Tinh gọn trường nghề phải đi cùng bảo đảm việc học
Tái cơ cấu giáo dục nghề nghiệp là việc sắp xếp lại cơ sở đào tạo, bộ máy quản lý và nguồn lực để hoạt động gọn hơn, nhưng vẫn bảo đảm người học được đào tạo liên tục và quyền lợi không bị ảnh hưởng. Loạt quyết định tại An Giang, Cần Thơ, Khánh Hòa và Phú Thọ cho thấy không có một khuôn mẫu duy nhất: nơi hợp nhất trường, nơi điều chỉnh đầu mối quản lý, nơi chuyển giao nguyên trạng. Hướng đi này có lý khi cơ sở phân tán dễ khiến nguồn lực và năng lực quản trị bị chia nhỏ. Tuy nhiên, số lượng đơn vị giảm không tự động đồng nghĩa chất lượng đào tạo tăng. Tiêu chí đáng theo dõi là trường mới có tổ chức được mạng lưới đào tạo, duy trì chương trình và gắn kỹ năng với nhu cầu tuyển dụng hay không. Vì thế, sáp nhập trường nghề chỉ có ý nghĩa nếu cải thiện được trải nghiệm học tập và đầu ra.
Tại An Giang, chiều 2/11, Sở Giáo dục và Đào tạo công bố các quyết định về tổ chức và nhân sự. Theo quyết định của UBND tỉnh ngày 21/10/2026, Trường Trung cấp Kỹ thuật – Công nghệ và Trường Trung cấp Kỹ thuật Tổng hợp được sáp nhập vào Trường Trung cấp Nghề An Giang 1; đơn vị sau sáp nhập mang tên Trường Trung cấp Nghề An Giang và trực thuộc Sở. Mục tiêu được nêu là tập trung quản lý, sử dụng hiệu quả cơ sở vật chất và đội ngũ giảng dạy, tạo điều kiện mở rộng quy mô, đáp ứng nhu cầu lao động. Đây là lời giải hợp lý trên phương diện tổ chức, nhưng hiệu quả cuối cùng sẽ phụ thuộc vào việc các điểm đào tạo sau hợp nhất được điều phối ra sao.
Sau sáp nhập, trường có hơn 5.000 học sinh, sinh viên và 211 viên chức. Mạng lưới gồm cơ sở chính tại phường Rạch Giá, hai phân hiệu ở phường Châu Đốc và xã Long Điền, cùng bảy điểm đào tạo tại Tân Hiệp, U Minh Thượng, Kiên Lương, Vĩnh Thạnh Trung, Long Phú, Tân An và Chợ Mới. Quy mô này đem lại cơ hội dùng chung nguồn lực, nhưng cũng đặt ra yêu cầu phối hợp chặt giữa nhiều địa điểm. Với người học, thước đo thiết thực không phải tên gọi mới mà là lịch học, chương trình và hỗ trợ đào tạo có được duy trì ổn định hay không.
Hợp nhất quy mô lớn và đổi tên đầu mối
Một mô hình khác được thể hiện ở Cần Thơ, nơi các quyết định của Bộ Giáo dục và Đào tạo cùng thành phố sắp xếp lại ba cụm trường. Trường Cao đẳng Cần Thơ hợp nhất với Trường Cao đẳng Kinh tế – Kỹ thuật Cần Thơ; Trường Cao đẳng Nghề Sóc Trăng hợp nhất với Trường Cao đẳng Nghề Cần Thơ; còn Trường Cao đẳng Cộng đồng Hậu Giang và Trường Cao đẳng Văn hóa Nghệ thuật Cần Thơ hợp nhất với Trường Cao đẳng Cộng đồng Sóc Trăng. Lãnh đạo thành phố xem đây là bước cải cách bộ máy, nâng hiệu quả quản lý và phát triển nhân lực chất lượng cao. Cùng với các quyết định tổ chức, thành phố bổ nhiệm nhân sự phụ trách tại các đơn vị hợp nhất. Sắp xếp trên diện rộng có thể giảm đầu mối, nhưng cần nhanh chóng làm rõ trách nhiệm điều hành để tránh khoảng trống quản trị trong giai đoạn chuyển tiếp.
