Thông điệp chính: Nhập cư là đặc quyền dành cho người đủ tiền
Chính sách nhập cư Mỹ hiện đang được siết chặt thông qua việc tăng mạnh yêu cầu tài chính đối với sinh viên quốc tế muốn ở lại làm việc sau tốt nghiệp và người xin thị thực nhập cư, khiến con đường hướng tới thị trường lao động và thẻ xanh Mỹ trở nên xa vời hơn với đa số người nước ngoài. Khi chính quyền Trump xem xét áp dụng mức phí cực cao cho chương trình làm việc sau tốt nghiệp Optional Practical Training (OPT), mục tiêu không che giấu là khiến nhiều sinh viên quốc tế không còn đủ khả năng chi trả. Điều này cho thấy ưu tiên chính trị đã dịch chuyển: thay vì coi sinh viên quốc tế là nguồn nhân lực chất lượng, họ bị xem như rủi ro nhập cư cần được kiểm soát bằng rào cản tài chính. Kết quả thực tế sẽ là một hệ thống chỉ mở cửa cho người đã có tiềm lực kinh tế lớn, thu hẹp lợi ích của giáo dục và lao động toàn cầu.
Phí sinh viên quốc tế Mỹ: Đòn đánh vào cầu nối học – việc
Chương trình OPT vốn là cầu nối quan trọng giúp du học sinh chuyển từ học thuật sang thị trường lao động Mỹ, cho phép gia hạn thời gian lưu trú để tích lũy kinh nghiệm làm việc sau tốt nghiệp. Việc đề xuất thu một khoản phí cực lớn để tiếp tục ở lại làm việc là một cú đánh trực diện vào chính cây cầu này, bởi hãng tin quốc tế dẫn nguồn cho biết động thái sẽ khiến nhiều sinh viên không còn đủ khả năng chi trả. Các quan chức trong chính quyền Trump cho rằng OPT tạo điều kiện cho gian lận và tình trạng ở lại quá hạn, nên họ chọn giải pháp dùng tiền làm bộ lọc. Thay vì cải thiện khâu kiểm tra, xác minh, họ áp mức chi phí làm nản lòng phần lớn du học sinh, đặc biệt đến từ các nước đang phát triển. Chính sách này không chỉ là điều chỉnh kỹ thuật; nó gửi thông điệp rằng ưu tiên an ninh được đặt cao hơn giá trị thu hút nhân tài quốc tế.
Ký quỹ thị thực nhập cư: Thẻ xanh Mỹ và bài kiểm tra túi tiền
Ở cấp độ định cư lâu dài, chương trình thí điểm yêu cầu ký quỹ thị thực nhập cư là bước đi tiếp theo trong xu hướng biến nhập cư thành đặc quyền của người giàu. Bộ Ngoại giao Mỹ cho biết các viên chức lãnh sự có thể yêu cầu một số người nộp đơn xin thị thực nhập cư đóng "khoản ký quỹ về gánh nặng công cộng" nhằm bảo đảm họ không phụ thuộc vào phúc lợi nhà nước. Chương trình này chỉ áp dụng với thị thực nhập cư để xin thẻ xanh Mỹ, đồng nghĩa con đường thường trú nhân gắn chặt với khả năng chứng minh sức mạnh tài chính. Về mặt lý thuyết, ký quỹ có thể được hoàn trả nếu người nhập cư không trở thành gánh nặng, song trên thực tế, số tiền lớn sẽ loại bỏ những hồ sơ có năng lực chuyên môn tốt nhưng không có tài sản đáng kể. Quy định "gánh nặng công cộng" trong Đạo luật Di trú và Quốc tịch Mỹ vốn đã cho phép từ chối đơn, nay được củng cố bằng một hàng rào tiền bạc mới.
Từ sinh viên đến người lao động: Tầng lớp nào sẽ bị bỏ lại phía sau?
Khi kết hợp phí sinh viên quốc tế Mỹ cho OPT với cơ chế ký quỹ thị thực nhập cư, ta thấy một bức tranh nhất quán: chính sách nhập cư Mỹ đang dùng chi phí tài chính để lọc người nước ngoài. Những người đang giữ visa du học vốn đã chịu nhiều sức ép từ các biện pháp siết chặt nhập cư gần đây, nay đối mặt thêm rào cản mới có thể trở thành đòn giáng mạnh vào kế hoạch ở lại làm việc. Ở phía nhập cư lâu dài, người xin thẻ xanh Mỹ không chỉ phải vượt qua đánh giá "gánh nặng công cộng" mà còn có thể phải ký quỹ theo chương trình thí điểm, vốn được triển khai sau quyết định tạm dừng cấp thị thực nhập cư với 75 quốc gia để đánh giá lại tiêu chí này. Tầng lớp bị ảnh hưởng nhất sẽ là sinh viên và lao động trẻ từ các nền kinh tế thu nhập trung bình, những người nhìn Mỹ như điểm đến để đổi đời nhưng không đủ nguồn lực tài chính để bước qua các ngưỡng mới.
Kết luận: Giấc mơ Mỹ đang thu hẹp thành câu chuyện của giới siêu giàu
Nếu coi nhập cư là công cụ chiến lược để thu hút tài năng, hướng đi hiện tại của Mỹ đang tự mâu thuẫn. Chính quyền Trump nhấn mạnh rằng được nhập cư là đặc quyền chứ không phải quyền, và người muốn định cư phải chứng minh sẽ mang lại lợi ích thay vì thành gánh nặng. Nhưng khi dùng những mức phí và ký quỹ khổng lồ làm thước đo, nhà chức trách đang đánh đồng năng lực đóng góp với độ dày ví tiền. Những sinh viên, nhà nghiên cứu, kỹ sư trẻ không có hậu thuẫn tài chính lớn sẽ dần rời khỏi lựa chọn Mỹ, tìm đến các quốc gia khác có chính sách nhập cư coi trọng năng lực hơn tài sản. Về phía người nước ngoài, bài toán trở nên rõ ràng: nếu không thuộc nhóm siêu giàu, họ phải cân nhắc lại giấc mơ làm việc và định cư tại Mỹ. Giấc mơ ấy chưa biến mất, nhưng đã thu hẹp và trở nên xa tầm tay hơn bao giờ hết.
