Chùm ca bệnh trong trường học cần phản ứng nhanh
Não mô cầu nhóm B là bệnh nhiễm khuẩn do vi khuẩn não mô cầu gây ra, có thể diễn tiến nhanh và đòi hỏi phát hiện, điều trị cùng các biện pháp y tế kịp thời. Đến chiều 17/10, TP.HCM ghi nhận thêm bốn học sinh Trường THCS Hai Bà Trưng, xã Hiệp Phước, mắc bệnh; trong chùm ca này có một học sinh tử vong. Đây là tình huống bệnh trong trường học không thể xử lý bằng cách chờ xem có thêm ca hay không: người bệnh cần được điều trị, còn các mối tiếp xúc phải được xác định sớm. Theo thông tin được công bố, ba học sinh còn lại đang điều trị tại Bệnh viện Bệnh Nhiệt đới TP.HCM và sức khỏe ổn định. Điều đáng chú ý không chỉ là số ca, mà còn là tốc độ phản ứng cần thiết khi bệnh có thể trở nặng nhanh.
Vì sao kháng sinh được dành cho người tiếp xúc gần?
Kháng sinh dự phòng nhắm vào người có nguy cơ phơi nhiễm trực tiếp, bởi họ có thể mang vi khuẩn trong họng mà chưa biết. Dùng thuốc theo chỉ định giúp loại bỏ vi khuẩn này, giảm nguy cơ phát bệnh và hạn chế lây cho người khác. Nhóm cần rà soát gồm người sống chung nhà, ăn hoặc ngủ chung, bạn học hay đồng nghiệp tiếp xúc trực tiếp hằng ngày ở khoảng cách gần; người tiếp xúc với nước bọt qua dùng chung ly, đũa, hôn hoặc sơ cứu miệng cũng có thể thuộc diện này. Bác sĩ Nguyễn Đình Qui khuyến cáo dùng thuốc càng sớm càng tốt, tốt nhất trong vòng 24 giờ sau khi xác định ca bệnh. Thời điểm có ý nghĩa vì dự phòng không phải phương án điều trị cho người đã mắc bệnh, mà là cách giảm nguy cơ cho những người vừa có tiếp xúc đáng kể.
Dự phòng có mục tiêu, không phải uống thuốc đại trà
Cấp thuốc cho người tiếp xúc gần không đồng nghĩa toàn trường hay cộng đồng đều cần tự uống kháng sinh. Sau chùm ca tại Hai Bà Trưng, 177 người tiếp xúc gần đã dùng thuốc dự phòng; ngành y tế còn mở rộng cấp phát cho 2.031 học sinh, cán bộ, giáo viên và nhân viên nhà trường. Một trường hợp học sinh khác được ghi nhận ngày 21/10 cũng dẫn đến việc cấp thuốc cho 99 người tiếp xúc gần. Các con số cho thấy ngành y tế phân loại và triển khai biện pháp theo tình hình tiếp xúc, chứ không phải lời kêu gọi tự mua thuốc cho mọi người. Với khu dân cư liên quan, cơ quan y tế khoanh vùng, rà soát hộ xung quanh, lập danh sách người tiếp xúc và vệ sinh, khử khuẩn bề mặt. Kháng sinh phải theo chỉ định; dùng tùy tiện có thể gây tác dụng phụ và góp phần làm tăng kháng thuốc.
Theo dõi sức khỏe và phối hợp với ngành y tế
Người được xác định tiếp xúc gần sẽ được lập danh sách và theo dõi sức khỏe trong 7–10 ngày. Trong thời gian này, họ vẫn có thể đi học, đi làm bình thường theo hướng dẫn, đồng thời chú ý vệ sinh cá nhân và tìm chăm sóc y tế nếu xuất hiện dấu hiệu bất thường. Điều cần làm khi có ca bệnh là cung cấp thông tin trung thực để nhân viên y tế đánh giá mức độ tiếp xúc, thay vì tự suy đoán mình có cần uống thuốc hay không. Phân biệt rõ giữa dự phòng có mục tiêu cho người tiếp xúc gần và các biện pháp vệ sinh, khoanh vùng dành cho khu vực liên quan giúp tránh cả hai thái cực: xem nhẹ nguy cơ hoặc uống kháng sinh đại trà. Trong bối cảnh bệnh có thể diễn tiến nhanh, phản ứng đúng và sớm có ích hơn hoang mang.
