Giáo dục tài chính học sinh: từ kiến thức ngoài rìa thành kỹ năng sống cốt lõi
Giáo dục tài chính học sinh là quá trình trang bị cho người học phổ thông kiến thức, kỹ năng và thái độ cần thiết để sử dụng dịch vụ tài chính số, quản lý tài khoản ngân hàng và tham gia thanh toán không dùng tiền mặt một cách an toàn, có trách nhiệm, đồng thời nhận diện lừa đảo ngân hàng để tự bảo vệ mình trong môi trường trực tuyến. Nếu trước đây, chuyện mở tài khoản hay chuyển khoản được xem là việc của người lớn, thì hiện nay học sinh THPT đã trở thành mục tiêu của tội phạm công nghệ cao. Vì vậy, việc đưa tài chính số trường học vào sinh hoạt thường xuyên không còn là lựa chọn “cộng thêm”, mà là hàng rào phòng vệ bắt buộc. Ai vẫn nghĩ đây chỉ là môn phụ đang bỏ mặc học sinh một mình trước rừng chiêu thức lừa đảo ngày càng tinh vi.
An Giang: 16 trường THPT biến lớp học thành “phòng tuyến” chống lừa đảo
Tại An Giang, Ngân hàng Nhà nước Chi nhánh Khu vực 15 đã khởi động chương trình giáo dục tài chính toàn diện tại Trường THPT An Phú và THPT Châu Phú, hai điểm đầu trong chuỗi 16 trường THPT sẽ triển khai trong năm học 2026-2027. Đây không phải hoạt động ngoại khóa cho có, mà là bước cụ thể hóa Chiến lược tài chính toàn diện quốc gia giai đoạn 2026-2030. Nội dung đặt thẳng vấn đề: nhận diện lừa đảo ngân hàng nhắm vào học sinh, từ các lời mời “chuyển tiền hộ”, “nhận tiền – chuyển tiền hộ” hưởng hoa hồng đến gợi ý mua, bán, cho thuê tài khoản, thẻ ATM hay thông tin Internet/Mobile Banking. Cách dạy cũng khác: học sinh được thực hành với các tình huống thực tế, học cách bảo mật thông tin, cảnh giác link lạ, chỉ cài ứng dụng từ kho chính thức và tuyệt đối không tiếp tay tội phạm công nghệ. Đây là lớp “giải đề lừa đảo”, chứ không chỉ là bài giảng khô khan.
Từ thanh toán không dùng tiền mặt đến kỹ năng bảo vệ tài khoản học sinh
Chương trình ở An Giang không dừng ở cảnh báo, mà còn dạy học sinh cách sống trong kỷ nguyên tài chính số thay vì sợ hãi nó. Các em được tìm hiểu các phương thức thanh toán hiện đại, phân loại thẻ ngân hàng, lợi ích của thanh toán không dùng tiền mặt và những hành vi bị cấm trong hoạt động thanh toán. Nói cách khác, tài chính số trường học đang biến những khái niệm khô khan thành kỹ năng sống thiết thực: biết liên kết tài khoản hưởng an sinh xã hội trên VNeID với tài khoản ngân hàng, trải nghiệm ứng dụng ngân hàng số và củng cố kiến thức qua trò chơi. Khi hiểu rõ quy trình, rủi ro từ “chuyển tiền hộ” hay cho thuê tài khoản sẽ hiện lên rõ ràng hơn bất kỳ khẩu hiệu tuyên truyền nào. Đây là cách bảo vệ tài khoản học sinh hiệu quả nhất: để các em hiểu mình đang cầm trong tay một “chìa khóa” pháp lý, không phải món đồ tùy tiện cho mượn.
Ninh Bình: Công an vào cuộc, biến bài học pháp luật thành lá chắn số
Tại Ninh Bình, Phòng An ninh kinh tế Công an tỉnh phối hợp với Trường THPT A Phủ Lý tổ chức buổi tuyên truyền về thủ đoạn tội phạm lôi kéo học sinh mở tài khoản ngân hàng để mua bán, cho thuê lại phục vụ hành vi phạm tội. Hơn 1.400 cán bộ, giáo viên, học sinh được cung cấp thông tin về tội phạm công nghệ cao và các chiêu trò tiếp cận qua Facebook, Zalo, Telegram với lời mời “cho thuê tài khoản giá cao”, “nhận tiền hộ có phí”, “chỉ cần mở tài khoản là có tiền”. Quan trọng hơn, thông điệp được nói thẳng: không cung cấp thông tin cá nhân, mã OTP cho người lạ, không tham gia mở, mua, bán tài khoản trái quy định để khỏi trở thành công cụ tiếp tay vi phạm pháp luật. Khi lực lượng công an hiện diện ngay trong sân trường, giáo dục tài chính học sinh không còn là câu chuyện lý thuyết, mà gắn với hậu quả pháp lý rất cụ thể.
Giáo dục tài chính số: “vaccine” dài hạn trước giao dịch trực tuyến nhiều rủi ro
Điểm chung của An Giang và Ninh Bình là coi giáo dục tài chính học sinh như một “vaccine” bắt buộc trước khi các em tham gia môi trường tài chính số. Trong kế hoạch kéo dài suốt hai học kỳ, dự kiến hoàn thành vào tháng 3/2027, học sinh tại 16 trường ở An Giang sẽ có thêm kiến thức và kỹ năng để dùng dịch vụ tài chính – ngân hàng an toàn. Chuỗi chương trình còn được chuẩn bị mở rộng sang Cà Mau, cho thấy đây là xu hướng chứ không phải phong trào ngắn hạn. Thông qua các buổi tuyên truyền, học sinh được nhắc lại những nguyên tắc tưởng chừng đơn giản nhưng quyết định an toàn: bảo mật dữ liệu cá nhân, không chia sẻ mã OTP, cảnh giác lời mời “việc nhẹ lương cao”, “đầu tư siêu lợi nhuận” và không tham gia mua bán tài khoản. Nếu trường học không dạy những điều này, ai sẽ dạy, và đến khi nào – khi tài khoản của các em đã bị lợi dụng để rửa tiền?
