El Niño khiến mùa khô thêm đáng lo
Phòng cháy, chữa cháy rừng là việc chuẩn bị lực lượng, phương tiện và biện pháp ngăn lửa lan rộng, đồng thời phát hiện, xử lý đám cháy từ sớm để bảo vệ rừng và cộng đồng. Trước nguy cơ mùa khô hanh khắc nghiệt, UBND tỉnh Lâm Đồng yêu cầu sở, ngành, địa phương và chủ rừng xem đây là nhiệm vụ trọng tâm, cấp bách; lấy phòng ngừa làm chính và xử lý cháy ngay khi mới phát sinh. Đây là chỉ đạo cần thiết: chữa cháy rừng không thể chỉ trông vào ứng phó sau khi lửa bùng lên, nhất là khi thời tiết làm khô thảm thực vật và kéo dài thời gian nguy hiểm. Theo cơ quan chuyên môn thuộc Bộ Nông nghiệp và Môi trường, El Niño đã đạt ngưỡng rất mạnh, dự kiến đạt đỉnh vào những tháng cuối năm 2026 và có thể kéo dài sang đầu năm 2027, gây nắng nóng, thiếu mưa và hạn hán trên diện rộng.
Lực lượng tại chỗ phải sẵn sàng trước khi có cháy
Điểm đáng chú ý trong chỉ đạo là phương châm “4 tại chỗ”: lực lượng, phương tiện, hậu cần và chỉ huy cần sẵn sàng ngay tại địa bàn, thay vì chờ hỗ trợ từ xa. Lâm Đồng yêu cầu lực lượng kiểm lâm ứng trực 24/24 giờ khi cảnh báo cháy rừng từ cấp III trở lên; các chủ rừng cũng phải bố trí người và phương tiện thường trực trong tình huống này. Tỉnh giao Sở Nông nghiệp và Môi trường cập nhật dự báo thời tiết, cảnh báo cháy trên hệ thống ngành để thông tin kịp thời đến chính quyền, chủ rừng và người dân. Kinh nghiệm từ công tác bảo vệ rừng ở cơ sở cho thấy lực lượng đông đảo chỉ phát huy hiệu quả khi được phân công rõ, tuần tra đúng địa bàn và phối hợp liên ngành. Phương án chữa cháy rừng vì vậy cần được xây dựng từ đầu mùa khô hanh, không đợi đến lúc nguy cơ lên cao.
Kiểm tra trọng điểm, giảm nguy cơ từ hoạt động thường ngày
Tăng kiểm tra tại nơi có nguy cơ cao là bước không thể thiếu bên cạnh việc lập đội ứng phó. Các địa phương được yêu cầu củng cố tổ, đội bảo vệ rừng ở thôn, bon, tổ dân phố; kiểm soát việc dùng lửa khi sản xuất, canh tác và xử lý thực bì, đồng thời ký cam kết phòng cháy với các hộ sống hoặc sản xuất gần rừng. Một ví dụ về cách khoanh vùng rủi ro là xã Hạnh Phúc, nơi lực lượng chức năng xác định 59 khu vực trọng điểm trên hơn 3.508 ha, trong đó 402 ha có nguy cơ cháy rất cao. Quy mô rà soát ấy cho thấy kiểm tra cần dựa vào địa bàn cụ thể, thay vì dàn đều nguồn lực. Tỉnh cũng yêu cầu ứng dụng công nghệ trong giám sát, cảnh báo và xử lý nghiêm vi phạm; khi xảy ra cháy, địa phương phải huy động lực lượng, phương tiện và sẵn sàng di dời người dân khỏi khu vực nguy hiểm.
Người dân là mắt xích quyết định
Không một chỉ đạo cấp tỉnh nào đủ sức bảo vệ rừng nếu người dân vẫn đốt thực bì hoặc sử dụng lửa thiếu kiểm soát. Vì vậy, cam kết và tuyên truyền phải đi cùng tuần tra, kiểm tra và hướng dẫn sử dụng lửa an toàn. Tại xã Hạnh Phúc, 2.045 hộ nhận khoán bảo vệ rừng; địa phương tổ chức tuyên truyền ở cả 10 thôn có rừng và 2.129 lượt ký cam kết không sử dụng lửa trái phép, với 100% hộ có rừng và sản xuất ven rừng tham gia. Trên phạm vi toàn tỉnh, các tổ bảo vệ rừng thôn, bản có 24.618 thành viên, còn 93 đội phòng cháy, chữa cháy rừng có 4.871 thành viên. Những con số này là nền tảng đáng kể, nhưng hiệu quả phụ thuộc vào việc duy trì hoạt động thực chất suốt mùa khô hanh. Kết luận cần rõ ràng: phòng ngừa phải bắt đầu ở từng khu rừng và từng hộ dân, còn lực lượng tại chỗ phải luôn sẵn sàng trước khi đám cháy xuất hiện.
