Vì sao những ngôi làng mát mẻ, ít đông đúc mới là tương lai du lịch bình dân?
Những ngôi làng du lịch tốt nhất thế giới là các cộng đồng dân cư nhỏ có cảnh quan tự nhiên còn nguyên sơ, khí hậu dễ chịu quanh năm, bản sắc văn hoá rõ nét và mô hình du lịch cộng đồng, nơi người dân bản địa tham gia trực tiếp vào hoạt động đón khách, tạo nên trải nghiệm chân thực mà chi phí vẫn thuộc nhóm du lịch bình dân. Khi các đô thị và điểm đến nổi tiếng ngày càng quá tải, những điểm đến ít đông đúc trở thành lựa chọn khôn ngoan hơn: không khí trong lành hơn, tương tác với cộng đồng sâu hơn và sức ép lên môi trường thấp hơn. Việt Nam không thiếu các làng như vậy, nhưng điều đáng nói là một số đã được quốc tế vinh danh, mở ra một bản đồ du lịch mới mát mẻ, yên bình với giá cả dễ tiếp cận nếu biết tìm đúng nơi.
Lô Lô Chải: Ngôi làng mát mẻ quanh năm được công nhận làng du lịch tốt nhất thế giới
Lô Lô Chải là ví dụ tiêu biểu cho việc một ngôi làng nhỏ có thể bước lên bản đồ làng du lịch tốt nhất thế giới mà không đánh mất linh hồn bản địa. Ngôi làng thuộc xã Lũng Cú, nằm giữa địa hình núi đá của cao nguyên đá, hiện có khoảng 120 hộ với hơn 550 nhân khẩu, chủ yếu là người Lô Lô và một phần người H’Mông. Nằm ở độ cao khoảng 1.470 m, mùa hè nhiệt độ thường ở ngưỡng 25–26 độ C, không khí mát mẻ và dễ chịu, đúng nghĩa một ngôi làng mát mẻ quanh năm cho du khách muốn tránh nóng. Không gian kiến trúc là điểm cộng lớn: mái ngói âm dương nối tiếp nhau, tường đất trình tường dày 40–60cm, bao quanh bằng hàng rào đá xếp thủ công phủ rêu theo thời gian. Du lịch phát triển nhưng nhiều căn nhà trình tường chỉ được cải tạo vừa đủ thành homestay, hơn 40 ngôi nhà phục vụ lưu trú mà vẫn giữ nguyên tinh thần kiến trúc truyền thống.
Theo Tổ chức Du lịch Liên Hợp Quốc, Lô Lô Chải đã được công nhận là một trong những “Làng du lịch tốt nhất năm 2025” nhờ kết hợp hài hoà giữa bảo tồn kiến trúc trình tường và phát triển du lịch cộng đồng. Đây là nơi phù hợp với du khách ưa nghỉ chậm, thích ở homestay, ăn món địa phương, đi bộ quanh làng, tìm hiểu nghề thủ công và đời sống người dân thay vì tham gia các tour ồn ào. Tuy nhiên, sự mát mẻ không đồng nghĩa dễ chịu với mọi người: mùa đông nhiệt độ đôi khi xuống dưới 0 độ C, có thể xuất hiện băng giá khi thời tiết khắc nghiệt. Ai yêu khí hậu lạnh, cảnh hoa tam giác mạch từ tháng 9–12 hay vườn đào, mận, lê đầu năm sẽ thấy nơi này xứng đáng trở thành điểm đến ruột. Ai sợ rét thì cần chuẩn bị trang phục và tâm thế kỹ hơn trước khi lên đường.
Làng Lò: Làng chài ven biển hơn 400 năm tuổi được đề cử làng du lịch tốt nhất thế giới
Nếu Lô Lô Chải là bản làng vùng cao lạnh giá, thì Làng Lò lại cho thấy một làng chài ven biển bình dân vẫn có thể tham gia cuộc chơi làng du lịch tốt nhất thế giới mà không biến mình thành khu nghỉ dưỡng xa xỉ. Ngày 29/8, chính quyền địa phương cho biết Làng Lò (phường Hòa Hiệp, tỉnh Đắk Lắk) đã được lựa chọn tham gia đề cử giải thưởng “Làng du lịch tốt nhất thế giới” (Best Tourism Villages) 2026 của Tổ chức Du lịch Liên Hợp Quốc. Ngôi làng bên bờ biển phía Đông tỉnh, có lịch sử hơn 400 năm và hiện khoảng 1.500 hộ dân sinh sống tại ba khu Lò 1, Lò 2, Lò 3. Tên làng gắn với nghề mưu sinh: trước kia nhiều hộ chung nhau xây các lò hấp, sấy cá bằng gạch, bên ngoài trét bùn trộn rơm giữ nhiệt, cá trộn muối rồi đưa vào lò để bảo quản trước khi vận chuyển. Những “lò” này gắn bó qua nhiều thế hệ ngư dân và trở thành dấu ấn đặc trưng làm nên tên gọi Làng Lò.
