Siêu thực phẩm bình dân: Định nghĩa nằm ngay trong rổ rau
Siêu thực phẩm bình dân của Việt Nam là những loại rau củ dinh dưỡng Việt và trái cây quen thuộc, giá rẻ, giàu vitamin, chất xơ và hợp chất chống oxy hóa, được các tổ chức quốc tế và chuyên gia dinh dưỡng đánh giá cao nhưng thường bị người tiêu dùng trong nước xem nhẹ, ưu tiên thực phẩm chức năng và đồ nhập khẩu đắt tiền hơn.
Điều trớ trêu là những thứ được gắn nhãn “siêu thực phẩm” trên mạng xã hội lại thường là bột, viên, sữa ngoại, trong khi rau xanh giá rẻ bổ dưỡng như xà lách, bắp cải, khoai lang, bí đỏ hay bưởi đang có mặt mỗi ngày ở chợ. Theo các chuyên gia, nhiều loại thực phẩm bình dân chứa chất xơ, vitamin, chất chống oxy hóa và các hợp chất sinh học có lợi, góp phần bảo vệ niêm mạc dạ dày, hỗ trợ tiêu hóa và giảm nguy cơ mắc một số bệnh đường tiêu hóa khi được đưa vào chế độ ăn hợp lý. Thế nhưng người Việt lại sẵn sàng chi tiền cho sữa và thực phẩm “bổ dưỡng” mà bỏ quên rổ rau vài chục nghìn đồng. Vấn đề không nằm ở điều kiện, mà ở thói quen và nhận thức.
Xà lách, bưởi: Rau quả Việt lọt Top thế giới nhưng bị xem là đồ phụ
Nếu phải chỉ ra những rau củ dinh dưỡng Việt được quốc tế ghi nhận, xà lách và bưởi là hai ví dụ tiêu biểu. Theo đánh giá về mật độ vitamin và khoáng chất thiết yếu, xà lách nằm trong nhóm rau giàu dinh dưỡng bậc nhất, 100 g chỉ cung cấp khoảng 14,5 kcal nhưng chứa tới khoảng 90 g nước, vừa ít năng lượng vừa giàu dưỡng chất nên rất phù hợp cho người kiểm soát cân nặng. Hàm lượng nước cao kết hợp với chất xơ giúp tạo cảm giác no lâu, vì vậy xà lách thường được đưa vào thực đơn của những người đang giảm cân hoặc kiểm soát năng lượng nạp vào.
Bưởi tốt cho sức khỏe đến mức được xếp trong Top 20 loại trái cây tốt nhất thế giới, vượt qua nhiều loại quả nổi tiếng trên thế giới. “Chỉ với khoảng 120 g bưởi, cơ thể chỉ nạp khoảng 41 kcal nhưng có thể cung cấp gần 64% nhu cầu vitamin C khuyến nghị mỗi ngày”, theo số liệu của Bộ Nông nghiệp Mỹ. Bưởi là loại trái cây quen thuộc tại Việt Nam, giàu vitamin C và được nhiều chuyên gia dinh dưỡng đánh giá cao nhờ giá trị đối với sức khỏe. Vậy mà trong bữa ăn, xà lách vẫn bị xem như rau ăn kèm, bưởi chỉ được bóc lấy múi, còn vỏ – vốn có thể làm chè bưởi, mứt hoặc dùng trong các mẹo chăm sóc sức khỏe và làm đẹp – lại thường bị vứt bỏ.
Rau rẻ bèo – “lá chắn” cho dạ dày trong khi người Việt đuổi theo viên uống
Dạ dày là cơ quan phải làm việc gần như suốt cả ngày; thức khuya, bỏ bữa, ăn quá nhanh, thường xuyên dùng rượu bia, đồ cay nóng hay căng thẳng kéo dài đều có thể khiến lớp niêm mạc dạ dày bị tổn thương theo thời gian. Thay vì bắt đầu từ những thực phẩm bảo vệ dạ dày đơn giản, nhiều người lại chăm chăm tìm viên uống, thuốc bắc, thực phẩm chức năng đắt tiền.
Theo các chuyên gia dinh dưỡng, nhiều loại thực phẩm bình dân chứa chất xơ, vitamin, chất chống oxy hóa và các hợp chất sinh học có lợi, góp phần bảo vệ niêm mạc dạ dày, hỗ trợ tiêu hóa và giảm nguy cơ mắc một số bệnh đường tiêu hóa khi được đưa vào chế độ ăn hợp lý. Khoai lang với tinh bột kháng, bắp cải, bí đỏ, bông cải xanh… được ví như “lá chắn” của dạ dày nhờ chất xơ và hợp chất chống oxy hóa. Những rau xanh giá rẻ bổ dưỡng này có mặt ở mọi khu chợ, nhưng nhiều người vẫn “6-loai-rau-cu-re-beo-duoc-vi-nhu-la-chan-cua-da-day… chi chăm chăm mua thực phẩm đắt tiền”. Chỉ ăn một loại rau chưa đủ để bảo vệ dạ dày, nhưng ăn đa dạng rau củ rẻ bèo mỗi ngày hiệu quả hơn một lọ thực phẩm chức năng uống theo phong trào.
Người Việt sính đồ bổ nhưng quên siêu thực phẩm bình dân ngay trong bếp
Nghịch lý là ở chỗ, người Việt có thể sẵn sàng chi tiền cho sữa, nước uống bổ sung, bột ngũ cốc cao cấp, nhưng lại đắn đo với rổ rau chỉ vài chục nghìn. Trong khi đó, nhiều loại siêu thực phẩm bình dân – từ bưởi, xà lách, bắp cải đến khoai lang – lại được quốc tế và giới chuyên gia ca ngợi nhờ mật độ dinh dưỡng, khả năng hỗ trợ tim mạch, miễn dịch, tiêu hóa và quản lý cân nặng.
Vấn đề không phải là thiếu tiền, mà là thiếu sự tôn trọng đối với thực phẩm gốc thực vật. Khi bàn về rau củ dinh dưỡng Việt, chúng ta thường chỉ nói theo kiểu “ăn cho có chất xơ”, thay vì hiểu rằng chính rau xanh giá rẻ bổ dưỡng mới là nền tảng dài hạn của sức khỏe. Bưởi tốt cho sức khỏe không chỉ ở múi mà cả phần vỏ; xà lách không phải chỉ là rau lót; khoai lang, bắp cải, bí đỏ không phải món ăn “nhà nghèo” mà là thực phẩm bảo vệ dạ dày và cơ thể. Nếu không thay đổi, chúng ta sẽ tiếp tục uống thuốc để chữa những vấn đề mà một rổ rau xanh hoàn toàn có thể phòng từ đầu.
