Giáo dục nghề nghiệp Việt Nam đang đổi chiều nhờ hợp tác với Australia
Hợp tác giáo dục nghề nghiệp Việt Nam – Australia là quá trình liên kết đào tạo, chuyển giao chương trình, bồi dưỡng nhà giáo và hoàn thiện hệ thống bảo đảm chất lượng, nhằm nâng cao đào tạo kỹ năng thực tiễn, gắn đào tạo với doanh nghiệp và đáp ứng tốt hơn nhu cầu nhân lực chất lượng cao của thị trường lao động trong nước và quốc tế. Điều đáng nói là hợp tác này đang dịch chuyển giáo dục nghề nghiệp Việt Nam khỏi mô hình nặng lý thuyết, tiến tới coi kỹ năng thực hiện công việc là trung tâm chương trình đào tạo. Việt Nam và Australia hiện đẩy mạnh hợp tác giáo dục nghề nghiệp để nâng cao chất lượng đào tạo, đồng thời cải thiện khả năng đáp ứng nhu cầu nhân lực chất lượng cao trong bối cảnh chuyển đổi số và hội nhập quốc tế. Đây không chỉ là một mối quan hệ hỗ trợ kỹ thuật; nó đang dần trở thành một “phòng thí nghiệm” chính sách cho giáo dục nghề nghiệp Việt Nam.
Chuyển giao chương trình và đào tạo đội ngũ: điểm tựa nâng chất lượng nhân lực
Nếu chỉ nhìn vào những con số, có thể thấy hợp tác Australia – Việt Nam đã đi khá xa: từ năm 2013, cơ quan quản lý giáo dục nghề nghiệp Việt Nam phối hợp với Học viện Chisholm để chuyển giao chương trình đào tạo nghề theo tiêu chuẩn Australia. Đến nay, hai bên đã hoàn thành chuyển giao 12 bộ chương trình, kiểm định chất lượng tại 25 cơ sở giáo dục nghề nghiệp, bồi dưỡng 318 giáo viên và tổ chức đào tạo thí điểm 41 lớp thuộc 12 nghề. Đây là bước thay đổi quan trọng đối với chất lượng nhân lực, vì người học không chỉ nhận kiến thức mà còn được rèn kỹ năng thực hành theo chuẩn nghề nghiệp quốc tế. Theo cơ quan quản lý, những kết quả này đã góp phần nâng cao chất lượng đào tạo nghề và tăng cường khả năng đáp ứng nhu cầu nhân lực của nền kinh tế trong quá trình chuyển đổi số và hội nhập quốc tế. Vấn đề còn lại là mở rộng và duy trì được các mô hình này sau giai đoạn thí điểm.
Đào tạo kỹ năng thực tiễn gắn với doanh nghiệp: lợi ích trực tiếp cho người học
Một trong những chuyển biến tích cực nhất của giáo dục nghề nghiệp Việt Nam dưới tác động hợp tác Australia – Việt Nam là tư duy đào tạo dựa trên năng lực thực hiện và gắn với doanh nghiệp. Thông qua các chương trình song phương và dự án hỗ trợ phát triển, nhiều cơ sở đã tiếp cận chương trình đào tạo tiên tiến, phương pháp giảng dạy hiện đại và mô hình quản trị theo chuẩn quốc tế; đào tạo, đánh giá đều xoay quanh khả năng làm được việc thay vì chỉ thi cử. Trong khuôn khổ Chương trình Aus4Skills, dự án về logistics đã hỗ trợ 16 trường cao đẳng, tăng cường gắn kết cơ sở đào tạo với doanh nghiệp, làm cho chương trình sát hơn với nhu cầu sử dụng lao động. Điều này trực tiếp nâng chất lượng nhân lực: sinh viên ra trường có kỹ năng nghề rõ ràng, hiểu quy trình làm việc thực tế và dễ thích ứng với yêu cầu ngày càng cao của thị trường lao động trong nước lẫn quốc tế.
Thách thức nội lực và bài toán nhân rộng mô hình hợp tác
Tuy vậy, hợp tác giáo dục nghề nghiệp Việt Nam – Australia chưa phải không có điểm yếu. Nhiều thành tựu từ các dự án quốc tế như nâng cao năng lực nhà giáo, đầu tư thiết bị, chuyển giao chương trình chưa được nhân rộng hoặc duy trì bền vững sau khi dự án kết thúc, chủ yếu do hạn chế về nguồn lực và khác biệt về cơ chế, chính sách. Năng lực ngoại ngữ, kỹ năng hội nhập và làm việc trong môi trường quốc tế của giáo viên, cán bộ quản lý giáo dục nghề nghiệp cũng chưa đáp ứng yêu cầu hợp tác sâu rộng. Nếu các trường còn phụ thuộc mạnh vào tài trợ, không chủ động dành ngân sách cho cập nhật chương trình, đào tạo giảng viên, thì mô hình hợp tác khó thành chuẩn chung cho giáo dục nghề nghiệp Việt Nam. Trọng tâm sắp tới phải là xây nội lực: đầu tư cho đội ngũ, hoàn thiện thể chế công nhận kỹ năng và kết quả học tập đã tích lũy, và đặt doanh nghiệp vào vị trí đồng kiến tạo chương trình chứ không chỉ "bên ngoài" góp ý.
Bước tiếp theo: từ dự án sang hệ sinh thái kỹ năng quốc gia
Trong bối cảnh Việt Nam đẩy mạnh phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao cho mục tiêu kinh tế – xã hội, hợp tác giáo dục nghề nghiệp với Australia được đánh giá sẽ tiếp tục là một trụ cột quan trọng. Bộ quản lý đề xuất triển khai hiệu quả Chương trình Aus4Skills giai đoạn 2026–2035, ưu tiên phát triển năng lực chuyên môn, ngoại ngữ cho cán bộ, giảng viên và nâng cao năng lực nghiên cứu của các cơ sở giáo dục đại học và nghề nghiệp. Hai bên cũng sẽ ký Bản ghi nhớ hợp tác giáo dục nghề nghiệp trong tháng 8/2026, mở rộng hợp tác ở các lĩnh vực như mô hình trung học nghề, nông nghiệp, logistics, giáo dục hòa nhập và tăng cường truyền thông về giáo dục nghề nghiệp. Nếu Việt Nam biết kết hợp linh hoạt kinh nghiệm đào tạo nghề của Australia với nhu cầu phát triển trong nước, giáo dục nghề nghiệp sẽ không còn là "lựa chọn thứ hai" mà trở thành con đường chính để xây dựng chất lượng nhân lực thích ứng nhanh, có kỹ năng thực tiễn vững và đủ sức cạnh tranh quốc tế.
