Đổi cách hợp tác để cùng tạo giá trị
Hợp tác đồng kiến tạo Việt–Nhật là mô hình hai bên cùng phát triển sản phẩm, công nghệ và năng lực sản xuất, thay vì chỉ tiếp nhận hoặc chuyển giao thành quả có sẵn. Đây là hướng đi cần thiết để quan hệ kinh tế song phương tạo ra giá trị lâu dài và nâng cao sức cạnh tranh cho cả hai nước. Sáng 9/11, trong chuyến thăm chính thức Nhật Bản, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm đã tọa đàm tại Tokyo với lãnh đạo, đại diện cấp cao của các tập đoàn lớn Nhật Bản. Ông đề nghị chuyển từ hợp tác truyền thống dựa trên tiếp nhận–chuyển giao sang đồng kiến tạo, gắn kết sâu hơn trong chuỗi giá trị và chuỗi cung ứng. Đề xuất này đúng trọng tâm: khi chuỗi cung ứng biến động và mục tiêu tăng trưởng chất lượng cao trở nên cấp thiết, Việt Nam cần là đối tác cùng làm ra giá trị, không chỉ là nơi tiếp nhận vốn hay công nghệ.
Thay đổi đó cũng gắn với mục tiêu nâng cao năng lực tự chủ chiến lược và thịnh vượng chung. Nói cách khác, chiều sâu hợp tác không thể chỉ đo bằng số dự án hay hoạt động sản xuất; điều quan trọng là doanh nghiệp trong nước có cơ hội tham gia nhiều khâu hơn, từ phát triển sản phẩm đến đổi mới công nghệ và quản trị. Đây là lý do lời kêu gọi đồng kiến tạo cần được xem như định hướng thực chất cho giai đoạn tiếp theo của hợp tác Việt Nhật.

Doanh nghiệp Nhật Bản được kỳ vọng dẫn dắt giai đoạn mới
Doanh nghiệp Nhật Bản được đặt vào vị trí nòng cốt, không chỉ vì khả năng đưa vốn và công nghệ tiên tiến vào Việt Nam, mà còn bởi kinh nghiệm xây dựng chuẩn mực kinh doanh về uy tín, kỷ luật, an toàn lao động và bảo vệ môi trường. Quy mô của mạng lưới này đáng chú ý: Keidanren quy tụ hơn 1.500 doanh nghiệp hàng đầu có ảnh hưởng tại Nhật Bản và trên thị trường toàn cầu.
Thông điệp gửi tới các thành viên Keidanren cũng rộng hơn lời mời mở rộng sản xuất. Việt Nam muốn được nhìn nhận như một đối tác chiến lược dài hạn để cùng sáng tạo sản phẩm, thử nghiệm mô hình mới, phát triển công nghệ chiến lược, hệ sinh thái công nghiệp công nghệ cao, bán dẫn, trí tuệ nhân tạo và trung tâm dữ liệu quy mô lớn. Đó là tham vọng hợp lý, nhưng chỉ trở thành hợp tác sâu nếu doanh nghiệp Nhật cùng đầu tư vào năng lực tại chỗ, đào tạo nhân lực và hoạt động đổi mới sáng tạo, thay vì giữ các khâu có giá trị cao ở nơi khác.
Hạ tầng thông minh và kinh tế xanh là phép thử
Các lĩnh vực được Việt Nam kêu gọi đầu tư cho thấy định hướng hợp tác mới gắn với nhu cầu chuyển đổi dài hạn: phát triển hạ tầng thông minh, dự án năng lượng xanh, logistics xanh và các ngành công nghiệp xanh. Đây không nên chỉ là danh sách cơ hội đầu tư. Nếu được triển khai cùng doanh nghiệp trong nước, các lĩnh vực này có thể tạo liên kết giữa hạ tầng, công nghệ và sản xuất, giúp Việt Nam tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị.
Những đề xuất này tiếp nối các mối quan tâm đã được doanh nghiệp Nhật nêu tại tọa đàm, gồm sản xuất, tạo việc làm, chuyển giao công nghệ, đào tạo nhân lực, nâng cao năng lực quản trị và đổi mới sáng tạo. Họ cũng đề cập đến hạ tầng giao thông, đô thị, khu công nghiệp, phát triển năng lượng và chuyển đổi số. Điểm cần nhấn mạnh là chất lượng liên kết: một dự án năng lượng xanh hay logistics xanh chỉ đóng góp cho hợp tác sâu hơn khi công nghệ, kỹ năng và cơ hội phát triển được lan tỏa trong nền kinh tế Việt Nam.
Cam kết cải thiện điều kiện để hợp tác đi vào thực chất
Lời mời đầu tư chỉ có sức thuyết phục nếu đi kèm điều kiện triển khai rõ ràng. Tại cuộc tọa đàm, lãnh đạo Việt Nam cam kết giữ ổn định chính trị–xã hội, rà soát và cắt giảm thủ tục hành chính, tháo gỡ điểm nghẽn để xây dựng hành lang pháp lý minh bạch, nhất quán và bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp của nhà đầu tư. Việt Nam cũng cam kết bảo đảm nguồn điện, nước, hạ tầng viễn thông, quỹ đất sạch và nhân lực. Đây là những nền tảng cần thiết để doanh nghiệp có thể lập kế hoạch dài hạn, nhất là trong các lĩnh vực đòi hỏi đầu tư và phối hợp liên ngành.
Tuy nhiên, cam kết chính sách mới là điểm khởi đầu. Kết quả của giai đoạn hợp tác tiếp theo sẽ phụ thuộc vào việc các dự án có tạo được liên kết bền vững giữa doanh nghiệp hai nước hay không, và doanh nghiệp Việt Nam có tiến sâu hơn vào các khâu có giá trị cao hay không. Hợp tác kinh tế, thương mại và đầu tư được lãnh đạo Việt Nam xác định là động lực mạnh và trụ cột kết nối hai quốc gia. Bước chuyển từ tiếp nhận sang đồng kiến tạo vì thế cần được đánh giá bằng năng lực cùng làm, cùng đổi mới và cùng phát triển chuỗi giá trị—không chỉ bằng những tuyên bố thiện chí.






