Hai kiểu mua bán trái phép, cùng một môi trường hoạt động
Mua bán trái phép trên mạng là hoạt động môi giới hoặc giao dịch hàng hóa, bộ phận cơ thể bị pháp luật kiểm soát, được che giấu bằng tài khoản, hội nhóm và ứng dụng trực tuyến để tiếp cận người mua hoặc người bán. Đây không phải những lời rao vô hại: phía sau có thể là lừa đảo, bóc lột con người và xâm hại động vật hoang dã.
Các đối tượng lợi dụng mạng xã hội, hội nhóm kín và ứng dụng nhắn tin để môi giới mua bán bộ phận cơ thể người trái pháp luật, thậm chí lừa đảo chiếm đoạt tài sản. Trong khi đó, trên Facebook và Zalo xuất hiện hội, nhóm cùng fanpage quảng cáo, rao bán chim hoang dã làm thực phẩm. Hai hoạt động khác nhau, nhưng đều dựa vào tính ẩn danh và khả năng lan truyền nhanh để tìm người giao dịch. Người dùng nên xem mọi lời mời chào kiểu này là dấu hiệu cảnh báo, không phải cơ hội để thử tìm hiểu bằng cách liên hệ.
Lời hứa hẹn có thể che giấu lừa đảo và nguy cơ tính mạng
Trong các lời rao liên quan đến hiến, ghép tạng, tài khoản có thể tìm người hiến hoặc người nhận bằng cách hứa trả thù lao cao, hỗ trợ đi lại, ăn ở hay khám sức khỏe. Một số trường hợp núp bóng từ thiện hoặc hỗ trợ người bệnh để che giấu việc thỏa thuận tiền bạc. Kẻ môi giới cũng có thể tự nhận tìm được nguồn tạng phù hợp, có quan hệ với cơ sở y tế hoặc giúp rút ngắn thời gian chờ, rồi yêu cầu chuyển tiền đặt cọc, phí môi giới hay phí hồ sơ.
Sau khoản chuyển đầu tiên, nạn nhân có thể bị cắt liên lạc hoặc bị đòi thêm tiền; danh tính giả và hình ảnh không chính chủ khiến việc xác minh khó khăn. Vì vậy, đừng gửi tiền đặt cọc cho người môi giới không rõ nguồn gốc, cũng đừng chia sẻ tùy tiện thông tin cá nhân, hồ sơ bệnh án hay dữ liệu tài khoản ngân hàng. Rủi ro không dừng ở mất tiền: người tham gia có thể bị bóc lột, tổn hại sức khỏe, gặp biến chứng nghiêm trọng, thậm chí bị đe dọa tính mạng. Mua bán nội tạng ngoài quy trình hợp pháp không phải lối tắt an toàn cho người bệnh hay người đang khó khăn.
Đừng tiếp tay cho buôn bán chim hoang dã
Các bài rao bán chim hoang dã để làm thực phẩm có thể khiến người xem nghĩ đây chỉ là giao dịch dân dụng thông thường. Cách nhìn đó bỏ qua tác động đối với việc bảo vệ động vật hoang dã và đa dạng sinh học. Khai thác, vận chuyển, kinh doanh động vật hoang dã phải đáp ứng điều kiện và có nguồn gốc hợp pháp; yêu cầu này không biến mất chỉ vì giao dịch được thỏa thuận qua tin nhắn hay một trang mạng xã hội.
Tùy loài, hành vi vi phạm có thể bị xử phạt hành chính hoặc truy cứu trách nhiệm hình sự; với loài thuộc danh mục nguy cấp, quý, hiếm, có thể áp dụng Điều 234 hoặc Điều 244 Bộ luật Hình sự. Vì thế, không mua, săn bắt, bẫy, vận chuyển, nuôi nhốt hay quảng bá chim hoang dã khi chưa bảo đảm nguồn gốc và điều kiện theo quy định. Chia sẻ một bài rao bán cũng có thể giúp nội dung tiếp cận thêm người mua. Lựa chọn đúng là không tham gia giao dịch và không tiếp sức cho hoạt động khai thác, tiêu thụ trái phép.
Cách phản ứng khi gặp lời mời chào đáng ngờ
- Không tin lời mời hiến tạng có thù lao hấp dẫn, không chuyển tiền đặt cọc hoặc phí cho cá nhân môi giới không rõ nguồn gốc.
- Không cung cấp tùy tiện thông tin cá nhân, hồ sơ bệnh án và dữ liệu tài khoản ngân hàng.
- Nếu có nhu cầu hiến hoặc ghép tạng, liên hệ cơ sở y tế có thẩm quyền để được tư vấn và hướng dẫn đúng quy định.
- Không đăng, chia sẻ, quảng cáo, rao bán hoặc giao dịch động vật hoang dã trái pháp luật trên mạng.
- Lưu giữ thông tin về tài khoản, hội nhóm, fanpage hoặc website nghi vấn và trình báo cơ quan Công an.
Khi phát hiện dấu hiệu môi giới mua bán bộ phận cơ thể người, hãy lưu lại thông tin liên quan và báo cơ quan Công an để góp phần ngăn chặn, xử lý. Với hành vi buôn bán chim hoang dã được phát hiện tại địa bàn xã An Châu, người dân có thể thông báo Công an xã qua số 02963.836.242 để xác minh, xử lý. Đừng bình luận để thương lượng hay chuyển tiếp lời rao như một cách cảnh báo nếu việc đó vô tình quảng bá thêm. Cách bảo vệ thiết thực nhất là không giao dịch, hạn chế lan truyền và chuyển thông tin cho cơ quan chức năng.
Mạng xã hội không làm cho một giao dịch bất hợp pháp trở nên hợp pháp, cũng không bảo đảm người tham gia sẽ an toàn hay nhận được điều đã hứa. Từ lời mời mua bán nội tạng đến bài rao chim hoang dã, hãy dừng lại trước khi liên hệ: không trả tiền, không cung cấp dữ liệu và báo cơ quan chức năng khi có dấu hiệu vi phạm.
