Đột quỵ không còn là bệnh của người già
Đột quỵ ở người trẻ là tình trạng dòng máu lên não bị tắc nghẽn hoặc vỡ đột ngột, gây yếu liệt, rối loạn ngôn ngữ hay thị giác, có thể xảy ra ngay trong những sinh hoạt rất bình thường như đánh răng buổi sáng và thường bị nhầm với mệt mỏi do thiếu ngủ hoặc làm việc quá sức.
Trường hợp một nhân viên văn phòng 30 tuổi bất ngờ bị đột quỵ khi đang đánh răng là lời cảnh báo trực diện rằng “tuổi trẻ không phải áo giáp chống đột quỵ”. Người đàn ông này chỉ nhận thấy bàn chải rơi khỏi tay, rồi bàng hoàng phát hiện tay phải không còn sức và lời nói trở nên lắp bắp. Anh không đau ngực, không ngất xỉu, nên tự trấn an rằng mình chỉ thiếu ngủ. Chính kiểu suy nghĩ chủ quan đó mới là điều đáng sợ nhất: triệu chứng đã gõ cửa, nhưng người trẻ vẫn cố phủ nhận vì tin rằng đột quỵ chỉ dành cho người cao tuổi.
Ba dấu hiệu đột quỵ tuổi trẻ dễ nhầm với mệt mỏi
Điểm nguy hiểm của các dấu hiệu đột quỵ tuổi trẻ là chúng trông giống hệt một ngày mệt mỏi hơn bình thường. Bác sĩ Hoàng Hiên nhấn mạnh điều đáng lo nhất là người trẻ nhầm tình trạng yếu sức do đột quỵ với mệt mỏi thông thường. Mệt mỏi thường khiến cả cơ thể uể oải, thiếu sức sống; còn đột quỵ lại gây ra những “tổn thương định vị” – nghĩa là chỉ một bên cơ thể hoặc một chức năng bị ảnh hưởng rõ rệt.
- Đột ngột yếu hoặc mất sức một bên cơ thể: tay rơi đồ, chân bước loạng choạng, khó nâng tay.
- Méo miệng, nói khó hoặc nói không rõ: người nhà nghe thấy giọng lạ, chữ bị nuốt hoặc lắp bắp.
- Nhìn mờ hoặc đau đầu dữ dội bất thường: có thể kèm cảm giác choáng, mất thăng bằng.
Nếu bạn thấy mệt nhưng kèm theo một trong ba triệu chứng trên, đó không còn là chuyện “nghỉ chút cho khỏe”. Đó là lúc phải coi mình là bệnh nhân đột quỵ cho đến khi bác sĩ chứng minh điều ngược lại.
Vì sao người trẻ vẫn có thể đột quỵ?
Nhiều người trẻ viện lý do “mình không bệnh nền” để bỏ qua các triệu chứng đột quỵ sớm. Thực tế, mạch máu não của bạn có thể âm thầm gặp vấn đề từ nhiều hướng khác nhau, kể cả khi bạn vẫn đi làm, tụ tập bạn bè và cảm thấy hoàn toàn bình thường.
- Tăng huyết áp và tiểu đường: không nhất thiết gây chóng mặt hay đau đớn, nhưng liên tục làm tổn thương thành mạch; nếu kèm hút thuốc, mỡ máu cao, nguy cơ càng tích tụ.
- Cục máu đông từ tim: các bệnh tim như rung nhĩ có thể tạo huyết khối trong tim, trôi lên não và gây tắc mạch; chất kích thích như cocaine, amphetamine càng làm nguy cơ tăng vọt.
- Các nguyên nhân khác: bóc tách động mạch cổ, rối loạn đông máu, bệnh tự miễn… có thể gây đột quỵ ngay cả khi bạn không thuộc nhóm “3 cao”.
Một câu nói đáng ghi nhớ là: “Không cảm thấy khó chịu không có nghĩa là huyết áp và đường huyết bình thường”. Đổ hết trách nhiệm cho thức khuya hay căng thẳng không chỉ sai, mà còn khiến người bệnh bị đổ lỗi oan cho lối sống của mình.
Khi nào phải gọi cấp cứu đột quỵ ngay, không chờ thêm phút nào
Ở người trẻ, ranh giới giữa “nghỉ chút sẽ ổn” và “mất não vĩnh viễn” đôi khi chỉ là vài phút chần chừ. Bác sĩ Hoàng Hiên cảnh báo: nếu cảm thấy mệt mỏi và đồng thời xuất hiện ba dấu hiệu gồm đột ngột yếu một bên cơ thể, méo miệng nói khó hoặc nói không rõ, nhìn mờ hoặc đau đầu dữ dội, tuyệt đối không được chờ đợi mà phải gọi cấp cứu ngay để đưa đến bệnh viện.
Điều quan trọng là không tự lái xe đến bệnh viện, vì bạn có thể xấu đi trên đường. Ngay cả khi các triệu chứng chỉ xuất hiện thoáng qua rồi biến mất, việc tiếp cận y tế khẩn cấp vẫn là bắt buộc. Đừng để tâm lý “mình vẫn còn trẻ” biến thành cái cớ trì hoãn điều trị. Tuổi trẻ là vốn quý cần trân trọng, nhưng không phải lý do để bỏ qua những dấu hiệu cảnh báo.
Phòng ngừa đột quỵ người trẻ: kỷ luật quan trọng hơn tuổi tác
Phòng ngừa đột quỵ người trẻ không phải là sống khổ hạnh, mà là sống có kỷ luật với sức khỏe của chính mình. Đừng chờ đến khi bàn chải rơi khỏi tay mới nghĩ đến mạch máu não. Mỗi người nên hình thành thói quen đo huyết áp, kiểm tra đường huyết và mỡ máu tùy theo nguy cơ, bỏ thuốc lá hoàn toàn và duy trì điều trị các bệnh đã được chẩn đoán.
Nhìn rộng hơn, đây là lời nhắc cho cả thế hệ nhân viên văn phòng: đừng tô son cho sự kiệt sức bằng cái tên “cố gắng”. Khi cơ thể gửi tín hiệu bất thường, hãy tin nó hơn là tin vào cái mác “trẻ, khỏe”. Đột quỵ không chọn tuổi, nhưng bạn có thể chọn cách sống để giảm tối đa khả năng trở thành nhân vật chính trong những câu chuyện cảnh báo như người đàn ông 30 tuổi kia.
