“Nhóm ghét cha mẹ” bùng nổ: tiếng kêu cứu hơn là sự vô ơn
“Nhóm ghét cha mẹ” là các cộng đồng trực tuyến nơi con cái dùng ngôn từ cực đoan như “con ghét bố mẹ”, “không muốn về nhà” để bộc lộ mâu thuẫn gia đình, áp lực học tập và cảm giác bị kiểm soát, nhằm tìm một không gian an toàn, ẩn danh để chia sẻ cảm xúc mà chúng không nói được trực tiếp với cha mẹ và người thân. Nhìn tên nhóm Facebook “Con ghét bố mẹ”, nhiều phụ huynh lập tức hoảng sợ, quy chụp con vô ơn hoặc bị lôi kéo bởi trẻ em mạng xã hội. Nhưng sự thật khó chịu là: sự gia tăng thành viên từ khoảng 40.000 lên hơn 100.000 chỉ trong một ngày cho thấy nhu cầu khổng lồ về một nơi được lắng nghe. Theo các chuyên gia tâm lý, phía sau chữ “ghét” thường là tổn thương chưa được gọi tên, chứ không phải sự nổi loạn vô cớ. Nếu cha mẹ chỉ nhìn thấy sự hỗn hào mà bỏ qua nỗi đau, mâu thuẫn gia đình sẽ càng âm ỉ và nguy hiểm hơn.
Vì sao trẻ phải lên mạng nói “con ghét bố mẹ”?
Khi giao tiếp cha mẹ con bị tắc nghẽn, mạng xã hội trở thành nơi nhiều em tìm đến để bớt cô đơn. Thạc sĩ Hoàng Quốc Lân cho rằng đằng sau tên gọi “Con ghét bố mẹ” là thất vọng, tổn thương, tức giận, cảm giác bị kiểm soát hoặc không được thấu hiểu. Trẻ em mạng xã hội nhìn thấy những người cùng cảnh, cảm giác “mình không một mình” giúp chúng nhẹ lòng phần nào. Những câu chuyện về mâu thuẫn gia đình, áp lực học tập, bị so sánh anh chị em… được bày ra công khai vì trong nhà không có ai đủ an toàn để nghe. Nhóm ghét cha mẹ, nếu chỉ nhìn ở bề mặt, dễ bị hiểu sai là nơi cổ vũ chống đối. Thực tế, đó là lời nhắc khó chịu rằng rất nhiều gia đình đang thiếu kênh đối thoại, thiếu kỹ năng đọc tâm lý trẻ em và thiếu sự tôn trọng cảm xúc của con. Con không phải “hư” hơn; chúng đang tuyệt vọng hơn.
Mặt tích cực và mặt tối: khi cộng đồng chia sẻ thành “buồng vang” độc hại
Không thể phủ nhận các nhóm “ghét cha mẹ” có mặt tích cực: trẻ có nơi xả bớt cảm xúc, giảm cô lập, được hỗ trợ đồng đẳng. Thạc sĩ Phạm Quỳnh Trang nhấn mạnh rằng nếu diễn ra trong môi trường an toàn, có sự lắng nghe và phản hồi phù hợp, việc chia sẻ trực tuyến có thể giúp giảm triệu chứng trầm cảm, lo âu. Vấn đề nằm ở ranh giới mong manh giữa chia sẻ lành mạnh và “trauma dumping” – trút xả cảm xúc tiêu cực một chiều, lặp đi lặp lại. Khi con liên tục đọc và viết những câu chuyện phẫn nộ, chỉ trích cha mẹ, hiệu ứng đám đông khiến tức giận được cộng hưởng. Thuật toán mạng lại đẩy thêm nội dung mâu thuẫn gia đình, biến nhóm thành buồng vang cảm xúc độc hại. Khi đó, con dễ nhìn mọi hành vi của cha mẹ qua lăng kính đen tối, xa lánh đối thoại trực tiếp và tin rằng người lạ trên mạng hiểu mình hơn gia đình. Đó mới là nguy cơ đáng sợ.
Tín hiệu cảnh báo: khi việc tham gia nhóm không còn là xả stress
Cha mẹ không nên hoảng loạn chỉ vì con vào một nhóm ghét cha mẹ, nhưng cũng không thể coi nhẹ những dấu hiệu bất thường. Đáng lo là khi con ngày càng bị cuốn vào cảm xúc phẫn nộ, hoảng loạn, uất hận, dành nhiều giờ doomscrolling các nội dung tranh cãi, tiêu cực. Con bắt đầu nhìn mâu thuẫn gia đình theo kiểu “đúng – sai tuyệt đối”, dán nhãn cha mẹ là “độc hại” cho mọi tình huống, giảm giao tiếp trực tiếp và chỉ tìm sự đồng tình từ nhóm. Một số em liên tục than vãn mà không tìm giải pháp, hoặc dùng lời lẽ cực đoan như “không muốn về nhà”, “căm ghét bố mẹ” như một thói quen. Đó là lúc vấn đề tâm lý trẻ em không còn ở mức căng thẳng nhất thời mà có thể chạm đến vùng trầm cảm, tự hại hoặc hành vi bốc đồng. Nếu cha mẹ lúc này lựa chọn mắng con vô ơn, cấm đoán, kiểm soát mạnh hơn, họ đã vô tình đẩy con sâu thêm vào thế giới ảo.
Cha mẹ nên làm gì khi thấy con nói “con ghét bố mẹ” online?
Cách can thiệp đúng không bắt đầu bằng mệnh lệnh “thoát nhóm ngay” mà bằng câu hỏi: “Con đang tổn thương ở đâu?”. Trước hết, hãy gác phản ứng tự ái, đừng vội dán nhãn vô ơn. Con dùng chữ “ghét” để nói về cảm xúc, không phải bản án chung thân dành cho cha mẹ. Thay vì chất vấn, hãy thử nói: “Mẹ thấy con đăng như vậy, chắc con buồn và bực lắm. Con có muốn kể thêm cho mẹ nghe không?”. Lắng nghe mà không cắt lời, không phản biện ngay, chính là cách xây lại niềm tin. Tiếp đó, cùng con phân tích xem mạng xã hội đang giúp và đang hại con như thế nào, thiết lập ranh giới sử dụng. Nếu thấy con có dấu hiệu bất ổn rõ rệt, hãy tìm hỗ trợ từ chuyên gia tâm lý, coi đó là đầu tư cho giao tiếp cha mẹ con lâu dài. Sau cùng, đừng quên nhìn lại cách mình đang tạo mâu thuẫn gia đình: kiểm soát quá mức, so sánh, xúc phạm… Nếu không thay đổi, mọi lời khuyên với con chỉ là hình thức.