Khánh Hòa chọn cách ghép các cơ sở giáo dục nghề nghiệp và trung tâm giáo dục thường xuyên thành những đơn vị mới. Trường Trung cấp Nghề Kỹ thuật Vạn Ninh được thành lập từ việc hợp nhất Trường Trung cấp Nghề Ninh Hòa và Trung tâm Giáo dục thường xuyên Ninh Hòa; Trường Trung cấp Nghề Dân tộc Nội trú Khánh Hòa hình thành từ hai trường dân tộc nội trú Khánh Vĩnh và Khánh Sơn. Trường Trung cấp Du lịch và Kỹ thuật Cam Ranh được tổ chức lại, tiếp nhận thêm Trung tâm Giáo dục thường xuyên Phan Rang và Cam Ranh. Sở cũng công bố các quyết định điều chuyển, bổ nhiệm hiệu trưởng. Cách làm này gom các đơn vị gần nhau về chức năng, nhưng khâu kế tiếp phải là ổn định tổ chức, hoàn tất bàn giao và bảo đảm quyền học tập trong suốt quá trình sắp xếp.
Hai địa phương cho thấy sáp nhập không chỉ là phép cộng tên trường. Cần Thơ tái bố trí các trường cao đẳng thành những đầu mối mới, còn Khánh Hòa kết hợp trường nghề với trung tâm giáo dục thường xuyên. Cả hai đều công bố quyết định nhân sự cùng lúc với thay đổi cơ cấu, qua đó đặt nền tảng điều hành ban đầu. Nhưng quyết định hành chính mới chỉ mở đầu cho công việc khó hơn: ổn định đội ngũ, quản lý hiệu quả nguồn lực và giữ cho chương trình đào tạo không bị đứt quãng. Nếu các việc này chậm trễ, lợi ích tinh gọn sẽ khó đến được với người học.
Đổi tên trường và chuyển giao nguyên trạng
Ngày 6/11/2026, Bộ trưởng Giáo dục và Đào tạo ký quyết định sáp nhập Trường Cao đẳng Nghề Kiên Giang vào Trường Cao đẳng Kiên Giang, đồng thời đổi tên đơn vị thành Trường Cao đẳng An Giang. Đây là thay đổi cả về cơ cấu lẫn nhận diện, khác với phương án chỉ chuyển quyền quản lý. Quyết định quy định trường tiếp tục thực hiện đầy đủ quyền và nghĩa vụ với sinh viên đã nhập học cho đến khi kết thúc khóa; hoạt động đào tạo, công nhận kết quả, cấp bằng và chứng chỉ cùng quyền lợi hợp pháp của người học, viên chức, người lao động phải được duy trì. Trường cũng đang làm thủ tục xin cấp phép hoạt động giáo dục nghề nghiệp hoặc điều chỉnh, bổ sung giấy phép. Những bảo đảm này quan trọng hơn tên mới: người học cần biết hồ sơ, kết quả học tập và văn bằng của mình được xử lý liên tục.
Phú Thọ áp dụng mô hình bàn giao trường cao đẳng nguyên trạng. Theo Quyết định 1881/QĐ-TTg ngày 30/9/2026, Trường Cao đẳng Công nghiệp và Công nghệ Thực phẩm được chuyển từ Bộ Công thương về UBND tỉnh Phú Thọ, bao gồm nguyên trạng tổ chức, nhân sự, người học, tài chính, tài sản và cơ sở vật chất. Đại diện hai bên ký biên bản bàn giao, tiếp nhận. Khác với sáp nhập, cách làm này không nhập trường vào một cơ sở khác mà chuyển trách nhiệm quản lý về địa phương, phù hợp chủ trương tăng phân cấp và nâng tính chủ động của chính quyền. Các cơ quan liên quan được yêu cầu sớm hoàn tất thủ tục, ổn định bộ máy và giữ hoạt động đào tạo liên tục.
Nhìn tổng thể, các địa phương đang dùng ba công cụ: hợp nhất nhiều cơ sở, sáp nhập kèm đổi tên, và chuyển giao nguyên trạng. Mỗi mô hình giải quyết một bài toán quản lý khác nhau, nên không thể đánh giá chỉ bằng số trường giảm hay địa chỉ quản lý mới. Thành công phải được kiểm chứng qua việc dùng nhân lực, cơ sở vật chất hiệu quả hơn mà không làm gián đoạn khóa học, quyền lợi và văn bằng. Điều cần làm ngay sau quyết định là hoàn tất bàn giao, công khai đầu mối phụ trách và theo dõi chất lượng đào tạo tại từng cơ sở. Nếu những điều kiện ấy được giữ vững, tái cơ cấu mới thật sự phục vụ người học và nhu cầu nhân lực, thay vì dừng ở việc đổi sơ đồ tổ chức.
