Đau đầu, nhìn mờ: khi triệu chứng “nhỏ” báo động nguy cơ lớn
Đau đầu và nhìn mờ kéo dài hoặc xuất hiện đột ngột, nhất là ở người có bệnh nền tim mạch, có thể là dấu hiệu đột quỵ sớm do hẹp hoặc tắc động mạch cảnh gây thiếu máu não, thay vì chỉ là mệt mỏi hay suy giảm thị lực thông thường. Nhìn mờ, đau đầu không phải lúc nào cũng đi kèm yếu liệt, méo miệng nên rất dễ bị xem nhẹ, tự mua thuốc uống hoặc chờ “tự khỏi”. Đây là sai lầm. Trường hợp bệnh nhân ông Lê Đ.T., 79 tuổi, chỉ đến viện vì nhìn mờ hai mắt và đau đầu nhưng được phát hiện tắc gần như hoàn toàn hệ thống động mạch cảnh cho thấy những cơn đau đầu nhìn mờ tưởng vô hại có thể che giấu một quả “bom nổ chậm” trong não.
Hẹp động mạch cảnh 90%: bước đệm nguy hiểm dẫn tới đột quỵ
Hẹp động mạch cảnh không phải chuyện hiếm ở người lớn tuổi tăng huyết áp, rối loạn mỡ máu, nhưng điều đáng sợ là nó diễn tiến âm thầm. Ở ông Lê Đ.T., chụp mạch cho thấy tắc động mạch cảnh chung bên trái, tắc đoạn gốc động mạch cảnh trong bên phải, xơ vữa gây hẹp khoảng 70% động mạch cảnh trong phải đoạn siphon và tổn thương xơ vữa động mạch cảnh trong trái đoạn xoang hang, siphon. Nghĩa là một bên đã tắc hoàn toàn, bên còn lại bị thu hẹp nặng, khiến não luôn trong tình trạng “thiếu máu lơ lửng”. Bác sĩ Giáp Hùng Mạnh cảnh báo rằng nếu động mạch cảnh bên phải tiếp tục bị tắc, nguy cơ đột quỵ nặng, đe dọa tính mạng là rất cao. Đau đầu nhìn mờ trong bối cảnh này chính là hồi chuông báo động, không phải chi tiết phụ.
Mảng vàng quanh mí mắt: “thẻ cảnh báo” tim mạch trên khuôn mặt
Trong khi nhiều người coi u vàng mí mắt chỉ là khuyết điểm thẩm mỹ, dữ liệu khoa học lại cho thấy đây là lá cờ đỏ về tim mạch. Nghiên cứu trên 17.925 người mắc xanthelasma so với nhóm đối chứng cho thấy những người này có tỷ lệ đau tim, đột quỵ và cơn thiếu máu não thoáng qua cao hơn rõ rệt. Cụ thể, trong năm đầu, 1% người có xanthelasma bị đau tim so với 0,35% ở nhóm đối chứng; đột quỵ là 0,95% so với 0,3%; TIA là 0,6% so với 0,19%. Dù tỷ lệ tuyệt đối còn thấp, sự chênh lệch này không thể bị xem thường. Mảng vàng quanh mí mắt không trực tiếp gây đột quỵ, nhưng là cảnh báo tim mạch về rối loạn mỡ máu và xơ vữa động mạch – những kẻ đứng sau phần lớn cơn đột quỵ.
Ai cần đặc biệt cảnh giác và nên làm gì khi xuất hiện dấu hiệu đột quỵ sớm
Người cao tuổi có tăng huyết áp, rối loạn mỡ máu, đái tháo đường, hút thuốc lá hoặc tiền sử bệnh tim mạch, mạch máu não là nhóm phải đặc biệt cảnh giác với đau đầu nhìn mờ và các dấu hiệu đột quỵ sớm. Ngay cả những người tìm tới bác sĩ da liễu vì xanthelasma cũng có thể đang mang các yếu tố nguy cơ tim mạch chưa được kiểm soát. Khi xuất hiện nhìn mờ hoặc mất thị lực đột ngột, méo miệng, yếu liệt tay chân, nói khó, tê bì một bên cơ thể, chóng mặt, mất thăng bằng, người bệnh cần tới cơ sở y tế ngay để được thăm khám và xử trí kịp thời. Đừng đợi đủ “bộ triệu chứng” mới đi khám: nhiều trường hợp như ông Lê Đ.T. chỉ có đau đầu, nhìn mờ nhưng lại đang đứng sát ranh giới đột quỵ.
Khám sớm, kiểm soát yếu tố nguy cơ: chiến lược phòng ngừa đột quỵ hiệu quả nhất
Điểm chung trong cả câu chuyện hẹp động mạch cảnh lẫn xanthelasma là: ai nhận ra sớm, người đó có thêm cơ hội tránh đột quỵ. Bệnh viện Bãi Cháy đã kịp thời chụp mạch não, nong và đặt stent động mạch cảnh trong phải cho ông Lê Đ.T., giúp cải thiện dòng máu, sau một ngày can thiệp bệnh nhân hết đau đầu và hồi phục tốt. Nếu đến muộn hơn, có thể ông đã rơi vào cơn đột quỵ nặng. Với u vàng mí mắt, các nhà nghiên cứu nhấn mạnh đây là dấu hiệu giúp bác sĩ cân nhắc kiểm tra tim mạch sớm hơn; nếu phát hiện nguy cơ, người bệnh sẽ được khuyến nghị điều chỉnh chế độ ăn, vận động, kiểm soát mỡ máu, huyết áp để phòng ngừa biến cố tim mạch và mạch máu não. Phòng ngừa đột quỵ không nằm ở các biện pháp “thần tốc” lúc cấp cứu, mà ở quyết định đi khám khi triệu chứng còn rất mơ hồ.
