Từ biểu tượng công nghệ đến nhân sự lễ tân thực thụ
Robot lễ tân trường học là hệ thống tự động sử dụng trí tuệ nhân tạo để nhận diện, chào đón và hỗ trợ học sinh, giáo viên, khách tới trường trong các tác vụ như check-in, chỉ dẫn, cung cấp thông tin, đồng thời tạo tương tác thân thiện qua hội thoại và biểu cảm trên màn hình, qua đó biến công nghệ từ khái niệm trừu tượng thành trải nghiệm hàng ngày dễ quan sát và chạm tới của người học. Trường Trung học cơ sở và Trung học phổ thông Nguyễn Siêu ở Hà Nội đã đi xa hơn mức “mang robot lên sân khấu” khi chính thức ra mắt Flamy – robot lễ tân ứng dụng trí tuệ nhân tạo – nhân dịp kỷ niệm 35 năm thành lập trường. Điều đáng nói là Flamy không bị cất vào kho sau sự kiện, mà làm việc thật ở sảnh trường mỗi ngày, biến công nghệ trường học Hà Nội thành câu chuyện rất cụ thể của tự động hóa giáo dục thay vì một màn trình diễn.
Flamy: robot lễ tân trường học bước vào vận hành hàng ngày
Điểm khác biệt của Nguyễn Siêu là coi robot lễ tân AI như một “nhân viên” chứ không phải đạo cụ. Nhà trường khẳng định mình là cơ sở giáo dục tiên phong đưa robot lễ tân AI vào vận hành thường nhật, làm việc thật ở sảnh trường mỗi ngày. Flamy được thiết kế riêng cho môi trường học đường, có khả năng nhận diện và chào khách từ khoảng cách 0,5–1,5m, hỗ trợ check-in tự động qua mã QR và đọc thẻ RFID để nhận diện thẻ học sinh, cán bộ, giáo viên phục vụ các nghiệp vụ nhận diện tại sảnh. Màn hình “khuôn mặt” thể hiện trạng thái cảm xúc giúp tương tác trở nên gần gũi hơn với học sinh. Robot sử dụng hội thoại tiếng Việt với giọng nói tự nhiên, không bị bó buộc trong tập câu hỏi cố định, và còn được cấu hình thêm ngoại ngữ để đón đoàn khách quốc tế. Ở đây, công nghệ không chỉ hiện diện; nó tham gia trực tiếp vào dòng công việc hành chính giáo dục mỗi ngày.
Khi AI trong giáo dục Việt Nam trở thành trải nghiệm có thể chạm tới
Sự xuất hiện của Flamy mỗi sáng ở sảnh trường tạo ra một lớp học ngoài giáo trình về AI trong giáo dục Việt Nam. Đại diện nhà trường nhìn nhận việc đặt một robot AI ở nơi học sinh đi qua mỗi sáng là cách nhanh nhất để công nghệ chuyển từ khái niệm trong sách giáo khoa thành thứ các em chạm được, hỏi được và quan sát được. Ngay trong buổi ra mắt, học sinh tỏ ra hào hứng khi robot có thể chào hỏi, phát nhạc, hát, kể chuyện, đọc câu đố theo đề nghị của mình. Những tương tác vui vẻ đó mang ý nghĩa lớn: chúng giúp học sinh hình thành cảm xúc tích cực với công nghệ, thay vì xem AI là thứ xa lạ hoặc đáng sợ. Đồng thời, việc robot nhận diện khuôn mặt và ghi nhớ khách đã đăng ký để chào đúng tên trong những lần đến sau đặt ra câu hỏi thú vị: tương lai mối quan hệ giữa con người và hệ thống tự động sẽ thân quen tới mức nào trong môi trường giáo dục.
Tự động hóa giáo dục ở sảnh trường: từ lễ tân đến “phòng thí nghiệm sống”
Nhìn kỹ vào Flamy, có thể thấy một hướng mới của tự động hóa giáo dục đang hình thành ở cấp độ rất đời thường. Robot được kết nối với hệ thống đặt lịch của trường, tích hợp bản đồ khuôn viên để chỉ đường tới các phòng chức năng, trò chuyện, giải đáp thông tin về nhà trường nhờ công nghệ AI, đồng thời tự di chuyển và phát thông báo tại các khu vực chỉ định. Toàn bộ lớp trí tuệ – từ giọng nói, hội thoại tiếng Việt, kho tri thức về nhà trường, nền tảng điều phối và giám sát trên cloud đến phần mềm tích hợp riêng cho Nguyễn Siêu – đều được phát triển tại Việt Nam. Điều này cho thấy việc nội địa hóa công nghệ không phải khẩu hiệu. Khi robot không nói tiếng Việt bằng bản dịch máy, mà được huấn luyện theo đúng cách nhà trường gọi tên phòng ban, khối lớp và hoạt động, tự động hóa không còn là giải pháp chung chung, mà bám sát văn hóa tổ chức, quy trình thực tế của một trường phổ thông Việt.
Một bước đi nhỏ nhưng giàu ý nghĩa trong chiến lược STEM, AI
Flamy không chỉ đứng ở sảnh trường để vẫy chào; robot còn được nhà trường coi là “phòng thí nghiệm sống”, học liệu “sống” cho môn Tin học, STEM và hướng nghiệp. Thay vì giảng dạy bằng mô hình mô phỏng, giáo viên và học sinh có một hệ thống thật với cảm biến, bản đồ, thuật toán điều hướng để quan sát, phân tích và thử nghiệm. Theo thông tin từ nhà trường, đây là bước đi cụ thể để thực hiện các nghị quyết về đột phá phát triển giáo dục và đào tạo, trong đó yêu cầu đưa giáo dục STEM, AI vào trường học nhằm góp phần phát triển nguồn nhân lực công nghệ, STEM. Khi học sinh hào hứng chơi với robot lễ tân trường học nhưng đồng thời hiểu nó vận hành như thế nào, định hướng nghề nghiệp công nghệ cao được gieo trồng ở bậc phổ thông một cách tự nhiên hơn. Điều còn lại là hệ thống giáo dục có dám biến những thử nghiệm như Flamy thành chuẩn mực mới hay không.
