Thị thực du học bị siết và hệ quả trực diện với sinh viên quốc tế
Chính sách thị thực dành cho sinh viên quốc tế Mỹ là tổng hợp các quy định về cấp, gia hạn và sử dụng visa du học, bao gồm quyền thay đổi ngành học, chuyển trường, tham gia thực tập thực hành và ở lại sau tốt nghiệp; khi các quy định này bị siết chặt, toàn bộ lộ trình học tập, làm việc và ra quyết định du học của sinh viên nước ngoài sẽ bị đảo lộn và gắn liền với mức độ bất định cao. Điểm mấu chốt hôm nay là: thị thực không còn là thủ tục hậu trường mà trở thành yếu tố quyết định việc sinh viên có chọn Mỹ hay quay sang những điểm đến khác. Trong bối cảnh chính quyền Donald Trump chủ trương kiểm soát chặt người nước ngoài, sinh viên quốc tế Mỹ đang phải tính toán lại mọi bước đi – từ nộp hồ sơ, lên kế hoạch tài chính đến chiến lược nghề nghiệp. Nếu trước đây visa chủ yếu là bước kỹ thuật, thì nay nó là rủi ro chiến lược. Điều này buộc người học phải cân nhắc giá trị tấm bằng Mỹ so với sự bất ổn đi kèm.
Số hồ sơ sinh viên quốc tế giảm mạnh: cảnh báo cho sức hút du học Mỹ
Theo dữ liệu của nền tảng nộp hồ sơ đại học phổ biến, số hồ sơ của sinh viên quốc tế vào các trường đại học Mỹ đang ghi nhận mức sụt giảm lớn nhất trong ít nhất một thập kỷ, diễn ra đồng thời với việc chính quyền Donald Trump siết chặt chính sách thị thực và hạn chế sinh viên nước ngoài. Mùa tuyển sinh mùa Thu năm nay, số sinh viên quốc tế nộp hồ sơ giảm khoảng 10% so với năm trước, tương đương khoảng 16.000 hồ sơ bị mất đi. Con số này không chỉ là thống kê lạnh lùng. Nó phản ánh niềm tin suy giảm vào khả năng tiếp cận và duy trì thị thực của sinh viên quốc tế Mỹ. Khi các quy định mới hạn chế khả năng người có thị thực thay đổi ngành học, chuyển trường hoặc ở lại sau tốt nghiệp, mức độ bất định trong toàn bộ quá trình học tăng lên rõ rệt. Đối với những trường đại học vốn phụ thuộc nhiều vào sinh viên nước ngoài, đây là cú đánh trực diện vào nguồn tuyển sinh và tài chính. Một điểm đáng chú ý khác là hồ sơ từ châu Á và châu Phi giảm ở mức hai con số, trong khi châu Âu cũng đảo chiều từ xu hướng tăng sang giảm.
Trump siết chặt thực tập CPT: đòn giáng vào quyền làm việc của sinh viên
Nếu siết thị thực làm tăng rủi ro nhập cảnh, thì siết chương trình Đào tạo thực hành theo chương trình học (CPT) trực tiếp đánh vào khả năng tích lũy kinh nghiệm thực tế của sinh viên quốc tế Mỹ. Chính quyền Donald Trump vừa ban hành bản ghi nhớ yêu cầu các trường đại học tăng cường tuân thủ quy định CPT, qua đó có thể hạn chế một số cơ hội thực tập và làm việc của sinh viên quốc tế. Văn bản này do Chương trình Sinh viên và Khách trao đổi (SEVP), thuộc Cơ quan Thực thi Di trú và Hải quan Mỹ, ban hành ngày 24/8. Thông điệp gửi tới nhà trường rất rõ: “Việc không tuân thủ các quy định của Chương trình Sinh viên và Khách trao đổi có thể khiến một cơ sở giáo dục mất chứng nhận tuyển sinh viên nước ngoài”. Đây không chỉ là lời nhắc nhở mà là lời đe dọa trực tiếp tới năng lực tuyển sinh. Một số trường đã phản ứng bằng cách tạm dừng xử lý một số hồ sơ CPT trong khi rà soát hướng dẫn mới, như UCLA. UC Berkeley thậm chí dự báo sẽ không xử lý một số hồ sơ xin cấp phép làm việc trong tương lai gần và khuyến nghị sinh viên điều chỉnh kế hoạch. Việc rà soát và hạn chế một số hình thức CPT tạo thêm bất định, đặc biệt đối với những người trông chờ vào thực tập gắn với ngành học để tạo đà cho sự nghiệp.
Cạnh tranh toàn cầu: khi du học Mỹ giảm và lựa chọn mở rộng
Điều đáng nói là sức ép không chỉ nằm ở phía Mỹ mà còn đến từ sự hấp dẫn ngày càng tăng của các điểm đến khác. Những thay đổi về thị thực và khả năng ở lại sau tốt nghiệp có thể khiến các điểm đến giáo dục khác trở nên hấp dẫn hơn. Đối với sinh viên quốc tế, Mỹ cũng không còn là lựa chọn duy nhất. Dù nguồn tin hiện tại chưa liệt kê chi tiết giới hạn làm thêm hay quy định cụ thể ở Canada, New Zealand, xu hướng chung là các nước này đang xây dựng chính sách linh hoạt hơn về việc làm trong thời gian học. Trong khi đó, chính quyền Mỹ tiếp tục gia tăng sức ép lên các trường trong nhiệm kỳ thứ hai, thông qua điều tra, đe dọa cắt nguồn tài trợ và siết các chương trình liên quan đến sinh viên quốc tế. Kết hợp với đề xuất quy định thời hạn lưu trú mới – phần lớn sinh viên quốc tế chỉ được phép ở lại tối đa 4 năm và phải xin chính phủ liên bang phê duyệt nếu cần thêm thời gian – tâm lý rời bỏ Mỹ càng có cơ sở. Khi chi phí đào tạo cao, tranh luận về giá trị bằng cấp gay gắt, mà thị thực lại bấp bênh, du học Mỹ giảm là phản ứng hợp lý hơn là bất ngờ.
Kết luận: Mỹ đang tự bào mòn lợi thế giáo dục của mình
Nhìn tổng thể, chính sách thị thực bị siết, CPT bị kiểm soát chặt và thời hạn lưu trú bị giới hạn không chỉ tạo áp lực lên sinh viên quốc tế Mỹ, mà còn làm xói mòn lợi thế cạnh tranh lâu nay của hệ thống đại học Mỹ. Sinh viên quốc tế là nguồn lực học thuật, tài chính và nhân tài quan trọng; khi dòng chảy này suy giảm khoảng 10% chỉ trong một mùa tuyển sinh, đó là tín hiệu cảnh báo đỏ chứ không phải dao động nhất thời. Từ góc độ quyền học tập và làm việc của sinh viên, cách tiếp cận hiện tại dưới thời Trump siết chặt mang tính phòng thủ, đặt ngăn chặn lạm dụng lên trên tạo điều kiện cho người học nghiêm túc. Về dài hạn, nếu Mỹ không tái cân bằng giữa an ninh và mở cửa, sinh viên quốc tế sẽ tiếp tục dịch chuyển sang những hệ thống có chính sách thị thực rõ ràng, ổn định và thân thiện hơn. Khi đó, câu hỏi không còn là “sinh viên có muốn đến Mỹ không”, mà là “Mỹ có còn đủ sức thuyết phục họ lựa chọn mình nữa hay không”.
