Ngã quỵ rồi tỉnh lại không phải đã an toàn
Ngã quỵ rồi tỉnh lại là hiện tượng người bệnh đột ngột mất ý thức, có thể kèm choáng váng, yếu nửa người, nói ngọng, sau đó tỉnh lại gần như bình thường trong thời gian ngắn nhưng tiềm ẩn nguy cơ đột quỵ sắp xảy ra nếu không được đánh giá y khoa kịp thời và đúng mức. Những cơn ngã quỵ tỉnh lại như vậy thường tạo cảm giác “thoát nạn” nên bệnh nhân và gia đình chủ quan, xem đó là chuyện choáng nhẹ, xoa dầu, nghỉ ngơi rồi bỏ qua. Đó là sai lầm nguy hiểm, bởi các bác sĩ ghi nhận đây có thể là những dấu hiệu đột quỵ sớm, giai đoạn mà não đã từng thiếu máu tạm thời nhưng chưa gây tổn thương không hồi phục. Khi bỏ lỡ cơ hội vàng này, lần sau có thể là một cơn đột quỵ thật sự với hậu quả hôn mê hoặc tử vong.
Cơn thiếu máu não thoáng qua: Lời cảnh báo đột quỵ trước khi quá muộn
Các bác sĩ nhấn mạnh rằng nhiều dấu hiệu đột quỵ sớm thực chất là cơn thiếu máu não thoáng qua với các biểu hiện như choáng, hoa mắt, chóng mặt, ngất xỉu thoáng qua; nói đớ, nói ngọng; yếu một nửa cơ thể bên trái hoặc bên phải; ngã quỵ rồi tự tỉnh lại. Đây không phải cơn “xỉu choáng” vô hại mà là cảnh báo đột quỵ rõ ràng, báo hiệu mạch máu não đã bị hẹp hoặc tắc tạm thời. TS.BS Trần Chí Cường – Giám đốc Bệnh viện Đa khoa Quốc tế S.I.S Cần Thơ – cho biết người bệnh bất ngờ ngã quỵ, hôn mê, tử vong chỉ là kết cục cuối của một quá trình âm thầm diễn tiến từ trước. Nói cách khác, não thường đã kêu cứu nhiều lần bằng những cơn thiếu máu thoáng qua, nhưng chúng ta không nghe, hoặc nghe mà bỏ qua.
Khi dấu hiệu cảnh báo đột quỵ bị xem nhẹ
Thực tế, bác sĩ đã chứng kiến nhiều người đang đi du lịch bỗng té ngã, tiêu tiểu không tự chủ rồi sau đó tự tỉnh lại. Có trường hợp người đàn ông khoảng 70 tuổi đang ăn thì bất ngờ ngã lăn ra, được người thân xoa dầu, xoa bóp, đặt nằm rồi dần tỉnh lại. Cả gia đình thở phào vì tưởng đã qua nguy hiểm, nhưng với chuyên gia đột quỵ, đây là tình huống đáng lo vì rất điển hình cho cơn thiếu máu não thoáng qua – bước dạo đầu của đột quỵ. Điều đáng sợ là phần lớn trường hợp có quá trình diễn tiến âm thầm, song vẫn có một tỷ lệ nhỏ, khoảng vài phần trăm, đột quỵ xảy ra hoàn toàn đột ngột ở người trẻ, trước đó khỏe mạnh và không có triệu chứng báo trước. Nghĩa là, ngay cả khi “không hề báo”, não vẫn có thể sụp đổ, huống hồ khi nó đã lên tiếng nhiều lần.
Đột quỵ đang trẻ hóa: Không chỉ là chuyện của người già
Đáng lo hơn, đột quỵ ngày càng có khuynh hướng trẻ hóa. Người trẻ trong trường hợp này được xác định là nhóm dưới 40 tuổi. Theo TS.BS Trần Chí Cường, trong khoảng 10 năm qua, tỷ lệ đột quỵ ở nhóm dưới 40 tuổi tăng trung bình khoảng 10-15%; trước đây người trẻ chiếm dưới 10% tổng số bệnh nhân đột quỵ, hiện nay tỷ lệ này đã tăng lên, thậm chí vượt 10%. Lối sống thức khuya, tiệc tùng, rượu bia, thuốc lá, thuốc lá điện tử, chất kích thích, ma túy, chơi game thâu đêm là mảnh đất màu mỡ cho huyết khối hình thành và tấn công não. Sau đại dịch COVID-19, các bác sĩ còn ghi nhận tỷ lệ huyết khối động mạch não, động mạch vành tăng lên, một phần liên quan phản ứng quá mẫn của hệ miễn dịch với virus. Tại Bệnh viện S.I.S, nhiều bệnh nhân đột quỵ dưới 40 tuổi là phụ nữ và người không có yếu tố nguy cơ rõ ràng.
Chủ động phòng ngừa đột quỵ: Đừng chờ đến khi ngã quỵ
Không ai có thể loại bỏ hết mọi nguy cơ vì vẫn tồn tại những yếu tố không thể phòng ngừa, như dị tật, dị dạng mạch máu não hoặc phình mạch. Thêm vào đó, một số người vẫn có thể đột quỵ, đột tử mà không hề có dấu hiệu cảnh báo trước đó. Nhưng điều này không phải lý do để phó mặc. Mỗi người cần kiểm tra sức khỏe định kỳ và chủ động dự phòng những yếu tố nguy cơ có thể dẫn đến đột quỵ. Điều quan trọng là phải xem các cơn choáng, nói ngọng, yếu nửa người, ngã quỵ tỉnh lại như cảnh báo đột quỵ nghiêm túc chứ không phải chuyện “xỉu nhẹ” để bỏ qua. Nếu não đã từng bị thiếu máu thoáng qua, đó là cơ hội hiếm hoi để can thiệp trước khi tai biến thực sự đánh gục bạn, để không phải trả giá bằng tàn phế hoặc sinh mạng.
