Chi phí sở hữu ô tô: Không chỉ là chuyện tiền mua xe
Chi phí sở hữu ô tô là tổng số tiền một gia đình phải chi hàng tháng và hàng năm để duy trì chiếc xe, bao gồm xăng dầu, bảo dưỡng, bảo hiểm, gửi xe, phí cầu đường và các khoản hao mòn khác, và khoản chi này có thể làm thay đổi đáng kể khả năng tiết kiệm trong ngân sách gia đình. Vấn đề nằm ở chỗ nhiều người chỉ nhìn vào giá mua xe mà quên mất chi phí nuôi xe hàng tháng, trong khi một chiếc xe sau khi mua vẫn tiếp tục lấy đi một phần ngân sách đều đặn. Có tiền mua xe là một chuyện, có tiền nuôi xe hay không lại là chuyện khác. Nếu không tính kỹ, vài triệu đồng thêm mỗi tháng có thể khiến tỷ lệ tiết kiệm của gia đình giảm từ hơn 20% xuống dưới 10% chỉ vì chiếc ô tô.
Hai gia đình cùng thu nhập 30 triệu: Ô tô làm lệch cả bảng chi tiêu
Trường hợp gia đình chị Thu Hà, 36 tuổi ở Hà Nội, là ví dụ điển hình: hai vợ chồng, hai con tiểu học, thu nhập cố định khoảng 30 triệu đồng/tháng. Gia đình đã gần trả xong chiếc ô tô phổ thông, nhưng mỗi tháng xe vẫn “ăn” khoảng 5–6 triệu đồng nếu tính đủ các khoản: khoảng 2 triệu tiền xăng, 1,5 triệu gửi xe tại nhà và cơ quan, 500.000–700.000 đồng phí cầu đường, rửa xe, lặt vặt, cùng 1–1,5 triệu đồng để dành cho bảo dưỡng, đăng kiểm, bảo hiểm và sửa chữa. Sau khi cộng các chi phí sinh hoạt khác, gia đình chỉ còn lại khoảng 2–3 triệu đồng để tiết kiệm; những tháng bảo dưỡng lớn gần như không để ra được khoản nào. Ngược lại, gia đình chị Minh Anh, cũng hai con nhỏ, thu nhập khoảng 30 triệu đồng/tháng nhưng không mua ô tô, chỉ dùng xe máy và taxi, nên chi phí đi lại khoảng 2–2,5 triệu đồng, giúp họ đều đặn giữ được 7–8 triệu đồng mỗi tháng.
Chi phí nuôi xe hàng tháng: Xăng dầu, bảo dưỡng, bảo hiểm và chỗ gửi
Nếu bóc tách chi phí nuôi xe hàng tháng, ta sẽ thấy bức tranh rõ ràng hơn. Với gia đình chị Thu Hà, riêng chiếc ô tô đã tiêu tốn khoảng 5–6 triệu đồng mỗi tháng, bao gồm xăng dầu, gửi xe, phí cầu đường, rửa xe và khoản dự phòng cho bảo dưỡng, đăng kiểm, bảo hiểm, sửa chữa. Câu hỏi quan trọng mọi gia đình phải tự trả lời là: chi phí nuôi xe (tiền thuê chỗ để xe, xăng xe, đăng kiểm, bảo dưỡng định kỳ, phí bảo hiểm) tính theo tháng sẽ khoảng bao nhiêu, và nó có làm ảnh hưởng tới chi tiêu cơ bản, tiết kiệm hoặc đầu tư khác hay không. Một người dùng xe thực tế chia sẻ: xe xăng có thể tốn 2–3 triệu tiền xăng mỗi tháng, bảo dưỡng 2 lần/năm khoảng 3–5 triệu, bảo hiểm khoảng 10 triệu/năm, phí đường bộ thêm vài triệu, chưa kể các khoản linh tinh khác. Với các gia đình ở Hà Nội, chỉ riêng gửi xe cố định có thể lên tới 4 triệu đồng/tháng, khiến tổng chi nuôi xe dễ chạm mức 4–5 triệu hoặc hơn mỗi tháng.
Thu nhập 105 triệu/tháng vẫn phân vân vì tiền gửi xe 4 triệu
Không chỉ gia đình thu nhập trung bình mới phải cân nhắc. Một cặp vợ chồng ở Hà Nội có thu nhập 65 triệu đồng/tháng, cộng thêm 40 triệu lãi đầu tư, tổng 105 triệu đồng/tháng trong khoảng 2 năm gần đây vẫn lấn cấn khi tính mua ô tô. Ban đầu họ định mua xe khoảng 400 triệu đồng, nhưng khi bố mẹ hỗ trợ 800 triệu, hai vợ chồng tính nâng lên chiếc xe yêu thích giá hơn 1 tỷ đồng. Dù không phải vay mượn, người vợ vẫn lo vì riêng tiền gửi xe ở khu vực Vành đai 2 đã 4 triệu đồng/tháng và không biết có nên mua ô tô hay không. Nhiều ý kiến cho rằng với tài chính hiện tại, mua xe là hợp lý, nhưng nên cân nhắc xe trong tầm giá 800 triệu đồng trở lại để giảm áp lực. Điểm mấu chốt là sau khi cộng chi phí gửi xe, xăng dầu, bảo dưỡng, bảo hiểm, chiếc xe trở thành một khoản cố định trong quy hoạch tài chính mua xe của gia đình, có thể tạo áp lực không nhỏ nếu thu nhập chưa thật sự ổn định.
Mua ô tô trả góp: Đừng để nợ nhà, nợ xe và chi phí nuôi xe chồng lên nhau
Khi đã có sẵn nợ mua nhà hoặc vay tiêu dùng, quyết định mua ô tô trả góp càng cần thận trọng. Nếu phải vay tiền để mua ô tô, bạn không chỉ trả góp hàng tháng mà còn phải gánh thêm chi phí nuôi xe, nên không thể chỉ nhìn vào số tiền trả trước hoặc khoản trả góp mỗi tháng. Quan trọng nhất là sau khi trả góp và chi trả chi phí nuôi xe hàng tháng, gia đình vẫn giữ được một khoản tiết kiệm ổn định. Một phép tính đơn giản nhưng nhiều người bỏ qua: giả sử mỗi tháng phải dành thêm 5 triệu đồng để nuôi xe, hãy xem ngân sách hiện tại còn dư bao nhiêu và tỷ lệ tiết kiệm còn lại là bao nhiêu. Với gia đình thu nhập 30 triệu đồng, vài triệu đồng chi thêm mỗi tháng có thể kéo tỷ lệ tiết kiệm từ hơn 20% xuống dưới 10% chỉ vì chiếc ô tô. Vì vậy, quy hoạch tài chính mua xe phải đặt trong bức tranh tổng thể nợ nhà, nợ tiêu dùng, kế hoạch sinh con, học hành và mục tiêu tích lũy dài hạn.
