Khung xử phạt mới: phân biệt cá nhân và tổ chức
Nghị định 401/2026/NĐ-CP là văn bản quy định hành vi, hình thức xử phạt, mức phạt và biện pháp khắc phục hậu quả đối với vi phạm hành chính trong lĩnh vực công nghiệp công nghệ số. Đây là khung pháp lý mới đặt trách nhiệm cụ thể lên cả cá nhân lẫn tổ chức hoạt động trong lĩnh vực này. Mức phạt tối đa là 100 triệu đồng với cá nhân và 200 triệu đồng với tổ chức; vì vậy, không thể áp một con số chung cho mọi đối tượng vi phạm. Nghị định do Phó Thủ tướng Hồ Quốc Dũng ký thay mặt Chính phủ. Điểm đáng chú ý không chỉ nằm ở trần phạt, mà còn ở phạm vi điều chỉnh: văn bản đề cập cả vi phạm đã kết thúc lẫn hành vi đang diễn ra, cùng thẩm quyền lập biên bản, xử phạt và thi hành biện pháp khắc phục. Với doanh nghiệp công nghệ, việc rà soát tuân thủ nên được xem là công việc quản trị, không phải thủ tục để xử lý sau khi có sự cố.

Mức phạt tăng theo tính chất và hậu quả hành vi
Mức phạt công nghệ số được chia theo nhóm hành vi, nên cần nhìn vào bản chất vi phạm thay vì chỉ ghi nhớ mức tối đa. Tổ chức vi phạm quy định cung cấp, cập nhật thông tin hoặc kết nối, chia sẻ dữ liệu vào cơ sở dữ liệu công nghiệp công nghệ số có thể bị phạt từ 10 đến 60 triệu đồng. Hành vi cố ý cản trở trái pháp luật hoạt động nghiên cứu, sản xuất phần cứng, phần mềm, nội dung số hay dịch vụ công nghệ số, hoặc hỗ trợ hành vi bị cấm, có thể bị phạt từ 90 đến 140 triệu đồng. Nếu dùng sản phẩm, dịch vụ công nghệ số để thực hiện hành vi bị cấm và không thuộc trường hợp xử phạt theo pháp luật chuyên ngành khác, mức phạt là 140–170 triệu đồng. Những khoảng phạt này cho thấy vi phạm về dữ liệu hay cản trở hoạt động hợp pháp không đồng nhất với hành vi sử dụng công nghệ để thực hiện việc bị cấm.
Lợi dụng công nghệ để xâm phạm lợi ích quốc gia là nhóm đặc biệt nghiêm trọng
Nhóm cần lưu ý nhất là hành vi lợi dụng hoạt động công nghiệp công nghệ số để xâm phạm lợi ích quốc gia, dân tộc, quốc phòng, an ninh, trật tự và an toàn xã hội, lợi ích công cộng, quyền hợp pháp, đạo đức xã hội, sức khỏe hoặc tính mạng con người. Mức phạt với tổ chức là từ 170 đến 200 triệu đồng; cá nhân thực hiện cùng hành vi chịu mức bằng một nửa, tức từ 85 đến 100 triệu đồng. Ngoài tiền phạt, người vi phạm có thể bị tịch thu tang vật, phương tiện; cá nhân nước ngoài còn có thể bị trục xuất. Cơ quan xử lý cũng có thể buộc thu hồi, gỡ bỏ hoặc áp dụng biện pháp kỹ thuật với sản phẩm, dịch vụ liên quan, đồng thời buộc nộp lại khoản lợi bất hợp pháp. Đây là lý do các tổ chức không nên chỉ kiểm tra nội dung sản phẩm mà cần chú ý cả cách thức sử dụng và hệ quả của hoạt động số.
Hiệu lực từ ngày 22/12/2026: cần chuẩn bị trước thời điểm áp dụng
Nghị định 401 có hiệu lực từ ngày 22/12/2026. Mốc này tạo khoảng thời gian để doanh nghiệp rà soát quy trình chia sẻ dữ liệu, hồ sơ xin ưu đãi và cách cung cấp, vận hành sản phẩm, dịch vụ công nghệ số. Đáng lưu ý, tổ chức cung cấp thông tin không trung thực, dùng tài liệu không hợp lệ hoặc gian dối để hưởng chính sách hỗ trợ cho dự án sản phẩm công nghệ số trọng điểm quy mô lớn hay trung tâm dữ liệu trí tuệ nhân tạo quy mô lớn có thể bị phạt từ 150 đến 200 triệu đồng, nếu chưa đến mức truy cứu trách nhiệm hình sự. Các mức phạt nêu theo từng hành vi cần được đối chiếu với đúng chủ thể và quy định chuyên ngành có liên quan. Kết luận thực tế là rõ ràng: đừng chờ nghị định có hiệu lực mới kiểm tra hồ sơ và quy trình. Chuẩn bị sớm là cách thiết thực nhất để giảm nguy cơ phạt vi phạm công nghệ số.