Điều khiến Làng Lò hấp dẫn không chỉ là biển xanh mà còn là không gian làng quê ven biển với hàng trăm ngôi nhà mái ngói đỏ, tường sơn vàng, con ngõ nhỏ và đời sống cộng đồng được gìn giữ qua nhiều thế hệ. Du lịch tại đây hình thành từ trước năm 2021 khi du khách bắt đầu tìm đến để trải nghiệm không gian làng chài và cảnh quan ven biển. Sau đề án phát triển du lịch cộng đồng ven biển năm 2023, homestay, quán cà phê, dịch vụ phục vụ du khách xuất hiện nhiều hơn; người dân có thêm cơ hội tham gia trực tiếp vào hoạt động du lịch, biến trải nghiệm đời sống làng biển thành sản phẩm cho khách. Hiện toàn Làng Lò có 72 cơ sở lưu trú với 459 phòng đang hoạt động, mức giá phổ biến khoảng 550.000 đồng/phòng đơn mỗi đêm, 800.000 đồng/phòng đôi, thuê nguyên căn từ 1,5–3,5 triệu đồng/đêm tuỳ quy mô và thời điểm. Đây là minh chứng rõ ràng rằng du lịch bình dân Việt Nam vẫn có thể mang chuẩn quốc tế mà không cần bảng giá đắt đỏ.
La Vuông: Cao nguyên 700m, bốn mùa trong một ngày và tham vọng khu du lịch 1.800ha
Giữa lúc người ta mặc định né nóng là phải lên Sa Pa hay Đà Lạt, cao nguyên La Vuông ở phía Đông một tỉnh Tây Nguyên xuất hiện như một lựa chọn khác: mát mẻ, hoang sơ và ít đông đúc hơn nhiều. Theo Cục Du lịch Quốc gia Việt Nam, La Vuông nằm ở độ cao khoảng 700 m so với mực nước biển, có khí hậu mát mẻ, phù hợp phát triển du lịch sinh thái gắn với trải nghiệm núi rừng. Nhiệt độ trung bình được ghi nhận khoảng 20–24 độ C, nên ngay cả khi vùng đồng bằng duyên hải bên dưới nắng nóng gay gắt, bầu không khí trên cao nguyên vẫn mát và nhiều gió. Sự thay đổi thời tiết trong ngày tạo nên cảm giác “bốn mùa trong một ngày”: sáng sương mây phủ triền đồi, trưa trời trong và ấm hơn, chiều dịu lại rồi lạnh dần về đêm, khiến nơi đây hay được ví như một “Đà Lạt thu nhỏ” giữa miền Trung.
Điểm đáng giá nhất ở La Vuông bây giờ không phải những khu resort sang trọng mà là trải nghiệm thiên nhiên thuần khiết: cắm trại, đi bộ đường dài, trekking, ngắm cảnh, khám phá núi rừng. Tuần lễ du lịch với chủ đề gắn màu xanh cao nguyên, vận động ngoài trời, văn hoá và cộng đồng đang dần đánh thức một cao nguyên trước đây tương đối ít người biết tới. Về quy hoạch, địa phương đang nghiên cứu ý tưởng khu du lịch quy mô lên khoảng 1.800 ha, cho thấy tham vọng biến La Vuông thành điểm tránh nóng lớn trong khu vực. Nhưng mặt trái cũng rất rõ: cung đường lên cao nguyên có đoạn khó đi, địa hình tự nhiên phức tạp, du khách phải xem dự báo thời tiết, chuẩn bị phương tiện, vật dụng cần thiết và đi cùng người thạo đường khi vào khu vực khó tiếp cận. Nếu biết chấp nhận những bất tiện này, La Vuông là điểm đến ít đông đúc xứng đáng trong danh sách du lịch bình dân Việt Nam.
Du lịch bình dân ở những làng mát mẻ: đi ngay trước khi bị đám đông tìm đến
Điểm chung của Lô Lô Chải, Làng Lò và La Vuông là chúng vẫn đang ở giai đoạn đầu phát triển du lịch cộng đồng: chi phí chưa bị đẩy lên quá cao, dịch vụ vừa đủ, không gian không bị băm nát bởi các công trình bê tông. Mức giá lưu trú ở Làng Lò cho thấy bạn có thể ngủ ngay trong một làng chài ven biển được đề cử làng du lịch tốt nhất thế giới mà ngân sách vẫn ở tầm du lịch bình dân. Ở Lô Lô Chải, homestay trong nhà trình tường cho bạn chạm vào kiến trúc hàng trăm năm; ở La Vuông, lều trại trên đồng cỏ rộng cho bạn bầu trời đêm yên tĩnh. Tất nhiên, những nơi này không hoàn hảo: mùa đông lạnh buốt ở Lô Lô Chải, đường khó đi lên La Vuông, bài toán cân bằng giữa xây mới và bảo tồn ở Làng Lò đều là những nhược điểm cần nhìn thẳng. Nhưng chính sự “chưa hoàn hảo” đó giữ chúng khỏi làn sóng du lịch hàng loạt.
Nếu coi du lịch là cách nghỉ ngơi lành mạnh, thay vì cuộc chạy đua check-in, thì những điểm đến ít đông đúc này là lựa chọn hợp lý hơn cả. Chúng cho phép bạn tiếp xúc trực diện với người dân, hiểu cơ chế sinh kế từ biển, từ ruộng nương, từ rừng; đồng thời góp phần vào kinh tế địa phương mà không gây sức ép quá lớn lên môi trường và văn hoá. Vấn đề chỉ là: bạn có chấp nhận đi chậm, chịu khó hơn một chút, đổi lại bầu không khí mát mẻ quanh năm và cảm giác được thế giới để mắt tới nhưng vẫn không phải chen chúc trong đám đông? Nếu câu trả lời là có, hãy lên lịch cho một bản làng vùng cao, một làng chài ven biển và một cao nguyên hoang sơ trước khi các đoàn xe du lịch ập đến, bởi đó là lúc những ngôi làng du lịch tốt nhất thế giới còn thuộc về những người chịu đi sớm.
