu giá trị đồng tiền và rèn cách quản lý thu chi, tiết kiệm, lập kế hoạch phù hợp với độ tuổi. Đây không phải bài học để trẻ kiếm tiền hay đầu tư sớm, mà là nền tảng để các em biết cân nhắc và chịu trách nhiệm với lựa chọn của mình.
Theo lộ trình, năm 2027, Bộ Giáo dục và Đào tạo sẽ chủ trì xây dựng đề án phổ cập kiến thức tài chính, trong đó có nhiệm vụ đưa nội dung này vào chương trình phổ thông. Định hướng ấy đáng được xem là bước cần thiết: trường học ngày càng chú trọng STEM, nhưng hiểu biết tài chính vẫn chưa được quan tâm tương xứng.
Nhu cầu không chỉ nằm trên giấy. Khảo sát do Backbase thực hiện đầu năm 2021 cho thấy 67% người Việt được hỏi cảm thấy căng thẳng về tình trạng tài chính. Dạy trẻ từ sớm không thể giải quyết mọi áp lực tiền bạc trong tương lai, nhưng có thể giúp các em hình thành thói quen trước khi những quyết định chi tiêu trở nên phức tạp.
Một tiết học thực tế cho thấy phụ huynh có thể góp sức
Tại chương trình “Ngày Đồng Cảm 2026” ở Trường Tiểu học và THCS Xanh Tuệ Đức, phụ huynh được mời trực tiếp chia sẻ kiến thức, kinh nghiệm và kỹ năng sống với học sinh. Cách làm này đáng chú ý vì bài học tài chính không chỉ đến từ sách vở: cha mẹ có thể kể tình huống đời thường, đặt câu hỏi và giúp trẻ thử cân nhắc các lựa chọn.
Thay vì bắt đầu bằng thuật ngữ khó, buổi học gợi ra những điều trẻ có thể gặp hằng ngày: tiền từ đâu mà có, vì sao cần tiết kiệm, nên dùng tiền thế nào và làm sao phân biệt điều cần với điều muốn. Học sinh thảo luận, nêu suy nghĩ và chọn cách xử lý những tình huống quen thuộc.
Đó là hướng tiếp cận đúng: quản lý tiền cho trẻ cần cụ thể, có tương tác và vừa sức. Khi hiểu tiền gắn với công sức lao động, các em có cơ sở để trân trọng giá trị đồng tiền thay vì coi tiền tiêu vặt là nguồn lực vô hạn.
Dạy trẻ tiết kiệm bắt đầu từ những lựa chọn nhỏ
Kỹ năng phù hợp với học sinh không phải những khái niệm tài chính phức tạp. Các em có thể tập phân biệt nhu cầu và mong muốn, cân nhắc trước khi mua, dành tiền cho một mục tiêu, theo dõi khoản đã dùng và chia sẻ một phần khi có dịp. Những việc ấy xây nền cho kỹ năng chi tiêu có trách nhiệm.
Chẳng hạn, với tiền mừng tuổi hoặc tiền thưởng, trẻ có thể cùng cha mẹ chia thành phần để chi tiêu, tiết kiệm và chia sẻ. Đây là cách dạy trẻ tiết kiệm mà không biến việc giữ tiền thành mệnh lệnh: trẻ hiểu mình đang dành dụm cho mục tiêu nào và vì sao phải cân nhắc trước khi dùng.
Bài học nên điều chỉnh theo độ tuổi và điều kiện gia đình, không so sánh khoản tiền của trẻ này với trẻ khác. Mục tiêu không phải buộc mọi em áp dụng một công thức giống nhau, mà giúp mỗi em biết lập kế hoạch đơn giản, đưa ra lựa chọn và nhìn lại kết quả.
Gia đình và nhà trường phải cùng giữ nhịp bài học
Một tiết học sẽ khó tạo thành thói quen nếu về nhà trẻ không có cơ hội thực hành. Sau giờ học, cha mẹ có thể cùng con quản lý tiền tiêu vặt, đặt mục tiêu tiết kiệm hoặc trò chuyện về quyết định chi tiêu hằng ngày. Nhà trường cung cấp khung kiến thức; gia đình giúp trẻ thử áp dụng trong đời sống.
Sự phối hợp cũng cần tránh hai thái cực: để trẻ tự xoay xở khi chưa đủ hiểu biết, hoặc kiểm soát mọi khoản đến mức trẻ không được lựa chọn. Thay vào đó, người lớn có thể hỏi con vì sao muốn mua món đồ, có lựa chọn nào khác và quyết định ấy ảnh hưởng ra sao đến mục tiêu tiết kiệm.
Một số trường đã bắt đầu triển khai hoạt động giáo dục tài chính trong năm học 2026–2027; tại An Giang, THPT An Phú và THPT Châu Phú là hai điểm trường đầu tiên trong chuỗi dự kiến thực hiện tại 16 trường. Lộ trình phổ thông cần biến những thử nghiệm như vậy thành nội dung phù hợp từng cấp học, để bài học về tiền không dừng ở một buổi ngoại khóa.
Kết luận, trẻ không cần trở thành chuyên gia tài chính từ nhỏ; các em cần biết tiền có giá trị, chi tiêu cần suy nghĩ và tiết kiệm giúp theo đuổi mục tiêu. Khi trường học dạy có hệ thống còn gia đình tạo cơ hội thực hành, quản lý tiền mới có thể trở thành thói quen lâu dài.
