Bài thi code không còn là thước đo đáng tin
Phỏng vấn lập trình là hình thức đánh giá ứng viên bằng cách yêu cầu họ giải bài toán hoặc viết mã trong một buổi tuyển dụng. Nhưng khi AI làm tốt những thử thách ấy, kết quả có thể nói ít hơn về năng lực thực tế của người dự tuyển. Tháng qua, Felix Rieseberg, quản lý kỹ thuật tại Anthropic, cho biết ông đã bỏ vòng phỏng vấn lập trình khỏi quy trình tuyển dụng của nhóm mình vì Claude giải các bài toán tốt hơn phần lớn ứng viên. Đây là quyết định đáng chú ý, không phải vì một công ty đã tìm ra công thức tuyển người hoàn hảo, mà vì nó phơi bày điểm yếu của bài thi quen thuộc: một thử thách nhỏ có thể đo khả năng giải đúng đề, nhưng không nhất thiết giúp nhà tuyển dụng phân biệt ứng viên nào sẽ làm việc hiệu quả. Claude viết code tốt khiến bài kiểm tra kiểu React, theo Rieseberg, gần như mất giá trị dự đoán.

Thay bài tập bằng bằng chứng về cách làm việc
Bỏ bài thi không đồng nghĩa bỏ đánh giá kỹ thuật. Nó buộc nhà tuyển dụng kỹ sư phải tìm bằng chứng sát công việc hơn: ứng viên nhận diện vấn đề ra sao, chọn hướng giải quyết nào và có thể tạo ra sản phẩm hữu ích hay không. Rieseberg thừa nhận ông chưa tìm được phương án thay thế hoàn chỉnh; trước mắt, ông xem hồ sơ và portfolio để tìm các bản mẫu nhỏ thể hiện gu thẩm mỹ, sự thấu cảm và tư duy có nguyên tắc. Đó là hướng đi hợp lý hơn việc tăng độ khó của câu đố để chạy đua với từng phiên bản AI. Nhóm phụ trách hiệu năng tại Anthropic từng tăng độ khó bài kiểm tra làm tại nhà khi Claude Opus 4 đạt điểm cao hơn phần lớn ứng viên; đến phiên bản thứ ba, họ chuyển sang câu đố dạng trò chơi mà Opus 4.5 chưa giải được. Tuy vậy, câu đố lạ chưa chắc là phép thử tốt hơn.
Đánh giá kỹ năng lập trình trong thời đại AI
Một lựa chọn khác là quan sát ứng viên làm việc cùng tác nhân lập trình, thay vì chỉ chấm sản phẩm cuối. Kỹ sư trưởng Jaana Dogan của Google gợi ý cách này vì nó có thể bộc lộ kỹ năng code thực tế. Nhà tuyển dụng có thể chú ý cách ứng viên phân rã nhiệm vụ, đưa chỉ dẫn, xem xét kết quả AI và nhận ra khi nào đầu ra chưa phù hợp. Đây là một suy luận về cách tổ chức đánh giá, không phải quy trình đã được Anthropic xác nhận là lời giải chung. Cũng cần phân biệt thử nghiệm của Rieseberg với chính sách toàn công ty: ông chỉ bỏ vòng code trong nhóm mình; hướng dẫn tuyển dụng của Anthropic vẫn yêu cầu ứng viên không dùng Claude trong phỏng vấn trực tiếp và bài tập về nhà, trừ khi có thông báo khác. Vì thế, ứng viên nên kiểm tra quy định cho từng vị trí, thay vì mặc định AI luôn được phép.
Với kỹ sư trẻ, sự chủ động có thể thắng thâm niên
Thông điệp Rieseberg gửi kỹ sư mới vào nghề là hãy tập trung tạo tác động, đồng thời tìm hiểu công ty và những người sẽ cùng làm việc. Ông cho rằng chi phí xây dựng sản phẩm đã giảm, tạo cơ hội để người ít thâm niên biến ý tưởng thành bản mẫu và chứng minh khả năng bằng hành động. Đây không phải lời hứa rằng tuổi nghề không còn quan trọng; đó là lời nhắc rằng chờ đủ năm kinh nghiệm không nên thay thế sự tò mò, chủ động và ham học hỏi. Bài thi code truyền thống vẫn được nhiều nơi sử dụng: khảo sát tháng 10 trên 1.500 doanh nghiệp cho thấy 62,5% nhà tuyển dụng ngành thông tin yêu cầu kiểm tra kỹ năng chính thức ở bước đầu, còn khoảng 70% chuyển bài thi sang hình thức trực tiếp hoặc có giám sát để hạn chế AI. Kết luận nên rõ ràng: nhà tuyển dụng cần đánh giá cách ứng viên tạo giá trị, còn kỹ sư trẻ nên chủ động cho thấy mình có thể học và làm được gì.






